Aktif husumet ehliyeti yokluğu nedeniyle davanın reddi

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2022/2149

KARAR NO 2026/273

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL ANADOLU 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 29/03/2022

NUMARASI 2019/481 Esas - 2022/258 Karar

DAVA

Tazminat (... Sözleşmesinden ve Haksız Fiilden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ 07/08/2019

İSTİNAF KARAR TARİHİ 12/02/2026

Davanın kısmen kabulüne ilişkin verilen kararın davalı... vekili ve ...AŞ (...) tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili, müvekkili ile davalı ... arasında büyükbaş hayvan hayat sigortası poliçesi imzalandığını, müvekkilinin 2 büyükbaş hayvanının davalı...'in bahçesinde ölü olarak bulunduğunu, adı geçen davalının bahçesinin etrafındaki tellere elektrik verdiğinden hayvanların akıma kapılarak öldüğünün belirlendiğini, olaydan sonra ineklerin her birinin değerinin 11.927-TL olarak tespit edildiğini, zararın tazmini için davalı ...'e yapılan başvurunun kabul edilmediğini; buna istinaden başvurulan ... Tahkim Komisyonu'na başvurulduğunu, 27/02/2019 tarihli kararıyla istenilen belgeler sunulmadığından başvurunun reddine karar verildiğini; bu karar karşı itiraz edildiğini, İtiraz Hakem Heyetinin 10/06/2019 tarihli kararıyla inekler üzerinde menfaati bulunan kişi dava dışı ...

olduğundan davacının aktif husumet ehliyeti olmadığından bahisle, başvurunun usulden reddine karar verildiğini ve müvekkilinin zararının davalılarca karşılanmadığını ileri sürerek, şimdilik 5.000-TL'nin olay tarihinden itibaren faiziyle tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

TALEP ARTIRIM

Davacı vekili 28/12/2021 tarihli dilekçesiyle, 5.000-TL taleplerini 18.500-TL artırarak toplam 23.500-TL'nin ticari faiziyle tahsilini istemiştir.

CEVAP

Davalı ... vekili, genel şartlara göre 24 saat içinde ihbarda bulunulması gerekirken 7 gün sonra ihbarda bulunulduğu, eksperin ...36 kulak küpe nolu inek mahalde bulunmadığından tespit yapamadığını, ...70 kulak küpe nolu ineğe de uzun zaman geçtiği için otopsi yapılamadığını ve başka eksperin yapacağı inceleme kabul edilemeyeceğinden davacının başvusurunun reddedildiğini; davacının kusurlu olduğunu belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı..., süresinde davaya cevap vermemiş; vekili, yargılama aşamasındaki beyanlarda, iki ineğin sahibinin davacı değil dava dışı ... olduğunun CBS dosyasından görüldüğünü, davacının bu hususta kendi beyanı olduğunu; müvekkilinin tellere elektrik vermediğini; ineklerin sahibinin gerekli dikkate ve özeni göstermediğini ve talebin zamanaşımına uğradığını belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, her iki ineğin de elektrik çarpması sonucu öldüğünün davalı ... eksperinin raporunda belirtildiği, Jandarma'nın olay yeri tespit tutanağında da ineklerin davalı...'in bahçesinde elektrik akımına kapılarak ölmüş olabileceğinin belirlendiği; davacının davalı ...'e geç bildirim yapması zararı artırmadığından talebe etkisi bulunmadığı; zararın poliçe teminatı kapsamında kaldığı, poliçeye göre ...'in sorumluluğunun her bir hayvan için 5.000-TL olduğundan sorumluğunun 10.000-TL ile sınırlı olduğu ve 07/06/2018 tarihinde temerrüdün oluştuğu; diğer davalının da haksız fiili sebebiyle zararın tamamından sorumlu olduğu gerekçesiyle, davanın kısmen kabulüne, 23.800-TL'nin 10.000-TL'sinden davalı ...'in 07/06/2018 temerrüt tarihinden, diğer davalı...'in 15/05/2018 olay tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine;

kalan13.800-TL'nin davalı...'den 15/05/2018 olay tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte alınarak davacıya verilmesine, davalı ... yönünden bakiye talebin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

