FOB teslim kaydı, göndericinin navlun bedelinden sorumluluğunu ortadan kaldırmaz

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2022/2381

KARAR NO 2026/5

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 18/10/2022

NUMARASI 2020/466 Esas 2022/622 Karar

DAVA

İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ 07/09/2020

İSTİNAF KARAR TARİHİ 02/01/2026

Davanın kısmen kabulü-reddine ilişkin kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; müvekkili şirketin davalının taşıma talimatı ile teslim aldığı ürünleri dava dışı ...AŞ ye taşıttığını, bu kapsamda davalı şirketin taşıma hizmeti talepleri doğrultusunda Türkiye'den ...'ya 16.10.2018 tarihli ... konşimento numaralı, 11.01.2019 tarihli ... konşimento numaralı ve ... konşimento numaralı taşımaların gerçekleştirildiğini, müvekkilinin iş birliği yaptığı ...'a taşıma ücretlerini ödediğini, bu taşıma bedeline ilişkin olarak düzenlenen 06.09 2019 tarihli 70.110-TL (12.300-USD) bedelli faturanın usulüne uygun biçimde davalı şirkete teslim edildiğini, ancak bedelinin ödenmediğini, bu nedenle davalı aleyhine İstanbul 36. İcra Dairesinin ...esas sayılı dosyasında icra takibi başlatıldığını, ancak davalının borca itiraz ettiğini belirterek, davalının asıl alacak bakımından itirazının iptali ile davalı aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; müvekkili şirketin konşimentolara dayanak taşımaları FOB teslim şekli ile gerçekleştirdiğini, müvekkili satıcı konumunda olup FOB kaydı nedeniyle navlun sözleşmesinde taraf olmadığını, davacının alıcı taraf ile navlun sözleşmesi yapması nedeniyle müvekkilinin navlun ücretinden sorumlu olmadığını,müvekkili şirketin satıma konu malları anlaşmaya uygun şekilde gümrüğe bıraktığını, FOB teslim şekli nedeniyle tasıma açısından müvekkilinin herhangi bir talimatı bulunmadığını, takip konusu faturanın müvekkili şirkete teslim veya tebliğ edilmediğini, faturada ... Hava Limanı ile ...Hava Limanı hava navlun bedeli yazılı olmasına rağmen, faturaya dayanak konşimentolarda bu hava limanından bir taşıma bulunmadığını, davacı tarafça taşıma ücretlerinin dava dışı ...'a ödendiği bildirilmesine rağmen, buna ilişkin delil sunulmadığını, faturanın taşımadan bir yıl sonra düzenlenmesinin de haklılıklarını ortaya koyduğunu belirterek, davanın reddi ile davacı aleyhine kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; davacının ticari defter ve kayıtlarında uyuşmazlığa konu faturaların bir kısmının yer aldığı, davalının ticari defter ve kayıtlarını sunmadığı, fatura karşılığında mal veya hizmet verildiği hususunun davacı tarafça ispat edilmesi gerektiği, dava dışı ...'ın 03/09/2020 tarihli yazısında gönderilerin davacı tarafından iletildiği ve ödemelerinin yapıldığının belirtildiği, FOB teslim şeklinin davalıyı sorumluluktan kurtarmayacağı ve taraflar arasındaki akdi ilişkinin herhangi bir şekil şartına bağlı olmaksızın doğacağı gerekçesiyle, davanın kısmen kabulüne, davalının itirazının kısmen iptali ile takibin 53.867,61-TL asıl alacak üzerinden devamına, alacağa takip tarihinden itibaren yasal faiz iletilmesine, fazla istemin reddine, alacağın %20'si oranında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, yasal şartlar oluşmadığından davalının kötü niyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davalı vekili; alınan bilirkişi raporlarında FOB kaydı bulunmasına rağmen davalı tarafça ödeme yapıldığına ilişkin teamül olup olmadığı ve davacının ...'a ödeme yapıp yapmadığı hususlarında bir tespit yapılmadığını, mahkemece raporlara itirazları dikkate alınmaksızın eksik inceleme sonucunda karar verildiğini, müvekkili şirketin FOB kaydı bulunmasına karşın ödeme yaptığı bir taşıma faaliyeti bulunmadığını, müvekkili şirket tarafından CIF kaydı ile yapılan satışların ödemesinin gerçekleştirildiğini, bilirkişi raporlarında davacı şirket ile ... arasındaki 2019 yılına ait ticari defterlerin de incelendiğini, müvekkili şirket adına ödenen bir bedele rastlanmadığını, teyit edilmeyen ...'ın 03.09.2020 tarihli yazısı ile yetinildiğini, ilgili yazıda ...

