Mal teslimi ispatlanamayan proforma fatura bedelinin geri alınması

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2022/2352

KARAR NO 2025/2195

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ BAKIRKÖY 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 13/09/2022

NUMARASI 2021/930 Esas - 2022/773 Karar

DAVA

İtirazın İptali (Ticari Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ 10/11/2021

İSTİNAF KARAR TARİHİ 31/12/2025

Davanın kabulüne ilişkin kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin davalıdan kumaş alımı için davalının kestiği 20/08/2020 tarihli 45.000-USD bedelli proforma fatura kapsamında, müvekkilinin davalıya açıklamalı banka havalesiyle 20/08/2020 ve 21/08/2020 tarihlerinde üç işlemle 30.000-USD karşılığı (TCMB kuru 7,30-TL) 218.912-TL gönderildiğini, buna karşın müvekkiline bir mal teslimi yapılmadığını, bu nedenle davalıya karşı 30.000-USD'nin ve 26.778,22-TL faizin tahsili için Bakırköy 17. İcra Dairesi'nin ... esas sayılı dosyasıyla takip başlatıldığını, ancak davalının takibe haksız olarak itiraz ettiğini ileri sürerek, davalının icra takibine itirazın iptaline ve icra inkar tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı davaya cevap vermemiş ve yargılama aşamasında bir beyanda bulunmamıştır.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, tarafların ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi hususunda bilirkişi raporu alındığı, davacının usulüne uygun tutulmuş ticari defterlerine göre davalıdan 218.922-TL alacaklı göründüğü, gerekli ihtarı içeren ara karara rağmen davalının ticari defterlerini sunmadığından incelenemediği; davacının kumaş alımı için davalıya 218.992-TL gönderdiği ancak bunun karşılığı olarak davalının davacıya mal teslim ettiğine ilişkin bir delil sunulmadığı, davacının gönderdiği bedeli davalıdan geri istemekte haklı olduğu gerekçesiyle, davanın kabulü ile davalının icra takibine itirazının iptali ile takibin 218.912-TL asıl alacak üzerinden kaldığı yerden aynen devamına ve likit alacak için asıl alacağın %20'si oranında icra inkar tazminatının davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili, davacının sipariş ettiği ürünleri bir sebep olmadan teslim almadığını, müvekkilinin de ürünler için depolama masraflarını halen müvekkilinin karşılamaya devam ettiğini; davacının müvekkilinin tıbbi önlük ve tulum getirtmesi için görüşme yaptığını, İran'dan ürün aldırdığını, sundukları whatsapp yazışmalarında bu durumun açıkça görüldüğünü, önceki yazışmaları da sunacaklarını; mesajlarda da görüleceği üzere müvekkilinin davacıya borcu bulunmadığını; uzun süre ortak olarak hareket ederek yurt dışından ürün getirttiklerini, ürünleri istedikleri gibi satamayınca tüm sorumluluğu müvekkilinin üzerine yıkmaya çalıştığını, ürünleri halen gümrükte antrepoda beklediğini ve bugüne kadar yaklaşık 200.000-TL antrepo parası ödendiğini;

davacının takipten feragat ettiğine dair güvence vererek müvekkilini oyaladığını ve akabinde davaya devam ettiğini, bu hususun dürüstlük kurallarına aykırılık teşkil ettiğini belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, ticari satım sözleşmesi kapsamında teslim edilmeyen ürün bedelinin tahsili için başlatılmış icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir.Kural olarak, fatura konusu mal veya hizmetin teslimini ispat külfeti davalı satıcıya ait olup, yasal delillerle desteklenmediği sürece fatura ve defter kayıtları tek başına alacağın varlığını kanıtlamaz. Dolayısıyla davalı, fatura konusu mal veya hizmetin davacıya teslim edildiğini kanıtlamak zorundadır. Davalı bu iddiasını, uyuşmazlığın miktarına göre yazılı delille kanıtlamalıdır.6100 sayılı HMK'nın 222. maddesi "(1) Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir.