1- Davalı... vekili, davacının CBS soruşturmasındaki ifadesinde iki ineğin de kendisine değil dava dışı ...'e ait olduğunu beyan ettiğinden aktif husumet ehliyetinin bulunmadığını; ...'in inekleri başı boş bıraktığından müterafik kusurun incelenmediğini; davacının müvekkilinin bahçesine elektrikli tel çektiği ve ineklerin elektrik çarpması sonucu öldüğüne dair delil sunmadığını; yerinde keşif yapılmadığını; bilirkişi raporunun eksik incelemeye dayalı olduğunu; müvekkili açısından davanın arabuluculuğa tabi olmamasına rağmen bu ücretin müvekkilinden alınmasına karar verildiğini; zamanaşımının değerlendirilmediğini ve belirsiz alacak davası açılamayacağını belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2- Davalı ... vekili, ıslahtaki talebin zamanaşımına uğradığını; bilirkişinin poliçedeki teminat koşullarını incelemediğini; talebin teminat dışı olduğunu, bildiriminin geç yapıldığını, eksperin bir ineği inceleyemediğini, diğer ineğe de otopsi yapamadığını; tazminat hesabında genel şartlar ile poliçenin dikkat alınmadığını belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE

Dava, Devlet destekli büyükbaş hayvan hayat sigortası poliçesiyle sigortalanmış iki ineğin ölmesi sonucunda davalı ...'den ve ölüm olayına sebebiyet verdiği iddia edilen diğer davalıdan zararın tahsili istemine ilişkindir.

Davacı ile davalı arasındaki ...36 ve ...70 kulak küpesi nolu iki ineğin ... Tarım Sigortaları Havuzu kapsamında Devlet destekli büyükbaş hayvan hayat sigortası poliçesiyle sigortalandığı, poliçede davacının ... ettiren ve sigortalı, ... şirketinin dava dışı ... ... AŞ ve başlangıç tarihinin 09/03/2018 ile bitiş tarihinin 09/03/2019 olduğu, görülmüştür.

Davaya konu olaya ilişkin Şebinkarahisar CBS'nin 2018/305 soruşturma nolu dosyasında müştekinin dava dışı ..., şüphelinin davalı... olduğu, 05/0/2018 tarihli takipsizlik kararına göre, müştekiye ait iki ineğin 15/05/2018 tarihinde şüpheliye ait bahçenin çevresindeki tellerde bulunan elektrik akımında kapılarak öldüğü, tellerin güvenlik amacıyla döşendiği, başkasına veya başkasının malına zarar verme kastıyla döşenmediği, mala zarar verme suçu taksirle işlenmeyeceğinden unsurları bulunmayan TCK'nın 151/1. maddesindeki mala zarar verme suçundan dolayı takipsizlik kararı verilmiştir. Dosyada bulunan davacıya ait 18/05/2018 tarihli bilgi alma ifade tutanağında, daha önce dava dışı ... ile ortak dana satın aldıklarını, ikamet ettiği Karaağaç köyünde kışın hayvanlara kendisinin baktığını, ...'in de ikamet ettiği Ocaktaşı köyünde yazın baktığını, ortaklığı 25/4/2018 tarihinde bitirdiklerini, ...'in kendi payına düşen hayvanları alarak Ocaktaşı köyüne götürdüğünü, hayvanların tamamının Şebinkarahisar İlçe Tarım Müdürlüğü'nde kendi adına kayıtlı olduğunu, olaydan 1 gün önce ...'in kendisini arayarak 2 inek ve 1 dananın kaybolduğunu söylediğini, 1 gün sonra olay tarihinde ...'e yardımcı olmak amacıyla Ocaktaşı köyüne gittiğini, hayvanları ararken davalı...'in tarlasında 2 ineği de hareketsiz yerde yatarken gördüğünü, Jandarma'yı ve ...'i aradığını, ineklerin ...'e ait olduğunu beyan ettiği;

