Avans olarak verilen çek bedelinin mal teslim edilmemesi nedeniyle iadesi

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

ESAS NO 2023/1581

KARAR NO 2026/1178

TÜRK MİLLETİ ADINA

KARAR

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 15. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 02/05/2023

NUMARASI 2015/1112 Esas - 2023/417 Karar

DAVA

Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ 22/06/2026

İlk Derece Mahkemesince verilen kararın davalılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; davacı şirketin davalı şirket ve yetkilisi ile satış ve distribitörlük sözleşmeleri imzalandığını, bu sözleşmeler kapsamında mal tesliminden önce toplam değeri 18.000 USD olacak şekilde davalı ...'a, toplam 9.000 USD olacak şekilde davalı şirkete ödeme yapıldığı ancak bu çeklere karşılık mal teslimi yapılmadığını,.... Şubesine ait 12/06/2014 vadeli ... nolu 4.500 USD bedelli, 05/04/2014 vadeli ... nolu 4500 USd bedelli ... nolu 9000 USD Bedelli Çeki ...a, 25.01.2014 ... nolu 9000 USD bedelli çeki ...A.Ş. lehine keşide edip teslim ettiği, bu çeklerin bedelinin davalılara ve davalıların ciro ettiği kişilere ödendiği bankadan sorulduğunda ispatlanacağını, beyanla yapılan ödemelerin her bir davalıdan sorumlu oldukları oranda tahsiline, dava tarihinden itibaren avans faizi işletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalılar vekili;davalı ...'ın somut olay yönünden husumet ehliyetinin bulunmadığını, Davacı taraf dava konusu olan ürünlerin büyük bir kısmını Lefkoşa Limanında gümrükte teslim almış, bir kısım ürünleri ise hava yoluyla geldiği Lefkoşa Havalimanı Gümrüğünde beyanda bulunarak gümrük vergilerini ödemek sureti ile teslim aldığı her iki durum da Lefkoşa Limanı Gümrüğü ve Lefkoşa Havalimanı Gümrük kayıtlarından sorulmak sureti ile tespit edilebileceği,çeklerden 9.000-USD. karşılığı olan bir kısım ürünler de, davacının talimatı gereği Kuzey Kıbrısda ki bir otele götürülerek montajı yapılmış ve devreye alınarak ifa işlemi tamamlandığı, bu durum söz konusu Kıbrıs Oteli tarafından müvekkile gönderilen ve davacının sipariş verdiği bir kısım ürünlerin teslim alındığına ve montajının müvekkil şirket tarafından yapıldığına dair otelden alınan yazı ve gerekirse mahkemece adı geçen otelde yaptırılacak tespit sonucu anlaşılacağını ,yargılama sırasında görüleceği üzere, davacı tarafından dava konusu yapılan ve satış sözleşmesinde yazılı çeklerin 2 adedi davacıya tahsil edilmeden iade edilmiş, satış sözleşmesinde yer alan diğer 2 adet çekin karşılığı olan ürünler ise yukarıda açıklandığı şekilde davacıya veya bildirdiği adrese teslim edilerek kurulumu yaptırıldığını ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; Taraflar arasında mevcut distribütörlük sözleşmesinin davalı şirket ile satış sözleşmesinin ise diğer davalı ile yapıldığı, bu durumda davalının husumet itirazının yerinde olmadığı, sözleşmelerin tarafının her iki davalı olduğu gibi ayrıca çeklerin bir kısmının davalı şirkete bir kısmının ise davalı ...'a verildiği, davacının talebinin de her biri yönünden ayrı ayrı olduğu bu durumda yapılan bir kısım ödemenin de ...'a yapılması sebebiyle her iki davalıya husumet yöneltilebileceği,alınan bilirkişi raporu ve bankadan gelen yazı cevabı ile de sabit olduğu üzere toplam 18.000 USD tutarındaki çeklerin davalı ...'a, 9.000 USD tutarındaki senedin ise davalı şirkete verildiği ve bu çeklerden 1 adet 9.000 USD tutarındaki senedin davalıya ödendiği, 3 adet çekin ise dava dışı ciranta konumunda olan kişilere ödendiği, davalının iddia ettiği gibi davacıya geri iade edilmediği, davalı tarafın mal teslimi yaptığını ispat ile mükellef olduğu ancak davalı yanca teslime ilişkin hiçbir kayıt ve veri sunulmadığı ayrıca davalının talebi üzerine KKTC Maliye Bakanlığı Gümrük ve Rüsümat Dairesi Müdürlüğü'ne yazılan müzekkereye bahse konu emtialar yönünden ithalat bulgusuna rastlanılmadığı yönünde cevap verildiği, iş bu yazı cevabının mevcudiyeti ile davalının