tarafından davacı şirketin 17.10.2018 ve 16.01.2019 tarihlerinde olmak üzere 3 adet ödeme yaptığı iddia edilmişse de, davacı şirket ile müvekkili arasında ve davacı şirket ile dava dışı ... arasındaki ticari defter ve kayıtlarda 16.01.2019 tarihli bir ödeme gözükmediğini, ayrıca ilgili yazıda 17.10.2018 tarihli bir ödeme olduğu iddia edilmesine rağmen, mahkemece 2018 yılına ilişkin kayıtların da incelettirilmediğini, davacı şirketin yurt dışında bulunan alıcılarla yaptığı navlun sözleşmesi uyarınca taşımaları gerçekleştirdiğini ve müvekkili şirketin taşımalara ilişkin herhangi bir sözleşmesi veya yükleme talimatı bulunmadığını,FOB kaydı ile yapılan satışlarda navlun sözleşmesine taraf olmadığını, faturanın müvekkiline tebliğ edilmediğini, müvekkili şirketin gerçekleştirdiği diğer taşımalar zamanında fatura edilmiş iken bu faturanın taşımadan 1 yıl sonra düzenlenmesinin iddialarını destekler nitelikte olduğunu, ayrıca faturanın dava konusu konişmentoları da temsil etmediğini belirterek, kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, hava yolu taşıma hizmet bedeli faturasına dayalı alacağın tahsili için başlatılan takibe vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.Davacı tarafça, davalıya ait emtianın taşımasının dava dışı fiili taşıyıcı ...'a yaptırıldığı ve taşıma bedelinin fiili taşıyıcıya ödendiği ileri sürülerek, fatura konusu bedelin tahsili davalı göndericiden talep edilmiş olup; davalı tarafça ise, satıcı konumunda oldukları, FOB teslim kaydı nedeniyle navlun sözleşmesine taraf olmadıkları, ayrıca davacı tarafça taşıma ücretlerinin dava dışı ...'a ödendiğine dair delil sunulmadığı ileri sürülerek davanın reddi savunulmuştur. Somut olayda; Türkiye'de yerleşik davalı satıcı tarafından ...'daki alıcılara ihraç edilen malların hava yoluyla taşınması işinin davacı tarafından üstlenildiği, taşımanın fiilen dava dışı ...

firmasına yaptırıldığı, taşıma bedelinin ödenmemesi üzerine davacı tarafça düzenlenen 06.09.2019 tarihli 12.300-USD bedelli faturaya dayalı olarak 70.110-TL asıl alacak ve 397,61-TL işlemiş faizin tahsili istemiyle davalı aleyhine ilamsız takip başlatıldığı anlaşılmaktadır. Mahkemece yaptırılan bilirkişi incelemesinde, taşımalara ilişkin faturanın davacının ticari defterlerinde kayıtlı olduğu ve takip tarihi itibariyle davalıdan 53.867,61-TL alacağı bulunduğu, davalının ise ticari defterlerini inceleme için ibraz etmediği belirtilmiştir. Dava dışı fiili taşıyıcı tarafından düzenlenen hava taşıma senetlerinde gönderici olarak davalı yer almakta olup, ... (navlun peşin ödendi) kaydı yer almaktadır.

Alıcının navlun borçlusu olabilmesi için, yükün alıcı tarafından teslim alınması ve konişmentoda atıf yapılan navlun sözleşmesinde, navlun ücretinden alıcının sorumlu olduğuna dair hüküm bulunması gerekir. Davalı savunmasında bütün satışlarının FOB kaydı ile yapıldığı, dolayısıyla davacının aslında yurtdışı alıcılar ile akdi ilişki içinde olduğunu, yurtdışında ki alıcılardan tahsil edemediği navlun bedellerinin müvekkilinden tahsil etmeye çalıştığını savunmuştur.Hava taşıma senetlerinde navlunun peşin ödendiği yazılıdır. Navlun bedelinin davacı tarafından ödendiği ... tarafından dosyaya bildirilmiş,olup yapılan bilirkişi incelemelerinde davacının cari hesaptan ...'a bir borcu olmadığının belirlenmesine göre davalı vekilinin navlun bedelinin ...'a davacı tarafından ödendiğinin belirlenmediğine ilişkin istinaf nedeni yerinde değildir.Davalı gönderici tarafından düzenlenen gümrük beyannamelerinde FOB teslim şekli yer almakta olup, bu teslim şeklinde malların ihracatçının ülkesinde belirtilen yükleme limanında gemi bordasına aktarılmasıyla satıcının teslim yükümlülüğü yerine getirilmiş olur ve bu andan itibaren zarar ve hasar riski alıcıya geçer.

Ancak, taraflar arasında ki uyuşmazlık FOB kaydına rağmen davalının davacı akdi taşıyan ile taşıma ilişkisine girip girmediği noktasında olup,sunulan whatshapp görüşmelerinden taşıma ilişkisinin yurt dışında ki alıcılarla değil davalı ile kurulduğu, konişmento (draft) onayının davalı tarafından verildiği anlaşılmaktadır. Konişmentoda eksik gösterilen yükün araştırmasının her iki tarafça birlikte yapıldığı anlaşılmaktadır. Bu halde; davalının gönderen sıfatı yanında taşıtan sıfatını haiz olduğu, navlun bedelinden sorumlu olmadığına yönelik savunmasının yerinde olmadığı; taşıma ilişkisinin davanın tarafları arasında kurulduğu anlaşıldığından davalı satıcı ile alıcı arasında kararlaştırılan FOB teslim kaydı, davalının yaptırdığı taşımaların bedelinin ödenmesi yükümlülüğünü ortadan kaldırmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle, davalı gümrük beyannamelerinde yazılı FOB kaydının aksine davalının davacı ile taşıma sözleşmesi yaptığı; AWB lerde fiili taşıyana navlunun peşin ödendiğinin, gönderenin davalı olarak belirtildiği; üst taşıyıcı tarafından ödemelerin davacı tarafından yapıldığının bildirildiği anlaşılmakla davalının yapılan taşımaların bedelini ödemekle yükümlü olduğunun kabulü ile davanın kısmen kabulüne karar verilmesinde isabetsizlik bulunmadığından istinaf nedenleri yerinde olmayan davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle:

Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,

Alınması gereken 3.679,70-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 919,93-TL harcın mahsubu ile kalan 2.759,77-TL harcın davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,

Davalı tarafından yapılan giderlerin kendisi üzerinde bırakılmasına, davacı tarafından yapılan 27-TL istinaf yargı giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 02/01/2026