dava dışı ...'in de 16/05/2018 tarihli müşteki sıfatıyla verdiği ifadede, inekleri davacı ...'la birlikte yetiştirdiklerini, 15 gün önce ortaklıklarını ayırarak inekleri paylaştıklarını, gerekli devri işlemini yapamadıklarından İlçe Tarım'da ineklerin davacıya ait olduğunun görüldüğünü ve iki ineğin de kendisine ait olduğunu beyan ettiği tespit edilmiştir.Davalı...'e dava dilekçesi 14/01/2020 tarihinde tebliğ edilmiş, davalı vekilinin iki haftalık süresinden sonra UYAP'tan sunduğu cevap dilekçesi 15/02/2020 havale tarihlidir. Zamanaşımı def'i süresinden sonra sunulduğundan dikkate alınma imkanı bulunmamaktadır. Taraf sıfatı, bir başka ifadeyle husumet ehliyeti, dava konusu hak ile kişiler arasındaki ilişkiyi ifade eder.

Sıfat, maddî hukuk ilişkisinde tarafların o hak ile ilişkisinin olup olmadığının belirlenmesi anlamına gelir. Davacı sıfatı, dava konusu hakkın sahibini; davalı sıfatı ise dava konusu hakkın yükümlüsünü belirler. Uygulamada davacı sıfatı, aktif husumeti; davalı sıfatı da pasif husumeti karşılayacak şekilde değerlendirilmektedir. Dava konusu şey üzerinde kim ya da kimler hak sahibi ise, davayı bu kişi veya kişilerin açması ve kime karşı hukukî koruma isteniyorsa o kişi veya kişilere davanın yöneltilmesi gerekir. Bir kimsenin davacı veya davalı sıfatına sahip olup olmadığı tıpkı hakkın mevcut olup olmadığının belirlenmesinde olduğu gibi maddî hukuka göre tespit edilir. Sıfat dava şartı değil, itirazdır.

Zira bir kimsenin hak sahibi veya borçlu olup olmadığı ancak davanın esası incelendikten sonra tespit edilebilir ve bu durumda dava ret veya kabul ile sonuçlanır. Diğer bir ifadeyle bir davada taraflardan birinin, aktif ya da pasif husumet ehliyetinin (davacı veya davalı sıfatının) olmadığı belirlenirse, artık uyuşmazlığın esastan çözülmesine geçilmeden, davanın sıfat yokluğundan reddi gerekir. Sıfat, ileri sürülme zamanı yasa ile kabul edilen ilk itiraz ya da davalı tarafından ortaya konulması gereken def’i niteliğinde olmadığından, davanın her aşamasında ileri sürülmesi mümkün veya mahkemece re’sen nazara alınması gerekli hukukî bir durumdur (Yargıtay HGK'nın 2020/(15)6-609 E., 2022/1424 K.

sayılı ve 02/11/2022 tarihli ilamı). Eldeki davada davacı davalı...'e karşı TBK'nın haksız fiil ve diğer davalı ...'e karşı ise sigortalı sıfatına istinaden ... poliçesine dayanmıştır. Bu nedenle haksız fiil hükümlerine göre davacının davalı...'den uğradığı zararı isteyebilmesi için söz konusu haksız fiilden zarar gören kişi olduğunu ispat etmesi gerekmektedir. Yukarıda gösterildiği gibi olaya ilişkin savcılık soruşturmasında, davacının kendi beyanında iki ineğin de kendisine değil dava dışı ...'e ait olduğunu; dava dışı ... de ineklerin kendisine ait bulunduğunu; inekleri ilk başta ortak aldıklarını olaydan önce 25/04/2018 tarihinde inekleri paylaşarak ortaklığı sona erdirdiklerini, fakat Tarım Müdürlüğü'nde ineklerin küpe numaralarının davacı adına kayıtlı olduğunu, henüz devir işleminin yapılmadığını ifade etmişlerdir.