teslime elverişli belge sunması imkanı bulunmasına rağmen sunamaması hususları nazara alındığında tekerrür olacak şekilde bu defa ilgili otel ve gümrüklere müzekkere yazılması talebi usul ekonomisi ve yargıda hedef süre uygulamasına yargılamayı uzatmaya matuf bir talep olduğu değerlendirildiği, davacının davasını ispat ettiği gerekçesiyle davanın kabulü ile 18.000- USD nin davalı ...'dan, 9.000- USD'nin davalı şirketten dava tarihi olan 20/11/2015 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi işletilerek fiili ödeme tarihindeki kur üzerinden tahsili ile davacı şirkete ödenmesine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalılar vekili; davalı ...'ın diğer davalı şirketin ortağı ve imza yetkilisi olduğu, Distribütörlük Sözleşmesi ile Satış Sözleşmesinin şirket tarafından imzalandığı, Davalı ...'ın distribütörlük ve satış konusu işlemler için davacıya verdiği şahsi kefaleti ve/veya şahsi borcu bulunmadığını, yetki şartı Distribütörlük Sözleşmesinde yer almakta olup, bu sözleşmeden kaynaklı anlaşmazlıklar için geçerli olduğunu, satış sözleşmelerine dayanarak işbu alacak davasını açtığını, satış sözleşmelerinde ise böyle bir yetki şartı olmadığı,davanın İst Anadolu Mahkemelerinde görülmesi gerektiğini davaya konu otel tipi elektronik kapı kilitlerinin, davacının talimatı üzerine montajının yapıldığı KKTC/...'deki Otelden ve Kıbrıs'taki Gümrük Kapılarından açıklamaları doğrultusunda yazı ile bilgi ve belge istenmemesi savunma ve delil sunma hakkımızın daraltılması ve yok sayılması olduğu müvekkillerinin Kuzey Kıbrıs'taki bu otellerle temasa geçerek davaya konu ürünlerin otellerine davacı adına teslim ve montajının yapıldığını gösterir belgelerin verilmesini istemiş, ilgili otel yetkilileri söz konusu belgeleri yetkililerinin onayından sonra vereceklerini söyleyerek bugüne kadar oyalamış, en sonunda " ancak mahkemenin talep etmesi halinde bu belgelerin verilebileceğini" beyan ettiklerini ...'de bulunan " Riverside Garden Resort Hotel " den ürünlerin davacı adına bu otele teslim, montaj ve devreye alındığına dair belge alınamadığını 08/07/2022 günlü dilekçe ile talep etmelerine rağmen, adı geçen otele yazı yazılarak talep ettileri belgeleri istenmemesinin KKTC Lefkoşa Havalimanı Gümrüğünde el konulan ürünlerin, davalı şirket yetkilisine teslim edildiğini, tutanakların davacı şirket yetkilisi "..." adına düzenlenmesi gerektiği, müvekkil tarafından KKTC Gümrüğünde yaptığı araştırma sonrasında ancak tespit edilebildiğini, davalının davacı adına KKTC ye yanında götürdüğü, ancak gümrükte el konulup davacı şirket yetkilisine teslim edilen elektronik kapı kilitlerinin de varlığı ve miktarı tespit edilebileceğini, davacının ticari defter ve kayıtlarında eksik incelemeye dayalı rapor verildiğini, davacıya ait defter kayıtlarında, davaya konu çekler ve alacak konusunda hiçbir kayıt bulunmadığını ,eksik ve hatalı incelemeye dayalı bilirkişi raporunu esas alan gerekçeli kararın hatalı olduğunu KKTC'de kurulu şirketlerin, bilanço esasına göre defter tutmaları nedeni ile, dosyaya sunulan "bilanço esaslı defter kayıtlarında, davaya konu alacakları, verilen çeklerin kayıtlarının bulunmaması " esas alındığında, davacının alacağını ispatlayamadığının kabulü gerektiğini, çeklerin kime ve ne için verildiği belli olmadığı gibi, bu çeklere ilişkin herhangi bir kayıt da davacının bilanço esasına dayalı defterinde kayıtlı olmadığını, davacı taraf yasal defter ve kayıtları ile davalılardan olan alacağını ispatlayamadığını, bilirkişi heyetinin, davaya konu ürünlerin teslimine yönelik ispat yükünü belirterek davalının belge sunamadığını belirtmesi, raporun bilimselliğine ve tarafsızlığına gölge düşürdüğünü ileri sürerek kararın kaldırılmasına,

dosyanın eksik inceleme nedeni ile esas mahkemesine iadesine, aksi halde davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE

Dava avans olarak verilen çek bedelleri karşılığı mal teslim edilmediğinden ödenen çek bedellerinin iadesi istemine ilişkindir.

