Ticari defter ibrazına usulsüz tebligat nedeniyle kararın kaldırılması

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2025/1752

KARAR NO 2026/51

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ BAKIRKÖY 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 18/09/2025

NUMARASI 2024/1041 Esas 2025/752 Karar

DAVA

İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ 09/12/2024

İSTİNAF KARAR TARİHİ 13/01/2026

Davanın kabulüne ilişkin kararın davalı tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; müvekkili şirket tarafından davalıya ... kutu kodlu ...ürünlerinin satılarak 05/07/2024 tarihinde teslim edildiği, davalıya 01/10/2024 tarihinde fatura kesildiği, davalı tarafından 02/10/2024 tarihinde iade faturası kesilerek iade edildiği, Ankara 56. Noterliğinin ... yevmiye numaralı ve 09/10/2024 tarihli yazısı ile ihtar gönderildiği, Küçükçekmece İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyası ile başlattıkları icra takibine itiraz ettiğini belirterek davalının itirazının iptaline, davalının %20’den az olmamak üzere icra-inkâr tazminatına mahkûm edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı davaya davaya cevap vermemiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece;ispat yükünün davacı üzerinde olması ve bilirkişi deliline dayanması nedeni ile tarafların ticari defter ve belgeleri üzerinde inceleme yapılmasına karar verilmiş, davalıya meşruhatlı tebligatta, ibraz süresi ve ibrazdan kaçınmanın sonuçları da ihtarı ile birlikte inceleme gün ve saati usulüne uygun tebliğ edilmesine rağmen davalının defterlerini ibrazdan kaçındığı, bilirkişi raporunda, davacının usulüne uygun ticari defterlerine göre 196.988-TL alacaklı olduğunun tespit edildiği, 05/07/2024 tarihli teslim tutanağını davalının teslim alan olarak imzaladığını, ticari defter tutmak zorunda olan taraf, ticari defterleri verilen kesin süreye rağmen ibraz etmediği takdirde, belgenin elinde olmadığına dair yemin etmesine gerek olmaksızın HMKnın 220/3.

madde gereğince sunmaktan kaçındığı ticari defterlerindeki kayıtların, karşı taraf defterindeki kayıtlara uygunluğunun kabul edildiği, davacının davasını HMK nın 220/3 maddesi ve teslim tutanağı ile ispat ettiği anlaşılmakla davanın kabulüne karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı; e-faturaya itiraz için 8 günlük sürenin, faturanın muhatabın bilgisine girdiği andan itibaren işlemeye başlayacağını, davalının 02.10.2024 tarihli iade faturasının, davacının 09.10.2024 tarihli ihtarnamesi ile iade edildiğini ,ihtarın aynı gün muhataba ulaşmasının mümkün olmadığını,kararda tebliğ tarihinin hiç olmadığını, fiili tebliğ tarihinin, 09.10.2024'ü izleyen günlerde olacak ve 8 gün dışında kalacağını,davacının, iade faturasını 8 gün içerisinde usulünce karşı çıktığını ispat etmesi gerektiğini, tebliğ tarihi saptanmadan “8 gün doldu/dolmadı”ğının değerlendirilemeyeceğini, iade faturasının geçerli olduğunu, davacının teslimi tevsik eden asıl belgeyi ibraz etmemesi hâlinde, karineye dayanarak hüküm kurulamayacağını, gerçek bir mal teslimini ispatlayacak bir delil olmadığını, yalnızca muhatabın elde kalmış satamadığı malları, satış departmanındaki bir iletişimsizlik nedeniyle şahsını suçlaması söz konusu olduğunu, daha evvel sağlık sorunları nedeniyle gözden kaçırarak dosyaya ibraz edilmemiş defter kayıtlarının da ayrıca bu itirazla beraber dosyaya sunulduğunu belirterek kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, itirazın iptali istemine ilişkindir.

HMK'nın 222(1) maddesi gereği, "Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir. (3) İkinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların aykırı olmaması veya diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi yahut.. gerekir.

Mahkemece; 17/04/2025 tarihli duruşmada uyuşmazlık konusunun çözümü bakımından tarafların ticari defter ve belgeleri ile dosya üzerinde 29/04/2025 günü, saat 14:45'da Mahkeme duruşma salonunda bilirkişi incelemesi yaptırılmasına,HMK’nun 219,220,222. maddeleri gereğince taraflara bilirkişi incelemesine esas olacak ticari defter, kayıt ve belgelerini inceleme gün ve saatinde mahkeme duruşma salonunda ibraz etmeleri için süre verilmesine, aynı yasanın 222/3. maddesi gereğince, inceleme günü defter,lerini ibraz etmedikleri ve aynı sürede kabul edilebilir bir mazeret göstermedikleri yada belgenin ellerinde bulunduğunu inkar ettikleri ve teklif edilen yemini kabul veya icra etmedikleri taktirde mahkemenin belgenin içeriği konusunda diğer tarafın beyanını kabul edebileceğinin;

davalı tarafından süresinde ticari defterlerin ibraz edilmemesi durumunda HMK’nun 220/3 ve 222/3. Maddeleri gereğince sunmaktan kaçındığınız belgelerdeki (ticari defterlerdeki) kayıtların davacı kayıtlarına uygun olduğunun mahkeme tarafından kabul edileceğinin ihtarına (ihtar edildi) denilerek bilirkişi inceleme kararı verilmiştir. Ne var ki; tarafların ticari defterlerinde inceleme kararı verilmiş ve duruşmada davalı hazır olmadığı gibi inceleme günü ihtaratlı tebligat yapıldığı gerekçeli kararda yazıyor ise de davalıya hiç tebligat çıkartılmadığı anlaşılmaktadır.

Davalının ticari defterlerini ibrazdan kaçındığının kabulü için; inceleme günü ve hangi yılların ticari defterlerinin ibraz edileceğinin,ibraz edilmemenin sonuçlarının usulüne uygun biçimde tebliğ gerekir. Bilirkişi teslim tutanağının davalıya tebliğ edildiği anlaşılmakta iken bilirkişi inceleme ve teslim tutanağının davalıya tebliğ edilmesinin hukuki bir kıymeti bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle; davacı ticari defterlerinin kanuna uygun tutulduğu, delil vasfında olduğu, davalının ticari defterlerini ibrazdan kaçındığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş ise de davalıya ticari defterlerin ibrazı için hiç tebligat yapılmadığı anlaşılmakla kararın kaldırılmasına, dava yeniden görülmek üzere dava dosyasının kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle:

Davalının istinaf başvurusunun kabulüne; Bakırköy 8. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 18/09/2025 Tarih 2024/1041 Esas 2025/752 Karar sayılı kararın HMK'nun 353(1)a-6 gereği KALDIRILMASINA;

"Dava yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine"

Yatırılan 3.364,06-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde davalıya iadesine,

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-g maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 13/01/2026