(2) Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre usulüne uygun tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır. (3) İkinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir (Ek cümle:22/7/2020-7251/23 md.)..." şeklinde düzenlenmiştir.Mahkemece, inceleme günü olan 02/06/2022 tarihinde, davalının ticari defterlerini ibraz etmemesi halinde HMK'nın 222/3.

maddesine göre ibrazdan kaçınmış sayılacağı ihtarını içeren 19/04/2022 tarihli ara karar davalıya, 25/04/2022 tarihinde tebliğ edilmiştir. Fakat davalı inceleme günü ticari defterlerini sunmadığından incelenememiştir.Bilirkişi raporunda, davacının usulüne uygun ticari defterlerinde davacının davalıya 20/08/2020 ve 21/08/2020 tarihlerinde üç işlemle 218.912-TL'nin banka havalesiyle gönderdiği, buna karşın davalının davacıya düzenlediği fatura bulunmadığı, davacının davalıdan belirtilen tutar kadar alacaklı olduğunun görüldüğü ve tarafların BA-BS formlarında birbirlerine ilişkin bir kaydın bulunmadığı belirtilmiştir.Somut olayda, davacı davalıya banka havalesiyle 20/08/2020 tarihinde "20-08/2020 tarihli proforma fatura karşılığı kumaş bedeli ödemesi" açıklamalı 110.000-TL, 21/08/2020 tarihinde "20-08-2020 tarihli kumaş bedeli ödemesi" açıklamalı 9.852-TL ve 21/08/2020 tarihinde "20-08/2020 tarihli proforma fatura karşılığı kumaş bedeli ödemesi" açıklamalı 99.070-TL olmak üzere toplam 218.922-TL ödeme yapmıştır.

Ancak davacı dava değerini 218.912-TL olarak gösterdiğinden,talebiyle bağlı sayılacaktır.Söz konusu 20/08/2020 tarihli proforma fatura 10.000 kg sms kumaş için 45.000-USD+3.600-USD kdv olmak üzere toplam 48.600-USD bedellidir. Davalı, davaya cevap vermediği gibi bir delil sunmamış ,inceleme için ticari defterlerini ibrazdan kaçınmıştır.TBK'nın 125/2. maddesinde alacaklının, borcun ifasından ve gecikme tazminatı isteme hakkından vazgeçtiğini hemen bildirerek, borcun ifa edilmemesinden doğan zararın giderilmesini isteyebileceği veya sözleşmeden dönebileceği;

3. fıkrasında sözleşmeden dönme hâlinde tarafların, karşılıklı olarak ifa yükümlülüğünden kurtulacağı ve daha önce ifa ettikleri edimleri geri isteyebileceği kabul edilmiştir. Eldeki davada, davacı proforma faturaya istinaden ödediğini belirttiği (30.000-USD=) 218.912-TL'nin karşılığında mal teslimi yapılmadığından paranın iadesi için 30/06/2021 tarihinde takip başlatmakla, sözleşmeden döndüğü kabul edilmiştir. Davaya cevap vermemiş olan davalı, istinaf dilekçesinde malların davacı tarafından geçerli sebep olmadan teslim alınmadığını ve söz konusu mallar için antrepo ücretini ödemeye devam ettiğini, bunların davacının yetkilisinin whatsapp mesajlarında görüldüğünü savunmuştur. İlk derece yargılamasında sunulmayan davacının temerrüde düştüğüne ilişkin savunma ve delillerin istinaf aşamasında incelenmeyeceği HMK nın 357(1) hükmü gereğidir.Açıklanan nedenlerle;

davalının davaya cevap verip delil sunmadığı davalının düzenlediği proforma fatura belirtilerek yapılan ödemeler karşılığında davalı mal teslimini ispatlayamadığı ;davacının ödediği avansı geri isteme hakkı bulunduğundan davalının istinaf nedenleri yerinde bulunmamış,davanın kabulüne dair verilen kararda isabetsizlik olmadığından davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle:

Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,Alınması gereken 14.953,87-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 3.738,92-TL harcın mahsubu ile kalan 11.214,95-TL harcın davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,Davalı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, davacı tarafından yapılan 144,50-TL istinaf yargı giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Gerekçeli kararın bir örneğinin taraf vekillerine tebliğine, HMK'nın 361/1. maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabileceğine, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliğiyle karar verildi. 31/12/2025