Ticari defter kayıtlarına dayalı taşıma alacağının ispatı ve itirazın iptali
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2022/2426 E. 2025/1997 K. · · İlk derece: BAKIRKÖY 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
İtirazın iptalikaldırma ve esas hakkında yeniden hükümKesin
★ EmsalGörev ve yetki
Davacının nitelemesi: Cari Hesap Alacağı mahkemenin nitelemesiyle örtüşüyor
Gerekçe özeti
Taraflar arasında geçmişten süregelen ve ihtilafsız kabul edilen bir ticari ilişki mevcutsa, davacının ticari defterlerinde bu ilişkiye ilişkin ayrı hesap tutulmuş olması ve ihtilaf konusu faturaların önceki ihtilafsız işlemlerle aynı nitelik ve süreklilikte olması halinde, karşı tarafın ediminin ifa edilmediğine dair somut bir itirazı bulunmadıkça, davacının usulüne uygun tutulan ticari defter ve fatura kayıtları alacağın ispatı için yeterli kabul edilir.
Ele alınan sorunlar
İcra dairesinin yetkisine itiraz → ret
Gerekçe: Taraflar arasında akdi ilişki bulunduğundan HMK 10. madde gereğince borcun ifa yeri mahkemesi de yetkilidir. TBK 89/1 uyarınca aksine anlaşma yoksa para borçları alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde ifa edilir. TBK 89 ve HMK 10 uyarınca takibin başlatıldığı yer alacaklının ikametgahı icra dairesi olduğundan davalının yetkiye itirazı yerinde değildir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Fatura ve ticari defter kayıtlarına dayalı alacağın ispatı → kabul
İddia: Davacı vekili; ilk derece mahkemesinin bilirkişi raporunu yeterli görmediğini, kararın gerekçesiz olduğunu, davalının hizmetin ifa edilmediğine dair delil sunmadığını, davalının ticari kayıt ibraz etmediğini, davacının usulüne uygun defterlerine göre taşımaların yapıldığının ispatlandığını ileri sürerek kararın kaldırılmasını istemiştir.
Gerekçe: Kural olarak fatura konusu mal veya hizmetin teslimini ispat külfeti davacıya aittir; yasal delillerle desteklenmediği sürece fatura ve davacı defter kayıtları tek başına alacağın varlığını kanıtlamaz. HMK 222. madde uyarınca ticari defterlerin delil olarak kabul edilebilmesi için kanuna uygun tutulmuş, açılış-kapanış onayları yapılmış ve kayıtların birbirini doğrulamış olması, ayrıca diğer tarafın aynı nitelikte defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın defter ibraz etmemesi ya da kayıtların aksinin kesin delille ispatlanmamış olması gerekir. Somut olayda davacının ticari defterlerinde 2010-08/08/2017 tarihleri arasında ihtilafsız olarak devam eden, davalı adına ayrı hesap tutulan bir ticari ilişki bulunduğu, düzenlenen faturaların sayıca fazlalığı ve sürekliliği karşısında davalının ticari ilişki bulunmadığı yönündeki iddiasının yerinde görülmediği tespit edilmiştir. İhtilaf konusu 08/08/2017 sonrası faturaların da aynı ülke ve aynı unvanlı firmalara yapılan taşımalara ilişkin olduğu, ihtilafsız gönderimlerle aynı niteliği taşıdığı bilirkişi tarafından tespit edilmiştir. Davalı tarafça taşımaların yapılmadığına veya emtianın teslim edilmediğine dair bir itiraz ileri sürülmemiştir. Bu durumda davacının geçmişten süregelen taşımaya dayalı ticari ilişki kapsamında taşıma edimini ifa ettiği, taşıma ücretine hak kazandığı ve bakiye alacağının bulunduğu sonucuna varılmıştır.
Gerekçe kaynağı: özgün
İcra inkar tazminatı talebi → kabul
İddia: Davacı vekili alacağın %20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.
Gerekçe: Taşıma ücreti faturalarına dayalı hükmedilen alacağın likit nitelikte olması nedeniyle alacağın %20'si tutarında icra inkar tazminatına hükmedilmesi gerekmiştir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Süregelen ticari ilişki içinde fatura ve ticari defter kayıtlarının, karşı tarafın somut bir ifa itirazı bulunmaması halinde alacağın ispatı için yeterli sayılacağına ilişkin değerlendirme yönünden emsal niteliktedir.
