CMR'de gönderici belgelerindeki uyumsuzluktan sorumluluk ve rücu

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2022/1314

KARAR NO 2025/1755

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 10/11/2021

NUMARASI 2017/22 Esas - 2021/647 Karar

DAVA

Alacak (Taşıma Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ 02/01/2017

İSTİNAF KARAR TARİHİ 30/10/2025

Davanın reddine ilişkin verilen kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili, dava dışı kişiye ait yükün Almanya'dan Türkiye'ye taşınması hususunda müvekkili ile davalının sözleşme akdettiğini, navlun ödemesini faturaya istinaden davalıdan alındığını, gümrük beyannamesi ve tır karnesindeki yüke ilişkin bilgilerle fiili durum arasında farklılık bulunduğundan, müvekkiline Kapıkule Tır Gümrük Müdürlüğü tarafından 18.042,78-TL idari para cezası uygulandığını, idari para cezasının indirimli olarak 13.533-TL olarak ödendiğini, bu cezanın oluşmasına müvekkili sebebiyet vermediğinden davalının söz konusu bedeli ödemesi gerektiğini, bu hususta davalıya gönderilen 28/06/2016 tarihli ihtarnameyle söz konusu bedelin ödenmesinin istenildiğini, fakat davalının cevabi ihtarıyla talebi kabul etmediğini ileri sürerek, 13.533-TL'nin ödeme tarihinden işleyecek yasal faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

CEVAP

Davalı vekili, müvekkil ile aralarında zorunlu dava arkadaşlığı olan ... ... Ltd. Şti. ve ...'ın davaya dahil edilmesi gerektiğini, idari para cezasından davacının sürücüsünün sorumlu olduğunu, gümrük müdürlüğü kararında beyan edilen 3 kap makine dışında 1 kap daha içinde malı teslim edenin zati eşyalarının bulunduğunun belirtildiğini, bu durumdan da müvekkilinin sorumlu olamayacağını, gönderenden kaynaklanan bu hususta özür yazısı bulunduğunu ve davanın müvekkiline yöneltilemeyeceğini belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece,18/05/2016 tarihli "ithalat taşıma anlaşması"na göre taşıyıcının davacı, taşıtan-taşımayı organize edenin davalı olduğu, gümrük müdürlüğündeki fiziki muayenede, tır karnesi muhteviyatı 3 kap makine cinsi eşya beyan edilen araç dorsesinde, fazladan 1 kap beyan harici eşya olduğunun tespiti üzerine idari para cezası uygulandığı, tır karnesine göre, taşıyıcının sadece biri 5.000- kg, diğer 3.500- kg iki adet yük aldığı, yükleyen ...'ın düzenlediği çeki listesinde, dava dışı ... firması için iki adet, dava dışı ... firması için bir adet olmak üzere toplam üç adet yük verildiği, ... belgesine göre davalının taşıtan-gönderen veya alıcı-gönderilen şeklinde sıfatının sabit olmadığı, davalının taşıyıcı-taşıma işleri organizatörü, taşımayı davacının ifa ettiği;

... 11 uyarınca belgelerdeki uyumsuzluklardan gönderenin sorumlu olduğu, davacının ödediği ceza bedelini gönderen ... firmasına yansıtabileceğini ve davalıya talepte bulunamayacağı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili, ... ve TTK'daki taşıyıcının sorumluluğuna ilişkin hükümlerde, taşıyıcının malları açıkça kontrol etme şartı bulunmadığı, konteyner veya koli sayısının ... belgesiyle uyumlu olmasının yeterli olduğunu,müvekkilin sözleşmedeki tarafı olan davalının ceza bedelinden sorumlu olduğunu,müvekkilinin davalı karşısında taşıyıcı, davalının ise müvekkili karşısında gönderen olduğunu, zaten davalının da bu taşıma işini aralarında 18/05/2016 tarihli ithalat ve konşimento talimatı bulunan fer'i müdahil ...'dan aldığını, yine davalının ...'ya gönderdiği 04/07/2016 tarihli ihtarla müvekkilinin davalıdan ödenmesini istediği ceza bedelinin kendisine ödenmesini istediğini, aynı ihtarda kusurun gönderende olduğunun belirtildiğini;

