Sebepsiz zenginleşmede alacağın doğum tarihi: ödeme tarihi mi, kararın kesinleşmesi mi?

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2026/29

KARAR NO 2026/25

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 16/09/2025

NUMARASI 2025/221 Esas - 2025/575 Karar

VEKİLLERİ Av. MERYEM ÖZMEN - Av. GAMZE GEDİKLİ

DAVA

İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ 26/03/2025

İSTİNAF KARAR TARİHİ 09/01/2026

Davanın reddine ilişkin verilen kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; İstanbul 2. Tüketici Mahkemesi'nin 04/04/2023 tarih ve 2023/115 esas, 2023/406 karar sayılı kararı ile davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verdiğinden 27.06.2019 tarih ve ...yevmiye sayılı ihtarnamesi üzerine müvekkili tarafından davalıya 10.07.2019 tarihinde ödenen 178.849,76-TL'nin, ödeme tarihinden itibaren, fiili ödeme tarihine kadar TCMB reeskont faiz oranlarından işletilecek faiziyle birlikte hesaplarına 5 iş günü içinde ödenmesi talep edildiğini,verilen sürede talep edilen tutarın ödenmemesi üzerine İstanbul 22. İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyasında ...2024 tarihinde ilamsız icra takibi yapıldığını, davalının takibe itiraz ettiğini,icra takibi sonrasında ...

A.Ş. tarafından taraflarına 06.06.2024 tarihinde 188.722.83-TL ödendiğini, başkaca bir ödeme yapılmadığını,icra takip dosyasının infazı aşamasında yatırılan bedelin TBK nın 100. maddesi uygulanarak nazara alınması gerektiğini, davalının itirazlarının iptali ile takibin devamına, %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; ...ye gönderilen Beyoğlu 41. Noterliği'nin 27.06.2019 tarih ve ...yevmiye numaralı ihtarnamesi ile offhore mudisi ... tarafından açılan İstanbul 2. Tüketici Mahkemesi'nin 2017/285 Esas sayılı dosyasında verilen karar gereğince İstanbul 24. İcra Dairesinin ... Esas Sayılı dosyasına 13.06.2019 tarihinde yapılan 188.722,83-TL ödemenin ...den talep edildiğini, ... ödeme talebini kısmen kabul ederek icra dosyasına yapılan ödemenin 178.849,76-TL'sini 10.07.2019 tarihinde müvekkili bankaya ödediğini, ilerleyen süreçte İstanbul 2. Tüketici Mahkemesi'nin 2017/285 Esas sayılı dosyasında verilen davanın kabul kararı, karar düzeltme aşamasında Yargıtay 11. HD'nin 2019/3386 E. 2022/7652 K.

sayılı kararı ile davanın zamanaşımı nedeniyle reddi gerektiği gerekçesiyle bozulduğunu,mahkemece 2023/115 Esas 2023/406 Karar sayılı kararı ile bozmaya uyularak davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verildiğini,karar henüz kesinleşmeden icranın iadesi şartları oluşmamışken ... tarafından ödenen bedelin iadesi istenilerekdiğini,icra takibine başlatıldığını, ilerleyen süreçte Yargıtay 11. HD'nin 2023/4291 E. 2024/1732 K. sayılı kararı ile onandığını ve 24.04.2024 tarihinde kesinleştiğini, ret kararın kesinleşmesiyle birlikte İstanbul 24. İcra Dairesinin ... esas sayılı icra dosyasında İİKnın 40 maddesi gereğince icranın iadesi talebinde bulunulduğunu, icra müdürlüğünce ... mudiine muhtıra çıkarılarak ödenen bedelin (188.722,83-TL) iadesi için süre verildiğini, mudii tarafından da dosyaya 188.722,83-TLnin iade edildiğini, müvekkili bankanın iade aldığı bedelin tamamını 06.06.2024 tarihinde ...ye ödediğini, görüldüğü üzere müvekkili banka -kabul anlamına gelmemek kaydıyla- iade yükümlülüğü doğar doğmaz bedeli ...ye ödediğini, böylece borcun sona erdiğini, ...

