Kargonun zayi olmasında alıcının (gönderilenin) aktif husumeti
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2024/987 E. 2025/1084 K. · · İlk derece: İSTANBUL ANADOLU 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Tazminatkaldırıp gönderme (HMK 353/1-a)Kesin
★ EmsalDava şartı (hukuki yarar / ehliyet / kesin hüküm)usul emsali
Davacının nitelemesi: Taşıma sözleşmesinden kaynaklı zarar mahkemenin nitelemesiyle örtüşüyor
Gerekçe özeti
Taşıma sözleşmesine bizzat taraf olmayıp yalnızca kargo kabul fişinde alıcı (gönderilen) sıfatıyla görünen kişi, TTK 871 uyarınca eşyanın zayi olması, hasara uğraması ya da geç teslim edilmesi hâlinde gönderenin taşıma sözleşmesinden doğan istem haklarını taşıyıcıya karşı bizzat ileri sürebilir; bu durum gönderenin kendi haklarını ileri sürme yetkisini de ortadan kaldırmaz. Taşıma sözleşmeleri üçüncü kişi yararına yapılan sözleşme niteliğinde olduğundan, alıcının bu sıfatla davalı taşıyana karşı aktif husumeti bulunur ve dava, sözleşmeye taraf olunmadığı gerekçesiyle usulden reddedilemez.
Ele alınan sorunlar
Taşıma sözleşmesine taraf olmayan alıcının (gönderilenin) aktif husumet ehliyeti → kabul
İddia: Davacı vekili; müvekkilinin sözleşmenin tarafı olmamasına rağmen kaybolan ürünler nedeniyle zarara uğradığını, dava öncesi davalı ile muhatap olan tek kişinin müvekkili olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
Gerekçe: Dosya kapsamından davaya konu taşıma sözleşmesinin dava dışı bir firma ile davalı arasında gerçekleştiği, davalı kargo şirketi çalışanları tarafından düzenlenen kargo kabul fişinde ise davacının alıcı olarak göründüğü anlaşılmaktadır. TTK'nın 871. maddesi uyarınca eşyanın teslim yerine varmasından sonra gönderilen, taşıyıcıdan, taşıma sözleşmesinden doğan yükümlülüklerin yerine getirilmesini isteyebilir; eşya zayi olmuş, hasara uğramış ya da geç teslim edilmişse gönderilen, gönderenin taşıma sözleşmesinden doğan istem haklarını taşıyıcıya karşı ileri sürebilir; gönderenin bu hakları ileri sürmeye yetkili kalması da bu durumu değiştirmez. Taşıma sözleşmeleri niteliği gereği üçüncü kişi yararına yapılan sözleşme olduğundan, davacının alıcısı olduğu kargo sözleşmesi ile dava dışı şirket tarafından kendisine gönderilen eşyaların ziya uğraması nedeniyle TTK 871 kapsamında davalı taşıyana karşı talepte bulunma hakkı bulunmaktadır. Bu nedenle davacının aktif husumeti mevcut olduğu halde işin esası incelenerek tarafların iddia ve savunmalarına göre bir karar verilmesi gerekirken davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi isabetli olmamıştır.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Taşıma sözleşmesine bizzat taraf olmayan ancak kargo kabul fişinde alıcı/gönderilen sıfatıyla görünen kişinin, TTK 871 uyarınca eşyanın zayi olması halinde taşıyana karşı doğrudan talepte bulunabileceği ve dolayısıyla aktif husumetinin bulunduğu yönündeki tespit, benzer kargo/taşıma davalarında aktif husumet itirazlarının değerlendirilmesi açısından yol gösterici niteliktedir.
Usul tespitleri
- Dava şartı
- Taşıma sözleşmesine konu eşyanın zayi olması nedeniyle açılan tazminat davasında, sözleşmeye taraf olmayıp kargo kabul fişinde alıcı/gönderilen olarak görünen kişinin TTK 871 uyarınca taşıyana karşı doğrudan talep hakkı bulunduğundan aktif husumet ehliyetinin mevcut olduğu kabul edilir.