5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununa dayanılarak çıkartılmış, Sığır Cinsi Hayvanların Tanımlanması, Tescili ve İzlenmesi Yönetmeliği'nde (RG Tarihi: 02/12/2011 RG Sayısı: 28130), davaya konu sığır cinsi hayvanlara küpe takılmak ve veri tabanına kaydedilmek suretiyle tanımlanması, kayıt altına alınması ve hayvan hareketlerinin takibi ile ilgili esas ve usulleri düzenlenmiştir. Dayanak Kanunda veya Yönetmelikte, hayvanın küpe numarası üzerine kayıtlı işletme veya kişilerin, mülkiyet hakkı sahibi olduğunu gösteren bir tapu sicili gibi sicil sistemi bulunmamaktadır. Tarım Müdürlüğü'ne yapılan tek taraflı beyanla ilgili hayvana küpe numarası verilmektedir. Davacının da kendi beyanına göre dava dışı kişiyle ortaklıklarını 25/04/2018 tarihinde ayırdıkları ve 15/05/2018 olay tarihi itibariyle davaya konu 2 ineğin davacıya değil dava dışı ...'e ait olduğu anlaşılmıştır.

İlçe Tarım Müdürlüğü'ndeki kayıtlarda hayvanların küpe numarasının davacı adına kayıtlı olması, davacının kendi beyanı uyarınca gerçek durumu göstermediği dikkate alınarak Türk Medeni Kanunu anlamında mülkiyetinin davacıya ait olduğu kabulü sonucunu doğurmayacaktır. Bu nedenle davacının haksız fiil hükümlerine dayanarak, davalı...'e kaşı zararını talep edebilmesi için aktif husumet ehliyeti bulunmamaktadır. Yine ineklerin maliki olmayan davacının ... poliçesi kapsamında sahip olduğu bir menfaati bulunmadığından, davalı ...'e karşı da davadaki talep açısından aktif husumet ehliyeti yoktur.Açıklanan nedenlerle, davanın davacının aktif husumeti yokluğundan reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olduğundan, davalılar vekillerinin istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılarak yapılan hata nedeniyle yeniden yargılama yapılmasına gerek olmadığından yeniden aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle:

Davalı... vekili ve ...AŞ'nin istinaf başvurusunun kabulüne, İstanbul Anadolu 8. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2019/481 Esas - 2022/258 Karar sayılı 29/03/2022 tarihli kararının, HMK'nın 353(1)b-2 maddesi gereği KALDIRILMASINA;

"Davanın aktif husumet yokluğundan reddine,"

İlk derece yargılamasına ilişkin olarak ;

"Alınması gereken 732-TL karar ve ilam harcından davacı tarafından mahkeme veznesine yatırılan 85,39-TL peşin harç, 321,06-TL ıslah harcı olmak üzere toplam 406,45-TL harçtan mahsubu ile eksik olan 325,55-TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,

Davacı tarafından yapılan yargı giderinin üzerinde bırakılmasına,

Davalılar davada vekille temsil edildiğinden, AAÜT uyarınca takdir olunan 5.100-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara ödenmesine,

Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 2.640-TL arabuluculuk ücretinin davacıdan tahsili ile Hazineye ödenmesine,

Kullanılmayan gider avansının yatıran tarafa iadesine,"

Davalı... tarafından yatırılan 406,44-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde iadesine,

Davalı ...AŞ tarafından yatırılan 406-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde iadesine,

Davacı tarafından yapılan istinaf yargı giderlerinin üzerinde bırakılmasına, davalı ...AŞ tarafından yapılan 66-TL istinaf yargı giderinin davacıdan alınarak davalı ...AŞ ye verilmesine,

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK'nın 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 12/02/2026