muayene memuru tarafından tutulan tutanakta eşyanın kaplarla değil, kapların palete konulmak suretiyle paletle yüklendiği ve sevkinin yapıldığını gösterdiğini, ... 8' maddeye göre, taşıyıcının araca yüklenen parça sayısının sevk mektubundaki doğruluğunu tespitle yükümlü olduğunu, müvekkilinin de, araca yüklenen palet sayısını kontrol ettiğini ve sözleşmenin 4. maddesine uygun davrandığını, bu maddede paletlerin/ambalajların açılması yasaklandığından paletlerin içinde ne olduğunu kontrol edemediğini;CMRnin 11 uyarınca, taşımacının taşıma belgelerindeki bilgilerin doğruluğunu ve yeterliliğini incelemek zorunda olmadığını, göndericinin belgelerden doğacak zarardan taşıyıcıya karşı sorumlu olduğunu,davalıya rücu edilebileceğini belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE

Dava, fiili taşıyıcı davacının taşıma sırasında gümrükte ödediği idari para cezasının akidi olan davalıdan rücuen tahsili istemine ilişkindir. Taşımanın Almanya'dan Türkiye'ye olan güzergahı itibariyle uyuşmazlığın ... Konvansiyonu hükümlerine göre çözümü gerekmektedir....'nin 8. maddesinin 1. ve 2. paragrafları "1. Yükü teslim aldığı sırada taşımacı şunları kontrol edecektir : a) Parça sayısı ve bunların üzerindeki marka ve numaralar bakımından sevk mektubundaki beyanların doğruluğunu, b) Yükün ve bunların görünüşteki durumunu 2. Taşımacı bu maddenin 1 inci paragrafında belirtilen beyanları kontrol etmek olanaklarından yoksun ise sevk mektubuna itiraz kayıtlarını yazacak ve bunların geçerli nedenlerini de belirtecektir.

Aynı şekilde yükün ve ambalajların görünüşteki durumu ile itiraz nedenlerini de açıklayacaktır. Gönderici, sevk mektubunda itiraz kayıtlarına bağlı kalacağını açıkça kabul etmiş olmadıkça bu kayıtlar göndericiyi bağlamaz..." ve 11. maddesinin 1. ve 2. paragrafları "1. Malların tesliminden önce tamamlanması gereken gümrük ve diğer formalitelerin yerine getirilmesi için, gönderici, lüzumlu belgeleri sevk mektubuna iliştirecek yahut da taşımacıya verecek ve talep ettiği diğer bilgileri kendisine sağlayacaktır.

2. Taşımacı bu belgelerle verilen bilgilerin doğruluğunu ve yeterliliğini incelemek zorunda değildir. Gönderici bu gibi belgelerin bulunmaması, yetersiz olması, veya usule aykırı oluşundan doğacak zarar, ziyan ve hasardan, taşımacıya karşı sorumludur. Ancak, taşımacının hatası veya ihmali görülen durumlar bu hüküm dışındadır." şeklinde düzenlenmiştir. Somut olayda davacı, ihbar edilen ...'ın Almanya'dan İstanbul'a iki farklı alıcıya gönderdiği kullanılmış freze ve torna makineleri emtiasını taşımak üzere 20/05/2016 tarihinde teslim almış; 24/05/2016 tarihinde Kapıkule Gümrüğü'nde taşıma belgelerine göre araçta tonaj farkı olduğundan 30/05/2016 tarihinde 18.042,78-TL idari para cezası kesilmiş, davacı 24/06/2016 tarihinde indirimli şekilde 13.533-TL ödemiştir.18/05/2016 tarihli "(İthalat) Taşıma Anlaşması" başlıklı belgenin 1.

sayfasında, yükün makine olarak belirtildiği, ancak kaç kap ve ağırlığının ne olduğunun belirtilmediği, anlaşmanın 19 bentten oluşan özel şartlar bölümünün 2. bendinde "Tarafınızdan yapılan ve alt taşıyıcı kullanarak yaptığımız bize ait taşıma ile ilgili araca bu talimatın dışında yük yüklenmesi ... kesinlikle yasaktır. Bu tür durumlardan meydana gelebilecek zarar ve kayıpların sorumluluğu şirketinize aittir." ve 4. bendi "Araç şoförü yükleme yerinden yükü sayarak teslim alacak ve sayarak teslim edecektir. Yükleme esnasında malda mallarda hasar, yırtık, ezilme, darbe veya açılmış koliler bir gül bozulmuş malzemeler gibi uygunsuz durumlar tespit edildiği takdirde yükleme yerinden yazı alınacak ve konudan firmamız bilgilendirilecektir.