Davacı ve davalılar arasında ayrı ayrı satış sözleşmesi imzalanmış ve şirket ile diğer davalı tarafından imzalanan satış sözleşmeleri karşılığında ayrı ayrı çeklerin davalılara teslim edildiği hususunda ihtilaf yoktur. Davalılar vekili tarafından davacının ticari defterlerinde çeklerin kaydı bulunamadığı ileri sürülmekte ise de; dosyaya sunulan sözleşmeler kapsamında çeklerin verildiği hususunda ihtilaf olmayıp .... Şubesinden getirtilen yazı cevabında çeklerin davalılara veya ciro ettikleri kişilere ödendiği, davalılar bir kısım ürünlerin teslim ve montajı sağlanarak edimini ifa edildiği, ancak teslimatı ve montajı yaptıkları oelin bilgi vermekten kaçındığını ancak mahkemenin de taleplerini red ettiği için savunma haklarını yok ettiği ileri sürülmüştür.

Ne var ki mahkemece Kıbrıs Gümrük İdaresine yazılan yazıya verilen cevapta her iki davalı tarafından her ihracat, taşıma, gümrük beyannamesi, fatura gibi pek çok belge ile davacıya mal teslimi yaptığını kanıtlayıcı belge sunamayan davalıların otellere yazı yazılması talebi yargılamayı uzatmaya matuf olarak görülmüştür.Kıbrıs'a satılan emtianın Türkiyeden ihraç ,KKTC den ithalat evrakları olmadan teslim alınması mümkün değildir.Bu bağlamda ihracat-ithalat evrakı sunamayan davalı taraf ithalatın gerçekleştiğini otellere uygulama yapıldığının otellere yazılacak müzekkere ile sorulmasını talep etmektedir. Davalılar vekilinin bu konuya ilişkin istinaf nedeni yerinde görülmemiştir. Getirtilen çek bilgilerine göre de davacıya iade edilen çek bulunmadığı belirlendiğinden davalılar alacağın ispatlanamadığına ilişkin istinaf nedeni yerinde bulunamamıştır.

Davalılar vekili çeklerin satış sözleşmelerine dayalı verildiği ,satış sözleşmelerinde mahkemenin yetki şartı bulunmadığını Anadolu asliye ticaret mahkemelerinin yetkili olduğunu ileri sürmekte ise de ; distrübütörlük sözleşmesinin konusu kapı kilitleri tedariki olup ,distübütörlük sözleşmesi kapsamında münferit satış sözleşmeleri imzalanması halinde distrübütörlük sözleşmesinde kararlaştırılan yetki şartı geçerli olacağından aksi yöndeki istinaf nedeni de yerinde değildir.İnkar edilmeyen sözleşmelerde çeklerin ileride teslim edilecek mallar kaşılığı verildiği yazılı olup,davacı tarafça avans verildiği ispatlandığından davalılar mal teslimi yaptığını kanıtlamak durumundadır. Teslim hukuki bir işlem olup yazılı delil ile kanıtlanması gerektiğinden mal teslimi yaptıklarını kanıtlayamayan davalıların sebepsiz zenginleştikleri anlaşılmakla davanın kabulüne ilişkin kararda hukuka aykırılık bulunmamıştır.

Açıklanan nedenlerle; davanın kabulüne ilişkin karara yönelik istinaf nedenleri yerinde olmayan davalılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle:

Davalılar vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,

Alınması gereken 5.301,27-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 1.325,33-TL harcın mahsubu ile kalan 3.975,94-TL harcın davalılardan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,

Davalılar tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, davacı tarafından yapılan 27-TL istinaf yargı giderinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine,

Gerekçeli kararın bir örneğinin taraflara tebliğine,

HMK'nın 361/1. maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabileceğine, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliğiyle karar verildi.22/06/2026