Döviz cinsinden kararlaştırılan satım bedelinde iade yükümlülüğünün para birimi

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2022/1438

KARAR NO 2025/1686

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 19. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 25/02/2022

NUMARASI 2021/330 Esas - 2022/177 Karar

DAVA

İtirazın İptali (Ticari Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ 04/06/2021

İSTİNAF KARAR TARİHİ 23/10/2025

Davanın kısmen kabulüne ilişkin verilen kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili, tarafların tanesi 7.500-Euro'dan 12 adet çorap örme makinesi satışı konusunda anlaştığını, anlaşma Euro cinsinden yapılmış ise de 06/08/2018 tarihindeki 1 Euro'nun karşılığı 5,9405-TL üzerinden müvekkilinin aynı tarihte 500.000-TL'yi davalının hesabına gönderdiğini, davalının 4 adet makine teslimi için 06/08/2018 tarihli ve 192.472,20-TL bedelli fatura düzenlediğini, kalan 8 makineyi teslim edemeyeceğini belirtmesi üzerine 07/08/2018 tarihinde 247.500-TL'yi müvekkiline iade ettiğini, iade edilen para ve fatura tutarı toplamı 439.972,20-TL, 500.000-TL'den düşüldüğünde 60.027,80-TL'nin fatura tarihindeki karşılığı 10.104-Euro'nun davalıda kaldığını, bu miktarın tahsili için İstanbul 21.

İcra Dairesi'nin ...esas sayılı dosyasıyla icra takibi başlatıldığını, ancak davalının takibe haksız olarak itiraz ettiğini ileri sürerek, davalının takibe itirazının iptaline ve icra inkar tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı, davaya cevap vermemiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, 192.472,20-TL bedelli fatura ve 247.500-TL bedelli iade dekontu dikkate alındığında, sözleşmenin 8 makine için sona erdiğinin anlaşıldığı; fatura ve iade edilen bedel toplamının 439.972,20-TL olduğu, 06/08/2018 tarihinde davalıya ödenen 500.000-TL'den bu miktar çıkarıldığında 60.027,80-TL'nin davalıda kaldığı, ödeme TL olarak yapıldığından ve zenginleşme Euro cinsinden olmadığından talebin de TL olması gerektiği ve davacının bu miktarı talep edebileceği gerekçesiyle, davanın kısmen kabulü ile davalının takibe itirazının 60.027,80-TL alacak üzerinden iptali ile takip tarihinden itibaren bu miktara işleyecek avans faiziyle devamına, alacağın %20'si oranındaki 12.005,56-TL icra inkar tazminatının davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

1-Davacı vekili, proforma faturadan da görüleceği üzere 12 adet makine için 90.000-Euro+KDV bedelle anlaşıldığını, 06/08/2018 tarihli ödemenin Euro karşılığı TL olarak yapıldığını ve 60.027,80-TL'nin karşılığı 10.104-Euro'nun kabulünün gerektiğini belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

2- Davalı vekili, müvekkilinin tüm makineleri teslime hazır olduğunu, davacının alıcının temerrüdüne düştüğünü, sözleşme sona ermediğinden para iadesi istenemeyeceğini ve bu bedelin iadesi hususunda müvekkiline daha önce bir ihtar gönderilmediğini belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE

Dava, ticari satım sözleşmesi kapsamında ödenen ancak teslim edilmeyen mal bedelinin iadesi için başlatılmış icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir.Somut olayda, davalı satıcının davacı alıcıya gönderdiği 30/07/2018 tarihli satış teklifi içeren proforma faturada KDV hariç tanesi 7.500-Euro'dan 12 adet çorap örme makinesinin toplam bedeli 90.000-Euro olarak belirtilmiştir. Davacı 12 adet makinenin bedeli için davalının banka hesabına, 06/08/2018 tarihinde 500.000-TL ödemiş; davalı da aynı gün 4 adet makine için KDV dahil 192.472,20-TL bedelli irsaliyeli fatura düzenlemiştir. Faturada "döviz kuru:

5. 9405 TL/1 euro" ve "Fatura döviz tutar:32.400 Euro" ibareleri yazılıdır.

32. 400-Euro'nun 5,9405-TL'den karşılığının, 192.472,20-TL yani fatura bedeli olduğu görülmektedir. 07/08/2018 tarihinde ise davalı davacının banka hesabına 247.500-TL göndermiş olup, dekontta "8 adet makine için yapılan geri ödeme" açıklaması bulunmaktadır. Davalı vekili, müvekkilinin 8 adet makineyi davacıya teslime hazır olduğundan sözleşmenin 8 makine için sona ermediğini ve müvekkilinden para iadesi istenemeyeceğini savunmuştur. Fakat taraflar 12 adet makine satımı için anlaşmalarına rağmen, davalı davacıya 4 makine için 06/08/2018 tarihli irsaliyeli fatura düzenlemiş, bir gün sonra da "8 adet makine için yapılan geri ödeme" açıklamalı havale işlemiyle davalıya 247.500-TL iade etmiştir.