..." şeklinde düzenlenmiştir.Davacının düzenlediği 20/05/2016 tarihli ... belgesinde emtianın 2+1 kaptan oluşan toplam 18.500-kg ağırlığında olduğu; 27/05/2016 tarihli 2 farklı gümrük beyannamesine göre, taşımaya konu 1 kap 10.000-kg freze makinesinin göndericisinin ihbar edilen ... Werkzeug-Almanya,alıcının ... Torna-İstanbul olduğu; diğer beyannamede 2 kap 8.500-kg torna tezgahının alıcısının da ... Ltd Şti-İstanbul olduğu; Kapıkule Gümrük Müdürlüğü'nün 25/05/2016 tarihli tutanağında,aracın 24/05/2016 tarihinde gümrük sahasına girdiği, fiziki muayenede tır karnesi muhteviyatı eşyanın 3 kap makine cinsi eşya olarak beyan edilmesine rağmen, aracın dorsesinde fazladan bir kap beyan harici eşya olduğu, bir palete yüklü olan bu beyan harici eşyanın araçtan indirildiği ve yapılan kontrol sonucunda içeriği ev eşyaları ve bir kısım içecekler olan 78 kalem bulunduğu belirlenmiş;

araç sürücüsü 25/05/2/016 tarihinde alınan ifadesinde kendisinin herhangi bir iş kazası riskine karşı yükleme alanına alınmadığı, yükleme bittikten sonra aracın halatlarını bağladığını, Kapıkule gümrüğünde tonaj farkından dolayı yapılan fiziki muayenede memurlar tarafından açıldığında tutanaktaki eşyaları ilk defa gördüğünü..hata var ise yükün göndericisine ait olduğunu beyan etmiştir.İhbar edilen yük göndericisi ... Werkzeug-Almanya kaşesini ve imzasını havi "ilgili makama" hitaben yazılmış tarihsiz yazıda, taşımayı yapan araca yüklenen emtianın içine yükleme yapan firma tarafından satılan emtia dışında malların yüklendiği beyan edilmiştir.Feri müdahil ... vekili, müvekkilinin taşıma ilişkisinde taşıma işleri komisyoncusu olarak hareket ettiğini, taşıma işinin davalıya verildiğini, yükletenin ...

olduğunu; davacının talimatları davalıdan aldığını, yükleme sırasında nezaret etmesi gereken davacının uygunsuzluk halinde buna itiraz etmesi gerektiğini, taşıma şirketine yükün makine olarak bildirildiğini, beyan harici ticari vasfı olmayan eşyaların müvekkili ile davalı arasındaki sözleşmeye aykırı olarak taşımaya konu edildiğini, bu yükün arabaya sokulmasına müsaade eden araç sürücüsünün zarardan sorumlu olduğunu, davacı ile davalı arasındaki sözleşmenin 4. maddesi uyarınca sürücünün yükleme yerinde yükü sayarak teslim alması gerektiğini beyan etmiş, dilekçesi ekinde davalının 21/05/2016 tarihi saat 01:20'de gönderdiği e-posta sunulmuştur.İçeriğinde, "aracın evrakları birazdan gelecek ancak başka bir sorunumuz var.

Araç şu an Macaristan kapıda takıldı, evraklarda 18.500- kg yük var katarda 23.500-kg civarında yük görünüyor, bu sebeple aracımız tüm kapılarda ceza ödemek durumunda kalacak. Ceza ödemeleri konusunda tarafımıza teyit vermenizi bekliyoruz." yazılıdır.Alınan bilirkişi kurulu raporlarında, ...'nin 8. maddesi ve taraflar arasındaki sözleşmenin dördüncü maddesine göre, davacının araç sürücüsünün yükü saymadan teslim aldığı, davalı akdi taşıyıcının taşıma belgelerinde adının geçmediği, davacının talebini gönderene yöneltebileceği bildirilmiştir. Davacı vekili bilirkişi raporlarına itiraz dilekçelerinde, olayda ...'nin 8. değil 11. maddesinin uygulanması gerektiğini, kaldı ki taşıyıcının 8. maddeye göre yüklenen parça sayısının sevk mektubundaki doğruluğunu tespit ile yükümlü olduğunu, taşıyıcının yüklenen palet sayısını kontrol ettiğini, yani müvekkilinin sözleşmenin 4.