Usul tespitleri
- Yetkili mahkeme
- Taraflar arasında akdi ilişki bulunan icra takiplerinde, HMK 10. madde gereğince borcun ifa yeri mahkemesi de yetkilidir; TBK 89/1 uyarınca aksine anlaşma yoksa para borçları alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde ifa edileceğinden, takibin alacaklının ikametgahı icra dairesinde başlatılması yetki kurallarına uygundur.
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
itirazın iptali↗ ticari defter↗ ispat yükü↗ icra inkar tazminatı↗ yetki itirazı↗ cari hesap↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2022/2426
KARAR NO 2025/1997
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ BAKIRKÖY 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 26/09/2022
NUMARASI 2022/155 Esas - 2022/830 Karar
DAVA
İtirazın İptali
DAVA TARİHİ 11/02/2020
İSTİNAF KARAR TARİHİ 04/12/2025
Davanın reddine ilişkin verilen kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA
Davacı vekili; müvekkilinin davalıdan cari hesap alacağı bulunduğunu, cari hesap ekstresine göre davalının müvekkiline 18.625,25-TL borcu bulunduğunu, 09.01.2018 tarihinde Bakırköy 4. İcra Dairesi'nin ...E. Sayılı dosyası ile icra takibine geçildiğini, davalının takibe haksız olarak itiraz ettiğini belirterek davalının itirazının iptaline, alacağın %20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir .
CEVAP
Davalı tarafça süresinde cevap dilekçesi sunulmamıştır.
İLK DERECE MAHKEME KARARI
Mahkemece; davacı tarafından düzenlenen faturaların davalının defterlerinde yer almadığı, tek taraflı düzenlenen faturaların alacağı ispata yeterli olmadığı, davacının alacağını ispatlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
Davacı vekili; bilirkişi raporunun yeterli olmadığını, kararda gerekçe bulunmadığını, herhangi bir gerekçe gösterilmeden müvekkilinin alacağından mahrum bırakıldığını, müvekkilinin kargolama hizmetini davalıya verdiğinin hizmet sözleşmesi ile sabit olduğunu, davalının 2010 yılından 2019 yılına kadar aralıksız olarak müvekkili ile çalıştığını, davalının icra takibinde hizmetin ifa edilmediğine yönelik bir itirazı bulunmadığını, davalının ürünlerin teslim edilmediğine ilişkin bir delil sunmadığını, mahkemece ifanın araştırılmadığını, davalı tarafından herhangi bir ticari kayıt sunulmadığından müvekkilinin usulüne uygun defterlerine göre fatura konusu taşımaların yapıldığının ispatlandığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
GEREKÇE
Dava, kargo taşımasından kaynaklanan alacağın tahsili amacıyla başlatılan icra takibine davalının itirazının iptali istemine ilişkindir.
Her ne kadar davalı tarafça yetki itirazında bulunulmuş ise de taraflar arasında akdi ilişki bulunmakla HMK’nın 10. maddesi gereğince borcun ifa yeri mahkemesi de yetkilidir. 6098 sayılı TBK'nın 89/1. maddesine göre ise, aksine bir anlaşma yoksa para borçları alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde ifa edilir. TBK nın 89, HMK'nın 10. maddesi uyarınca takibin başlatıldığı yer alacaklının ikametgahı icra dairesi olduğundan davalı vekilinin icra dairesinin yetkisine itirazı yerinde değildir. Kural olarak fatura konusu mal veya hizmetin teslimini ispat külfeti davacıya ait olup, yasal delillerle desteklenmediği sürece fatura ve davacı defter kayıtları tek başına alacağın varlığını kanıtlamaz.
Davacı, fatura konusu mal veya hizmetin davalıya teslim edildiğini kanıtlamak zorundadır. Davacı bu iddiasını, uyuşmazlığın miktarına göre yazılı delillerle kanıtlamalıdır. 6100 sayılı HMK'nın "Ticari defterlerin ibrazı ve delil olması" başlıklı 222. maddesi "(1) Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir. (2) Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır. (3) İkinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir.