07/08/2018 tarihinde 8 adet makine için davacıya para iadesi yapmış olan davalı, 8 adet makinenin teslim alınması veya teslime hazır olduğu hususunda davacı alıcıyı temerrüde düşüren bir ihtar veya bildirimde bulunmamıştır. Buna göre mutabakatla, 8 makine için satım sözleşmesinin sona erdiği ve her iki tarafın da verdiğini geri isteyebileceği kabul edilmiştir. Davaya konu icra takibinde davacı davalıdan, 10.104-Euro asıl alacağın yıllık %2,25 (kamu bankalarının Euro mevduata fiilen uyguladığı azami faiz oranı) faiz oranıyla tahsilini istemiştir.Davalının davacıya kestiği fatura bedeli 192.472,20-TL ile davalının davacıya 07/08/2018 tarihinde iade ettiği 247.500-TL'nin toplamı 439.972,20-TL olup, davacının 06/08/2018 tarihinde davalıya ödediği 500.000-TL'den bu tutar çıkarıldığında 07/08/2018 tarihi itibariyle davalının uhdesinde 60.287,80-TL kaldığı anlaşılmaktadır.

Davacının icra takibinde istediği 10.104-Euro, davalının kestiği 06/08/2018 tarihli faturada kabul ettiği 1 Euro'nun karşılığı 5,9405 TL üzerinden 60.287,80-TL'nin karşılığıdır.TBK'nın 99/3. maddesinde ülke parası dışında başka bir para birimiyle belirlenmiş ve sözleşmede aynen ödeme ya da bu anlama gelen bir ifade de bulunmadıkça, borcun ödeme gününde ödenmemesi üzerine alacaklının, bu alacağının aynen veya vade ya da fiilî ödeme günündeki rayiç üzerinden Ülke parası ile ödenmesini isteyebileceği düzenlenmiştir. Eldeki davada, taraflar arasındaki proforma faturaya göre tarafların satıma konu makine bedellerini Euro üzerinden kararlaştırdıkları, buna istinaden davalının 4 adet makine için düzenlediği 06/08/2018 tarihli satım faturasında davacının yaptığı Türk Lirası ödemenin 1-Euro=5,9405-TL kur üzerinden 32.400-Euro'ya karşılık geldiği, bu miktarın da TL karşılığı olan 192.472,20-TL fatura bedeli olarak gösterilmiştir.

Davacı, davalıya ödeme günündeki Euro karşılığı üzerinden Türk Lirası olarak ödeme yapmıştır. Buna göre, taraflar arasındaki satım sözleşmesi kapsamında bedelin Euro ile belirlendiği kabul edilmelidir. Bunun sonucu olarak da, sözleşmeye göre kendi alacağını Euro karşılığı TL üzerinden tahsil etmiş olan davalı, ödenen 500.000-TL'den iade etmesi gerekirken etmediği ve kendi uhdesinde tuttuğu 60.287,80-TL'yi de davacının talebine göre 06/08/2018 tarihindeki kur üzerinden 10.104-Euro olarak iade etmelidir. Bu nedenle davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi yerinde bulunmamıştır. Açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine; davacı vekilinin istinaf başvurusu haklı görüldüğünden istinaf başvurusunun kabulüne, kararın kaldırılmasına,yapılan hata nedeniyle yeniden yargılama yapılmasına gerek bulunmadığından, davalının itirazının 10.104-Euro üzerinden iptali ile takibin alacağa takip tarihinden itibaren yıllık %2,25 oranı geçmemek üzere 3095 sayılı Kanunun 4/a maddesi uyarınca faiz işletilerek devamına, likit alacak için takip tarihindeki kur üzerinden hesap edilmiş 17.450,42-TL icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle:

1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,2-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne; İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 25/02/2022 Tarih 2021/330 Esas - 2022/177 Karar sayılı kararının HMK'nın 353(1)b-2 maddesi gereği KALDIRILMASINA; "Davanın kabulüne, İstanbul 21. İcra Dairesi'nin ...esas sayılı dosyasında davalının itirazının 10.104-Euro asıl alacak bakımından iptali ile takibin devamına, alacağa takip tarihinden itibaren yıllık %2,25 oranı geçmemek üzere 3095 sayılı Kanunun 4/a maddesi uyarınca Devlet bankalarınca 1 yıl vadeli Euro mevduata uygulanan en yüksek oranda faiz işletilerek devamına,Takip tarihindeki kur üzerinden %20 oranında hesaplanan 17.450,42-TL icra inkar tazminatının davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine"İlk Derece yargılamasına ilişkin olarak;

"Alınması gereken 6.178,09-TL karar ve ilam harcından mahkeme veznesine yatan 1.092,32-TL ile icra veznesine yatırıan 452,21-TL'nin toplamı olan 1.544,53-TL'nin mahsubu ile kalan 4.633,56-TL'nin davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydına, Davacı tarafça yatırılan 1.603,83-TL peşin harçların davalıdan alınarak davacıya verilmesine,Davacı tarafından yapılan 30,45-TL tebligat ve müzekkere gideri ve 3.000-TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 3.030,45-TL yargı giderinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, Davacı lehine takdir olunan 30.000-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 1.320-TL arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak Hazineye ödenmesineKarar kesinleştiğinde ve talep halinde kullanılmayan gider avansının yatıran tarafa iadesine"Davacı tarafından yatırılan 80,70-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde kendisine iadesine,Alınması gereken 4.100,50-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 1.025,12-TL harcın mahsubu ile kalan 3.075,38-TL harcın davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,Davalı tarafından yapılan giderlerin kendi üzerinde bırakılmasına, davacı tarafından yapılan 36-TL istinaf yargı giderinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,Gerekçeli kararın bir örneğinin taraf vekillerine tebliğine, HMK'nın 361/1.

maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabileceğine, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliğiyle karar verildi. 23/10/2025