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
aktif husumet↗ taşıma sözleşmesi↗ gönderilenin hakları↗ üçüncü kişi yararına sözleşme↗ kargo kabul fişi↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2024/987
KARAR NO 2025/1084
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ İSTANBUL ANADOLU 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 15/03/2024
NUMARASI 2023/429 Esas 2024/216 Karar
DAVA
Tazminat
DAVA TARİHİ 22/06/2023
Davanın aktif husumet yokluğundan reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA
Davacı vekili; müvekkilinin 28.11.2022 tarihinde dava dışı ...'den 5.400-TL tutarında, ... Tekstil'den 3.566,16-TL tutarında ve ... Tekstil'den 2.775,60-TL tutarında giyim eşyası aldığını, ürünlerin davalının Mehmet Akif Şubesi'ne teslim edildiğini, kargo şirketi tarafından müvekkiline gönderilecek olan ürünlerin kaybedildiğinin bildirildiğini, müvekkilinin giyim sektöründe toptan mal alarak aldığı ürünlerin perakende satışını yaptığını, müvekkilinin dava konusu ürünlerin kargo şirketi tarafından kaybedilmesi üzerine hem ürünleri satın aldığı bedelden olduğunu hem de bu ürünlerin satışından kaynaklı elde edeceği kardan mahrum kaldığını belirterek şimdilik 4.400-TL ürün bedeli ve 1.000-TL mahrum kalınan kar olmak üzere 5.400-TL'nin 28/11/2022 tarihinden itibaren işletilecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak müvekkile ödenmesine karar verilmesini dava ve talep etmiştir.
CEVAP
Davalı vekili; taraflar arasındaki akdedilen taşıma sözleşmesi bulunmadığını, dava konusu kargolarının kaybolduğu iddiasında olan davacının bu iddialarını ispatla yükümlü olduğunu, davacının ayrıca kargo içeriğini ve değerini ispatlaması gerektiğini, davacının bu iddiasını ispatlar herhangi bir delilin dosyaya sunulmadığını, gönderinin içeriğine dair herhangi bir irsaliye ve faturanın sunulmadığını, davacının mahrum kalınan kar talebinin de dayanaktan yoksun olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEME KARARI
Mahkemece; taşıma sözleşmesinin dava dışı ... San. Tic Ltd. Şti ile davalı arasında kurulduğu, davacının davaya konu taşıma sözleşmesinde taraf olmadığı gerekçesiyle davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
Davacı vekili; her ne kadar müvekkilinin sözleşmenin tarafı olmasa da kaybolan ürünler nedeniyle müvekkilinin zarara uğradığını, dava öncesi davalı ile muhatap olanın sadece müvekkili olduğunu, müvekkilinin hem ürün bedelinden hem de kardan mahrum kaldığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
GEREKÇE
Dava, taşıma sözleşmesine konu kargonun zayi olması nedeniyle oluşan zararın tazmini istemine ilişkindir. Mahkemece davacı ile davalı kargo şirketi arasında taşıma sözleşmesi bulunmadığı gerekçesiyle davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiş, bu karara karşı davacı vekili istinaf yasa yoluna başvurmuştur. İstinafa gelen uyuşmazlık davacının aktif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı noktasındadır. Dosya kapsamından davaya konu taşıma sözleşmesinin dava dışı .. firması ile davalı arasında gerçekleştiği, davalı kargo şirketi çalışanları tarafından düzenlenen 28/11/2022 kargo kabul fişinde davacının alıcı olarak göründüğü anlaşılmaktadır.Türk Ticaret Kanunu'nun "gönderilenin hakları" başlıklı 871.
maddesi: "(1) Eşyanın teslim yerine varmasından sonra gönderilen, taşıyıcıdan, taşıma sözleşmesinden doğan yükümlülüklerin yerine getirilmesi karşılığında, eşyanın kendisine teslim edilmesini isteyebilir. Eşya zayi olmuş veya hasara uğramış yahut geç teslim edilmişse, gönderilen, gönderenin taşıma sözleşmesinden doğan istem haklarını taşıyıcıya karşı ileri sürebilir. Gönderen, bu hakların ileri sürülmesinde yetkili kalmaya devam eder. Gönderilenin veya gönderenin kendilerinin veya başkasının menfaatine hareket etmeleri farklılık yaratmaz." düzenlemesini içermektedir.Taşıma sözleşmeleri niteliği gereği 3. kişi yararına yapılan sözleşme olup, somut olayda davacının, alıcısı olduğu kargo sözleşmesi ile dava dışı ...
isimli şirket tarafından kendisine gönderilen eşyaların ziya uğraması nedeniyle TTK'nın 871. maddesi kapsamında davalı taşıyana karşı talepte bulunma hakkı olduğundan, davada aktif husumeti mevcut olduğu halde işin esası incelenerek tarafların iddia ve savunmalarına göre bir karar verilmesi gerekirken davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi isabetli olmamıştır. Açıklanan nedenlerle; davacının aktif husumeti bulunduğu halde davanın reddine karar verilmesi doğru olmadığından, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılmasına, dava yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE; İstanbul Anadolu 12. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 15/03/2024 Tarih 2023/429 Esas 2024/216 Karar sayılı hükmün HMK.'nın 353(1)a-4-6 gereği KALDIRILMASINA; "Davanın yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye GÖNDERİLMESİNE" Davacı tarafından yatırılan 427,60-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde kendisine iadesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-g maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 03/07/2025
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/29529 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi