Yabancı hakem kararının tenfizinde New York Sözleşmesi V. madde şartları

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2024/1893

KARAR NO 2025/1191

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL ANADOLU 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 11/09/2024

NUMARASI 2022/854 Esas - 2024/568 Karar

DAVA

Tenfiz

DAVA TARİHİ 10/11/2022

Davanın kabulüne ilişkin kararın davalılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; müvekkili şirketin Bulgaristan'da faaliyet gösterdiğini, davalılarla 30/04//2019 tarihinde "Ahşap Pelet Üretim Tesisi Alım ve Satım Sözleşmesi" akdedildiğini, bu sözleşmeye ek olarak 10/02/2020 tarihli sözleşmenin imzalandığını, davalıların müvekkili şirkete karşı yerine getirmesi gereken akdi yükümlülükleri yerine getirmemesi üzerine sözleşmedeki tahkim şartı uyarınca Bulgaristan Ticaret ve Sanayi Odası Tahkim Mahkemesinde dava açıldığını, tahkim süreci sonunda 42.306-Euro gecikme cezası, 1.650-Euro masraf, 7.77,90-BGN yargılama masraflarının müvekkiline ödenmesine karar verildiğini belirterek Bulgaristan Ticaret Sanayi Odası Tahkim Mahkemesi'nin 19.07.2022 tarih ve 23/2021 sayılı kararının tenfizine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ...Ltd Şti vekili; davacının tenfiz için dilekçesine eklemekte zorunlu olduğu belgeleri eklemediğini, ayrıca tahkim yargılamasında müvekkiline adil yargılanma hakkının tanınmadığını, savunma hakkının kısıtlandığını, tahkim şartı ile belirlenen sınırları aşacak şekilde karar verildiğini, müvekkili firma ile diğer davalının tahkim sürecine usulüne uygun bir şekilde katılımının sağlanmadığını, adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini, kararın Türk kamu düzenine aykırılık teşkil ettiğini, hükmedilen tutarların fahiş nitelikte olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.Davalı ...Ltd Şti tarafından cevap dilekçesi sunulmamıştır.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; taraflar arasındaki tahkim şartını içeren sözleşme, tenfizi talep edilen tahkim mahkemesi kararının tercümesi ile onanmış örneği, bilirkişi raporu, Tahkim Yönetmeliğinin 12/1. madde düzenlemesi, MÖHUK Madde 54/ç düzenlemesi yönünden gözetilmesi gereken hukukun tenfize konu kararın verildiği ülke kanunları olması hususları dikkate alındığında Yönetmeliğin 12/1. madde düzenlemesinin savunma hakkının ihlali niteliğinde olmadığı, bu yönden kamu düzenine aykırılığın bulunmadığı, MÖHUK'un 62. maddesinde sayılan tenfiz talebinin reddine ilişkin hallerden hiç birinin söz konusu olmadığı ve yasada öngörülen tenfiz şartlarının bulunduğu gerekçesiyle davanın kabulüne Bulgaristan Ticaret Sanayi Odası Tahkim Mahkemesi'nin 19/07/2022 tarih ve 23/2021 sayılı kararının tenfizine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı ...Ltd Şti vekili; yargılama sırasında davalıların temsil edilmemesi nedeniyle tahkim kararının tenfize elverişli olmadığını, davalıların tahkim yargılamasına usulüne uygun bir şekilde davet edilmediklerini, tahkim kararının davalıların gıyabında verildiğini, İstanbul Barosu Tahkim Komisyonundan görüş alınması talep edilmiş ise de taleplerinin herhangi bir gerekçe gösterilmeksizin reddedildiğini, tahkim kararının tenfiz şartlarını taşımadığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.Davalı ...Ltd Şti; 27/09/2021 tarinde Bulgaristan'da tenfiz davasının açıldığı hususunu 8-9 ay sonra diğer davalı şirketten öğrendiklerini, diğer davalıya gelen evrakların kendilerine gelmediğini, eldeki dava dosyasında verilen kararda da bir kısım evrakların In Time isimli kurye şirketi tarafından gönderildiğinin ve geri getirildiğinin yazılı olduğunu, Tebligat Kanunu hükümlerine uyulmadığının buradan da anlaşıldığını, dava açıldığı tarih öncesi ve sonrasında iş yeri kapısına asılmış tebligat bulunmadığını, aylar geçtikten sonra Bulgarca yazılar gelmiş ise de bunların hakem seçme ve duruşma daveti olduğunu anladıklarında mahkemenin neredeyse sonuçlanmak üzere olduğunu, yokluklarında karar verildiğini ve kendilerini savunamadıklarını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, yabancı hakem kararının tenfizi istemine ilişkindir.Davacı ile davalı şirketler itibariyle Bulgaristan ve Türkiye New York Sözleşmesine taraf olduğundan, hakem kararının tenfizi bakımından New York Sözleşmesi hükümlerinin uygulanması gerekir. Tenfizi engelleyen haller New York Sözleşmesi'nin V. maddesinde düzenlenmiştir. Şartlardan bir kısmını tenfiz mahkemesi re'sen dikkate almak zorundadır. Diğer şartları ise tarafların iddia ve ispat etmesi gerekir. Mahkemece kendiliğinden dikkate alınacak şartlar; hakem kararının konusunu teşkil eden uyuşmazlığın tanıma veya tenfiz istenilen ülkenin hukukuna göre tahkim yoluyla çözümünün mümkün olmaması ve hakem kararının kamu düzenine aykırı olmasıdır.

Taraflarca iddia ve ispat edilecek tenfiz engelleri ise; tahkim anlaşmasının taraflarının ehliyetsiz olması veya tahkim anlaşmasının geçersiz olması, hakkında hakem kararının tenfizi istenen tarafın hakem seçiminden veya tahkim yargılamasından usulen haberdar edilmemiş olması veya delillerini sunma imkânından mahrum edilmesi, hakem kararının tahkim anlaşmasında yer almayan bir hususa ilişkin olması veya tahkim anlaşmasının sınırlarını aşması, hakemlerin seçimi veya hakemlerin uyguladıkları usulün, tarafların anlaşmasına, böyle bir anlaşma yok ise hakem hükmünün verildiği yer hukukuna aykırı olması, hakem kararının tabi olduğu veya verildiği yer hukuku hükümlerine göre kesinleşmemiş veya icra kabiliyeti kazanmamış veya verildiği yer mahkemesi tarafından iptal edilmiş olması koşullarıdır.

Somut olayda; taraflar arasında 30/04/2019 tarihli "Tasarım, İmalat, Montaj ve İşletmeye Alma Dahil Olmak Üzere Ahşap Pelet Üretim Tesisi Alım ve Satım Sözleşmesi" ve bu sözleşmeye ek olarak 10/02/2010 tarihli ek sözleşmenin akdedildiği, ek sözleşmenin 15. maddesinde taraflar arasındaki ek anlaşmanın Bulgar yasalarına tabi olduğunun ve anlaşmazlıkların Bulgar Ticaret ve Sanayi Odası Tahkim Mahkemesi tarafından çözüleceği düzenlenmiştir. Davacı tarafından sözleşmede belirlenen tahkim mahkemesine başvurulmuş olup Bulgaristan Ticaret Sanayi Odası nezdindeki Tahkim Mahkemesi'nin 19/07/2022 tarih ve 23/2021 sayılı kararı ile 42.306-Euro gecikme cezası, 1.650-Euro masraf, 7.77,90-BGN yargılama masraflarının davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Tahkim şartının yer aldığı ek sözleşme, taraflar açısından tamamen sözleşmesel mali yükümlülükler içeren, iki tarafın iradesine tabi sözleşme niteliğinde olup, tenfize elverişli niteliktedir. Kararda Türk kamu düzenine aykırılık da bulunmamaktadır. Bahsi geçen Sözleşmede; hakkında hakem kararının tenfizi istenen tarafın hakem seçiminden veya tahkim yargılamasından usulen haberdar edilmemiş olması veya delillerini sunma imkânından mahrum edilmesi tenfiz engeli olarak düzenlenmiştir. Davalılar yargılamadan usulüne uygun bir şekilde haberdar edilmediklerini ileri sürmüşlerdir. Ancak davalıların tahkim sürecine usulüne uygun olarak davet edilip edilmediklerinin hakem kararının tabi olduğu veya verildiği yer hukuku hükümlerine göre belirlenmesi gerekmektedir.

Tahkim mahkemesince yapılan tebliğ ya da bildirimlerin, tahkimin cereyan ettiği yer hukuku çerçevesinde ve usulü dairesinde yapılmış olmasının gerekli ve yeterlidir. Bulgar Tahkim Yönetmeliği'nin "Evrakların, mahkeme celplerinin ve mesajların alınması" başlıklı 12. maddesinde "...Alıcının kayıtlı işyeri, ikametgahı, olağan meskeni veya posta adresi dikkatli bir arama sonucunda bulunamadığı takdirde, evraklar, mesajlar veya celpler bilinen son kayıtlı işyerine, ikametgahına veya olağan meskenine gönderildiğinde alınmış sayılacaktır..." şeklinde düzenleme bulunmaktadır. Tahkim yargılamasında davalılardan ...Ltd Şti'nin e-posta yoluyla aktif bir şekilde katıldığı, savunma ileri sürüldüğü hakem heyeti kararından anlaşılmakta olup, davalı tarafından da bu husus doğrulanmıştır.

Hakem heyeti kararına göre diğer davalı ... firmasının Ankara ve Bodrum adreslerine gönderilen tebligatların iade geldiği, e-posta gönderildiği, hakem seçimine ilişkin yazı ile ikinci açık duruşmaya ilişkin celpnamenin kurye aracılığıyla tebliğ edildiği belirtilmiştir. Davalı ... yetkilisi de tahkim sürecinden yargılamanın sonuna doğru haberdar olduklarını beyan etmiştir. Bu durumda tarafların hakem heyetinin tabi olduğu kurallar uyarınca yargılamaya usulüne uygun bir şekilde davet edildiklerinin, taraflara savunma hakkının tanındığının kabulü gerekir. Hakem heyeti kararı kesin olarak verilmiş olup, taraflar bakımından bağlayıcı niteliktedir. Tahkim kararının dosyaya sunulan onaylı tercümesi açık ve anlaşılır niteliktedir.

Sonuç olarak somut olayda resen incelenecek hususlarda tenfiz engeli bulunmadığı; hakem kararının özel hukuka ilişkin tahkim sözleşmesine konu olabilecek bir uyuşmazlık olduğu, kararın kamu düzenine aykırı bir yönünün ve savunma hakkının kısıtlandığına dair bir delilin bulunmadığı, taraflarca ispatı gereken hususlarda davalı tarafça tenfiz engeli bulunduğuna yönelik bir delil sunulamadığı anlaşılmaktadır. Açıklanan nedenlerle; mahkemece tenfize karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığından davalıların istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davalı ... Ltd Şti vekili ve davalı ... Makina İnşaat Sanayi Ltd Şti'nin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Davalılardan alınması gereken 1.230,8‬0-TL istinaf karar harcından yatırılan (davalı ... 427,60‬-TL ve davalı ... Makina 427,60-TL) toplam ‬855,2‬0-TL harcın mahsubu ile kalan 375,60-TL harcın davalılardan müteselsilen alınarak Hazineye gelir kaydına, Davalılar tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, davacı tarafından yapılan 225-TL istinaf yargı giderinin davalılardan müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, Gerekçeli kararın bir örneğinin taraf vekillerine tebliğine, HMK'nın 361/1. maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabileceğine, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliğiyle karar verildi.

16/07/2025