ilgili bedeli tahsil etmesine rağmen huzurdaki davayı ikame ederek itirazın iptalini talep ettiğini belirterek davanın reddine, alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; İstanbul 2. Tüketici Mahkemesi'nin 2017/285 esas 2017/570 karar sayılı kararı ile, "Davanın kabulü ile 15.180-USD nin 09/12/1999 tarihinden itibaren faiziyle birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine" karar verildiği, kararın Yargıtay tarafından bozulması üzerine 2023/115 esas 2023/406 karar sayılı dosya üzerinden "Davanın zamanaşımı nedeni ile reddine" karar verildiği ve kararın Yargıtay 11.HD'nin 04/03/2024 tarihli 2023/4291 Esas 2024/1732 Karar sayılı kararı ile onandığını, davalı tarafından 06/06/2024 tarihinde 188.722,83-TL'nin ihtirazi TMSFye ödendiği, ...nin külli halefiyeti söz konusu olduğundan devir öncesi gerçekleşen off-shore hesaplarından kaynaklanan yükümlülüğü nedeniyle sorumluluğunun devam ettiğini, off-shore hesabından kaynaklanan alacağın ...

tarafından ... AŞ den iade alınması amacıyla yürütülen İstanbul 22.İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı takip dosyasına yapılan itirazın iptaline yönelik açılan davanın yerinde olmadığı(Yargıtay 11.Hukuk Dairesi 05/12/2024 tarih 2024/3506 Esas 2024/8708 Karar, 28/11/2024 tarih 2024/3504 Esas 2024/8441 Karar, 20/05/2024 tarih 2023/6261 Esas 2024/4081 Karar), davacı tarafından gerek zamanaşımına uğrayan eksik borcun ödenmesi, gerek off-shore hesabının hisse devir sözleşmesi kapsamında yer almayıp davalının bu taleplere yönelik sorumluluğu bulunmaması sebepleriyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; Eski ... AŞ müşterisi ... tarafından ... Ltd.'e aktarılan parası için davalı aleyhine açılan davada İstanbul 2. Tüketici Mahkemesi 17.07.2017 tarih ve 2017/285 esas, 2017/570 karar sayılı kararı ile davanın kabulü ile 15.180-USD'nin faiziyle birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine karar verildiği, Yargıtay 11. HD nin 16.04.2019 tarih ve 2017/4254 esas, 2019/3007 karar sayılı kararı ile davalı ... AŞ ve fer'i müdahil ...nin diğer sair temyiz itirazlarının reddine, kararın harç bakımından düzeltilerek onanmasına karar verildiğini, karar İstanbul 24. İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyasında davalı ... AŞ aleyhine takibe konulduğunu, yapılan 11.06.2019 tarihli kapak hesabı gereğince İNG Bank AŞ tarafından dosya borcu olan toplam 188.722,83-TL nin 13.06.2019 tarihinde icra dosyasına ödendiğini, bankanın 27.06.2019 tarihli ihtarname ile ödediği toplam 188.722,83-TL'nin hisse devir sözleşmesi kapsamında ödenmesini talep ettiğini, 178.849,76-TL nin 10.07.2019 tarihinde davalıya ödendiği yapılan karar düzeltme başvurusu üzerine Yargıtay 11.

HD nin 01.11.2022 tarih ve 2019/3386 esas.2022/7652 karar sayılı kararı ile Yargıtay ... nın 22.04.2022 tarihli 2021/7 esas 2022/2 karar sayılı kararı gereği, davanın 10 yıllık zamanaşımı süresi dolduğu gerekçesiyle karar düzeltme isteminin kabulü ile Dairenin onama ilamının kaldırılarak kararın bozulmasına karar verildiği mahkemece bozmaya uyarak Mahkemece 04.04.2023 tarih ve 2023/115-406sayılı kararı ile davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verildiğini, Yargıtay 11.HD nin 04.03.2024 tarih ve 2023/4291 E, 2024/1732 K.sayılı kararı ile kararın onanmasına karar verildiği kararın 24.04.2024 tarihinde kesinleştiğini, davanın zamanaşımı nedeniyle reddi kararı sonrasında 17.01.2024 tarihli yazı ile 04.04.2023 tarihinde davanın reddine karar verildiğinden 10.07.2019 tarihinde ödenen 178.849 76-TL'nin, ödeme tarihinden itibaren, fiili ödeme tarihine kadar reeskont faiziyle birlikte ödenmesi talep edildiğini ödenmemesi üzerine 01.03.2024 tarihinde davalı aleyhine ilamsız icra takibine davalının itiraz ettiğini, banka tarafından 06.06.2024 tarihinde 188.722.83-TL ödendiğini, icra takibindeki alacağın dayanağı ve hukuki sebebi, gerekçeli kararda belirtilen hukuki dayanaktan ve sebepten farklı olduğunu TBKnın 77.

maddesi gereğince her türlü sebepsiz zenginleşme halinde zenginleşen, bu zenginleşmeyi geri vermekle yükümlü olduğunu, dava konusu tutar ortadan kalkan sebebe dayanan zenginleşmeler kapsamında ... AŞ den sebepsiz zenginleşme hükümleri kapsamında talep edilmesi TBK ya uygun olduğunu,Mahkemenin davanın zamanaşımı nedeniyle reddine dair kararının takip tarihinde kesinleşmediği,davanın zamanaşımı nedeniyle reddine dair kararın Yargıtay tarafından onanarak kesinleşmesinden sonra İİK'nun 40. maddesi gereğince icra dosyasına yaptıkları ödemeyi iade alamadıklarından ...ye iade yükümlülüğü doğmadığını, bankanın sadece icra dosyasından iade aldığı tutarı iade etmekle yükümlü tutulabileceklerini, ödeme tarihinden itibaren faiz talep edilemeyeceği yönündeki savunmasının müvekkili Kurum yönünden uygulanması söz konusu olmadığını hukuki bir değeri olmadığını, davanın reddine dair kararın kesinleşmesi zorunlu olmadığını, yapılan icra takibine, borca ve faize yönelik haksız itirazlarının iptali ile takibin devamına karar verilmesini;

lehine %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini; davalı borçlu banka tarafından 06.06.2024 tarihinde yapılan 188.722,83-TL ödemenin icra takip dosyasının infazı aşamasında TBK'nun 100. maddesi uygulanmak suretiyle öncelikle faiz ve vekalet ücreti alacaklarından düşülmesine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Davacı ... tarafından hisse devir sözleşmesi kapsamında davalı bankaya ödenen; eski ... AŞ mudisi tarafından açılan dava neticesinde mahkeme kararı ile mudiye ödenen ancak davanın kabulüne ilişkin kararın tashihi karar aşamasında Yargıtay ... kararı gereği zamanaşımı nedeniyle bozulması nedeniyle davalıdan iadesi için ilişkin başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

Uyuşmazlığın geçmişi nedeniyle benzer yargı kararlarında; İstanbul 8. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2005/102-100 sayılı dosyasında verilen karar ile ; ... ... Bank Ltd. her ne kadar ...'ta yerleşik ise de, ... AŞ ile organik bağının bulunduğu, ... AŞ nezdinde ... adına açılan hesaplarda biriken paranın aslında ...'a hiç gitmediği, ... şirketlerine kredi kullandırımı suretiyle tüketildiği, hakim ortakların banka adı kullanılmak suretiyle mevduatların ...'a yönlendirildiği, ... AŞ ye 22/12/1999 tarihinde ... tarafından el konulduğu daha sonra bankanın ... AŞ bünyesinde başka bankalarla birlikte birleştirilerek ... tarafından ...'a devrinden daha sonra ... ünvanını aldığı bilinmektedir.

... ile ... arasında akdedilen 09.08.2001 tarihli Hisse Devir Sözleşmesinin "6.13 maddesinde" dava takip soruşturma veya benzeri ihtilaflar bankanın devir tarihinden önceki döneme ait olmak kaydı ile;

I. Banka’nın ve Banka’ya devredilen diğer bankaların ...’na devrinden önceki ortakları tarafından açılmış ve açılabilecek davalar,

II. Banka ve Banka’ya devredilen diğer bankaların müşterileri tarafından açılmış açılabilecek davalar,

III. Banka ve Banka’ya devredilen diğer bankaların yöneticilerinin ilgili eylem ve işlemlerinde mevzuata uymamaları nedeni ile Banka’nın üçüncü kişilere karşı sorumlu olabileceği hallerden,

IV. Vergi, resim ve harçlardan kanuni ödeme süresinde ödenmemiş olanlar ile vergi, resim ve harçların her türlü ceza, faiz ve zamları ile benzerlerinden,

V. OYAK’ın ve BANKA’nın maruz kalabileceği her türlü taleplerden, doğacak tüm yükümlülükten ve bunlara ilişkin olarak mahkemelere intikal etmiş bulunan dava, takip ve benzer işlemlerin sonuçlarından, masraflar da dahil olmak üzere, ... sorumludur. Banka, bu dava, takip ve talepleri ...’na beş iş günü içinde bildirecek ve bu tür davaları HUMK uyarınca ...’na ihbar edecektir. Banka ihbar tarihine kadar dava ve takipleri iyi niyetle yürütecektir." hükümlerini içermektedir.

Tüm görülen davaların geçmişinden bu yana yapılan yargılamalardan mudilerden toplanan paraların aslında of shoreye hiç gitmediği banka nezdinde tutularak yukarıda yazıldığı üzere hakim ortağın şirketlerine kredi kullandırımında kullanıldığı ortaya konulmuştur. Ayrıca V bent de; hiç bir sınırlama konulmadan bankanın maruz kalacağı her türlü taleplerden sorumluluk ... tarafından üstlenilmiş uzun yıllar boyunca iş bu davalarda "borcu üstlenen" sıfatı ile ... davalı banka yanında yer alarak borcu ödemeyi garanti etmiştir.

Somut olayda, davacı ... bu yükümlülüğü kapsamında davalı bankaya ödediği 178.849,76-TL nin Tüketici Mahkemesinin kararının zamanaşımı nedeniyle bozulması üzerine sebepsiz kaldığından iadesini davalı bankadan istemiş, ödenmemesi üzerine İstanbul 22. İcra Dairesinin ... esas sayılı takip dosyasında ...2024 tarihinde icra takibi başlatılmıştır. Davacı ... tarafından davalı bankaya 10.07.2019 tarihinde yapılan 178.849,76-TL ödeme yukarıda yazılı hisse devir sözleşmesi gereği olup; sebepsiz zenginleşme teşkil etmemektedir. Yapılan ödemenin sebebi hisse devir sözleşmesinde ki devir sözleşmesindeki yükümlülüğüdür.Ne var ki istinaf dilekçesinde detayıyla anlatıldığı üzere yaşanan süreçte 22.04.2022 tarihli İBK na kadar tüm davalarda zamanaşımı defii red edilmekte iken bu karardan itibaren 10 yıllık zamanaşımı süresi dolduğundan davalar zamanaşamı nedeniyle reddedilmiştir.

Yargıtay'ca davanın kabulüne ilişkin karar düzeltilerek onanmış iken tashihi karar aşamasında bozulmuş olup dava red kararı ile sonuçlanmış ,kararın onanması ile ... mudisine banka tarafından ödenen bedel ... den talep edilmiş, ... de ödemeyi yapmış ike n karar tashihi karar aşamasında bozularak ödemenin sebebi sonradan ortadan kalkmıştır.Davalı banka bakımından sebepsiz zenginleşmenin doğduğu tarih kararın kesinleşme tarihidir. Bu nedenle geri ödemenin isteneceği tarih hiç bir zaman kararın kesinleşme tarihinden önce olmayacağından bu tarihden evvel başlatılan takip alacağın muaccel olmadan başlatılan takip olacaktır.Bu sebeble vaktiyle yapılan ödeme sebebsiz olmadığından ... nin ödeme tarihinden öncesi için faiz istenemeyeceği gibi ;sebebsiz zenginleşme ödemeye dayanak olan mahkeme kararının ortadan kalktığı tarihin kesinleşme tarihi olarak kabulü gerekir.

Bu halde davanın reddine ilişkin karar gerekçesi eksik bulunsa da sonucu itibariyle yerindedir.

Açıklanan nedenlerle, sebebsiz zenginleşmenin doğum tarihi davacı tarafından davalıya ödeme tarihi değil,ödemeye esas mahkeme kararının ortadan kalktığı tarih olduğundan davacı vekilinin istinaf nedenleri yerinde görülmemiş davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle:

Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,

Davacı harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Davacı tarafından yapılan giderlerin kendi üzerinde bırakılmasına,

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 09/01/2026