maddesine uygun davrandığını belirtmiştir.Somut olayda Almanya'da mukim dava dışı ihbar edilen ... firmasının İstanbul'daki iki müşterisine sattığı freze ve torna makinelerini taşıma işi için fer'i müdahil ... ile taşıma sözleşmesi yaptığı,...'nun taşıma işini davalıya verdiği ,davalının da taşıma yaptırmak üzere davacı ile anlaşmıştır.Bu halde davanın her tarafı arasında akdi ilişki olup davacı taşıyıcı ;davacıya karşı taşıtan sıfatı davalıya aittir.Davacı ile üst taşıyıcı ... arasında akdi ilişki yoktur.Davacının taşıma sözleşmesine aykırılıkdan kaynaklanan taleplerini davalıya yöneltmesi yerindedir.Taraflar arasındaki 18/05/2016 tarihli sözleşmede;taşınacak makinenin kaç kap veya paletten oluştuğu bilgisi yoktur....'nun 18/05/2016 tarihli "ithalat ve konşimento talimatı"nda da bu yönde bir bilgi yoktur.

...'nin 8. maddesine göre taşıyıcının yükü teslim aldığında parça sayısını kontrol edecek, eğer kendisi bu olanaktan yoksun ise sevk mektubuna itiraz kaydını nedenleriyle yazacaktır. Davacı sürücüsü taşıma belgelerine bu yönde bir kayıt yazmamıştır. Ancak Kapıkule gümrüğündeki ifadesinde, iş güvenliği sebebiyle gönderici tarafından kendisinin yükleme yerine alınmadığını belirtmiştir. Ayrıca davalının, fer'i müdahil ... ... Ltd. Şti.'ye 21/05/2016 tarihinde gönderdiği e-postada, aracın Macaristan'da kapıda takıldığı, evraklarda 18.500-kg yükün yazılı olmasına rağmen katarda 23.500-kg yük çıktığını, bu sebeple aracın tüm kapılarda ceza ödemek durumunda kalacağı, ceza ödemeleri konusunda teyit istenilmiştir.Davaya konu idari para cezasına sebep olan yükün ağırlığındaki farkın, Macaristan gümrüğünde tespit edilerek ceza uygulandığı davalının ve üst taşıyıcı ...'nun bilgisindedir.

...'nun davalıya teyit verip vermediği belirlenememekle birlikte,davalı davacıya talimat vermemiştir.Yük sahibi gönderici her iki tarafın da sunduğu belgeye göre,taşımaya konu emtianın içine başka malların da konulduğunu kabul etmiştir.Yük sahibinin eyleminden kaynaklanan beyan edilmemiş fazla emtia taşınmasından dolayı, davacının kusuru bulunmadığı, davacının kendi akidine rücu edebileceğinin kabulü gerekir.Davacı, dava dilekçesinde 13.533-TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle ödenmesini istemiş ise de davadan evvel davacı 28/06/2016 tarihli ihtarda ödeme için 3 günlük atıfet mehli verdiği anlaşılmaktadır.İhtarın davalıya tebliğ evrakı sunulmamış ise de davalının 04/07/2016 tarihli cevabi ihtarı ile ödeme yapmayı red ettiğinden davalının cevabi ihtar tarihi itibariyle temerrüde düştüğü kabul edilmiştir.Açıklanan nedenlerle, davanın kabulü gerekirken, reddine karar verilmesi yerinde görülmemiş, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılmasına,yapılan hata nedeniyle yeniden yargılama yapılmasına gerek olmadığından yeniden karar verilerek, davanın kabulüne,temerrüt tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle:

Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne; İstanbul 12. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 10/11/2021 Tarih 2017/22 Esas 2021/647 Karar sayılı kararının HMK'nın 353(1)b-2 maddesi gereği KALDIRILMASINA;"Davanın kabulü ile 13.533-TL'nin 04/07/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz işletilerek davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine"İlk derece yargılamasına ilişkin olarak ;"Alınması gereken 924,44-TL karar ve ilam harcından, davacı tarafından yatırılan 231,11-TL nin mahsubu ile kalan 693,33-TL harcın davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,Davacı tarafça yatırılan 262,51-TL peşin harçların davalıdan alınarak davacıya verilmesine,Davacı tarafından sarf edilen 2.650-TL bilirkişi ücreti, 248-TL tebligat ve müzekkere gideri olmak üzere toplam 2.898-TL yargı giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davalı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, Davacı vekili için takdir olunan 13.533-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,"Yatırılan 80,70-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde davacıya iadesine,Davacı tarafça yapılan 52-TL istinaf yargı giderinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK'nın 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.

30/10/2025