(Ek cümle:22/7/2020-7251/23 md.)..." şeklinde düzenlenmiştir.Somut olayda davacı, davalı adına yaptığı kargo taşımaları nedeniyle oluşan bakiye alacağın tahsili talep etmektedir.Davacının ticari defterleri üzerinde yapılan incelemede 2010 yılından 08/08/2017 tarihine kadar yapılan taşımalar nedeniyle davalının borç bakiyesinin bulunmadığı, ancak 08/08/2017 tarihli taşımalar için düzenlenen faturalardan dolayı davacının alacaklı göründüğü tespit edilmiştir. Davalının ibraz ettiği kayıtlara göre ... ...'nun yanında çalışan olarak göründüğü ,ticari defter ve kayıt tutmadığı anlaşılmaktadır. Davalı, davacı ile aralarında hiç bir ticari ilişki bulunmadığını ileri sürmekte olup, aralarında ticari ilişkinin varlığını gösteren davalıdan sadır herhangi bir belge ibraz edilmemiştir.Ancak, davacının kayıtları üzerinde yapılan incelemede davacının defterlerinde davalı adına yapılan kargo taşımaları ile ilgili ayrı bir hesap tutulduğu tespit edilmiştir.
Davacının ticari defterlerine göre 2010 yılından 08/08/2017 tarihine kadar ihtilafsız olarak devam eden ticari ilişki kapsamında, davalı adına düzenlenen faturaların sayıca fazlalığı ve sürekliliği karşısında davalının taraflar arasında ticari ilişki bulunmadığı yönündeki iddiası yerinde görülmemiştir. Davacının alacak talebine konu olan 08/08/2017 tarihinden sonra düzenlenen 13 adet fatura konusu taşımaların tamamının yurt dışına ve iki farklı unvana yapıldığı, ihtilaf konusu olmayan gönderimlerde de aynı ülkeye ve aynı unvanlı firmalara gönderim yapıldığı bilirkişi tarafından tespit edilmiştir. İhtilaflı taşımaların yapılmadığına, taşıma konusu emtiaların teslim edilmediğine, davacının taşıma ücretine hak kazanamadığına dair bir itiraz ileri sürülmemiştir.
Bu halde,davacının geçmişten süregelen taşımaya dayalı ticari ilişki kapsamında, taşıma edimini ifa ettiği, taşıma ücretine hak kazandığı, davalıdan bakiye 18.625,25-TL alacağı bulunduğu sonucuna varılmaktadır.Açıklanan nedenlerle; davacının usulüne uygun bir şekilde tutulan kayıtlarına itibarla davanın kabulü yerine reddine karar verilmesi doğru olmadığından, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılmasına, bahsi geçen hata nedeniyle yeniden yargılama yapılmasına gerek bulunmadığından davanın kabulü ile davalının itirazının iptaline, taşıma ücreti faturalarına dayalı hükmedilen alacağın likit nitelikte olması nedeniyle alacağın % 20'si tutarında icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle:
Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne; Bakırköy 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 26/09/2022 Tarih, 2022/155 Esas - 2022/830 Karar sayılı kararın 353(1)b-2 gereği KALDIRILMASINA; "Davanın kabulüne, Bakırköy 4. İcra Dairesi'nin ...sayılı dosyasında davalının itirazının iptali ile takibin 18.625,25-TL alacağa takip tarihinden itibaren değişen oranlarda avans faizi işletilerek devamına,Alacağın %20'si tutarında 3.725,05-TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya ödenmesine"İlk derece yargılamasına ilişkin olarak ;"Davacı harçtan muaf olduğundan peşin harç alınmadığı anlaşılmakla alınması gereken 1.272,29-TL karar ve ilam harcının davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
Davacı tarafından sarf edilen 800-TL bilirkişi ücreti, 297,20-TL tebligat ve müzekkere gideri olmak üzere toplam 1.097,20-TL yargı giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Davacı vekili için takdir olunan 18.625,25-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,1.320-TL arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsili ile Hazine'ye gelir kaydına, Talep halinde kullanılmayan gider avansının yatıran tarafa iadesine"Davacı tarafından sarf edilen 156,50-TL istinaf yargı giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK'nın 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 04/12/2025
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/287120 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi