Ticari satımda gizli ayıp: onarım sonuç vermezse misli ile değişim

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2025/1073

KARAR NO 2025/1689

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL ANADOLU 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 14/05/2025

NUMARASI 2024/21 Esas - 2025/456 Karar

DAVA

Tazminat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ 08/01/2024

İSTİNAF KARAR TARİHİ 23/10/2025

Davanın kabulüne ilişkin verilen kararın davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili;

05. 10.2022 tarihinde davacı tarafından 1.566.500-TL bedel ile 2 nolu davalıdan satın alınan ... plaka sayılı 2022 model ... ... ... tipi aracın 02.12.2022, 17.06.2023, 19.08.2023, 30.09.2023, 13.10.2023,17.10.2023, 05.12.2023 VE 14.12.2023 tarihinde 8 (sekiz) kez yolda kaldığını, bu kapsamda her seferinde yetkili servisine götürüldüğünü ve şanzıman vites karıştırma sorunu nedeniyle şanzıman değişiminin yapılması gerektiğinin belirtildiği,aracın arıza verdiği tarihten bu güne kadar sorunun giderilemediğini, 02.11.2023 tarihinde Bursa 11. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2023/34 D.İş dosyasında yapılan inceleme neticesinde verilen raporda şanzımanın satın alındığında ayıplı olduğu,üretim hatasından kaynaklı gizli ayıp bulunduğunun tespit edildiğini , arıza nedeni ile aracın 27 gün onarımda kaldığını, müvekkilinin ayıplı aracı 27 gün kullanamadığı için517.122,56- TL zarar ettiğini,ileri sürerek aracın misli ile değiştirilmesini , talebin kabul edilmemesi durumunda aracın dava tarihindeki güncel bedelinin avans faizi ile iadesi, bu talebinde kabul görmemesi durumunda fatura bedelinin avans faizi ile birlikte, ayrıca kar kaybının avans faizi ile birlikte müvekkiline ödenmesini talep etmiştir.

CEVAP

1- Davalı ... Otomotiv AŞ vekili; müvekkili ile davacı arasında satış akdi bulunmadığını, satış işleminde müvekkilin taraf olmadığından müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini,aracın garanti şartlarına tabi olduğunu, araçta üretimden kaynaklı sorun bulunmadığını, arızanın giderilmesine davacı tarafından müsaade edilmediği için sorunun giderilemediğini, şanzımanın komple değiştirildiğini, ve veri toplayan cihaz takıldığını, ancak davacının 20 günlük süre dolmadan fişi çekerek sadece 2 gün veri toplanabildiğini, davacı tarafından alınan tespit raporunun müvekkili aleyhine delil olmadığını, tespitin müvekkili yokluğunda yapıldığını, terditli talebin hukuka aykırı olduğunu beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.2- Davalı .....

AŞ vekili; öncelikle davacı tarafından alınan tespit raporunun müvekkiline tebliğ edilmediğini, tespitin müvekkili yokluğunda ve araç çalıştırılmadan yapıldığını,aracın 27 gün kullanılamadığının doğru olmadığını, 1,5 yıl kullanılan aracın yeni bir araç ile değiştirilme talebinin kötü niyetli olduğunu, müvekkilin üretim aşamasında yer almadığını, bu nedenle sorumlu tutulamayacağını, ayrıca müvekkilin 30.03.2023 tarihi itibariyle 1 no.lu davalı ile ticari ilişkisinin kalmadığını, davacının onarım için başla servise müracaat ettiğinden sorumluluğu kabul etmediklerini ,davanın ... Motorlu..A.Ş. ne ihbar edilmesi gerektiğini beyan ederek davanın reddedilmesine karar verilmesini talep edilmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; arızanın ortaya çıkması üzerine alıcının aracın onarımını talep ettiği, ancak aracın kısa süre içerisinde aynı arızayı tekrar etmesi nedeniyle kendisinden yararlanılacak şekilde tamir edilmemesi üzerine ayıpsız misli ile değiştirilmesini talep ettiği,satılanın ücretsiz onarılmasını isteme hakkını kullanmasına rağmen, araçtaki ayıpların garanti süresi içinde giderilemediği ve ayıpların tam ve kalıcı olarak giderilmemesi nedeniyle bu seçimlik hakkın kullanıldığından söz edilemeyeceği,araçtaki ayıbın kalıcı olarak giderilmemesi nedeniyle, ayıpsız misli ile değiştirilmesi talebi yerinde olduğu ,Davacının maddi zarar taleplerine yönelik yapılan değerlendirmede ise; TBK m. 227/f.2 hükmüne göre davacı alıcının genel hükümlere göre tazminat isteme hakkı saklı olup, arıza nedeni ile aracın 14.02.2023, 16.02.2023, 30.05.2023, 05.06.2023, 19.06.2023 ve 05.07.2023 tarihlerinde 27 gün onarımda kaldığını , davacının ayıplı aracı 27 gün kullanamadığı için 517.122,56 TL zarar ettiğini” iddia ederek kazanç kaybı talebinde bulunduğu ,alınan bilirkişi raporunda davacının zararının amortisman payının tenzili ile - 67.500-TL - ( 1.750,00 TL X 27) 47.250,00= 20.250-TL araçtan mahrum kalma / ikame araç bedeli zararı oluşacağından davanın kabulü ile, -Davacının elindeki 2022 model ...

... marka ... tipi ... motor ve ... şase nolu, ... plakalı aracın, davalılara takyidattan ari teslimi karşılığında, davalılar tarafından müteselsilen ayıpsız bir misliyle değiştirilmesine,-Davacının maddi zarar talebi yönünden davanın kısmen kabulü ile, 20.250-TL nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,fazla istemin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

1- Davalı ... ..AŞ vekili; davacının aracı 05.10.2022 tarihinde satın aldıktan sonra aradan geçen 1 yıl boyunca kullandıktan sonra 02.06.2023 tarihli ihtarname ile yeni araç talep ettiğini, davacı şirketin aracı 28.09.2022 tarihli fatura ile satın aldığını,sunulan servis kayıtları incelendiğinde görüleceği üzere aracın gizli ayıpla satıldığına dair somut bir delil bulunmadığını, davacı şirket söz konusu arızalar için müvekkili şirkete değil başka bir yetkili servise başvurduğunu, araçda onarımdan kaynaklı zarar talebini kabul etmediklerini, TTKnın25/1.c hükmü gereği dava konusu araçları 8 günlük süre içinde inceleyip müvekkili şirkete bildirmekle yükümlü olduğunu, yetkili servis olarak da dava dışı ...

Motorlu..AŞ ne başvurduğunu, ileri sürerek kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.2- Davalı ... Otomotiv ..AŞ vekili; uyuşmazlığın ticari satımdan kaynaklandığını ticari satımda ayıba karşı tekeffülden doğan seçimlik hakların, satıcıya yöneltilebileceğini, satıcı ile üretici ya da ithalatçının müteselsil sorumluluğu sadece 6502 sayılı kanunda tüketiciler lehine düzenlenip uyuşmazlık ticari iş olduğundan, 6502 sayılı kanunun uygulanmayacağını, imalatçı olan müvekkilinin müteselsil sorumluluğuna gidilemeyeceğinden, davanın husumet yönünden reddi gerektiğini,aracın ticari garanti şartlarına tabi olduğunu, ayıp olduğunun kabulü anlamına gelmemek üzere, müvekkili şirket yalnızca ticari garanti kapsamında, sadece aracın ücretsiz onarımından sorumlu olduğunu, ...

Garanti ve Servis Kılavuzunda belirtildiği üzere, satın alınan ... aracın ticari veya mesleki amaçlı kullanılması halinde, sadece aracın ücretsiz onarımından sorumlu olduğunu, ticari garanti esasları gereği hiçbir zaman için aracın ayıpsız misli ile değişimi ya da bedel iadesi, lastik bedellerinin ve tamir bedelinin iadesini talep etme hakkı bulunmadığını, TBK nın219 uyarınca ayıptan söz edilebilmesi için, ayıp sonucunda şeyin değerinin veya elverişliliğinin önemli surette azalması veya tamamen ortadan kalkması gerektiğini, dava konusu araç halihazırda davacı tarafça kullanıldığını, davacının şikayetlerine yönelik incelemenin davacı taraf müsaade etmediği için neticelendirilemediğini, aracın şanzıman elektrik tesisatının ilgili noktaları kontrol edilerek şanzıman komple değiştirildiğini, dava konusu araca data logger (veri toplayan cihaz) takılarak bir sonraki problem yaşanana kadar veri toplanması hedeflendiğini, ancak davacı fişi çektiğinden 20 günlük sürenin sadece son 2 günü veri toplanabildiği, aracın yolda kalma nedeni henüz tespit edilemeden dava açıldığını, davacının taleplerinin TMK nın 2 maddeye aykırılık teşkil ettiği yerleşik Yargıtay kararları doğrultusunda hakkaniyet ilkesine göre karar verilmesi gerekirken misli ile değişim kararının hatalı olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava,ticari satım sözleşmesine konu aracın ayıplı olması sebebiyle ayıpsız misli ile değişim,kabul edilmediği takdirde ödenen bedelin iadesi ve araç mahrumiyet zararının davalı üretici garanti veren ve satıcıdan tazmini istemine ilişkindir.Dava konusu ... plaka sayılı aracın 2022 model aracın 1.566.500-TL bedel ile 05.12.2022 tarihinde davacı tarafından 2 no.lu davalı .......AŞ den satın alındığı, aracın yaşanan son arızadan sonra davalı üreticinin yetkili servisi ... şirketinde sökülmüş vaziyette bulunduğu sırada; davacı tarafından delil tesbitine başvurulduğu;yapılan tesbit sonrası otomotiv bilirkişi Dr. Öğretim Üyesi ... tarafından tarafından verilen raporda ; ilk vites (araç vitese geçmiyor)arızasının 04/12/2022 tarih ve 75.625 no.lu iş emri listesine göre araç henüz 2.232 km de iken meydana geldiği, müteakiben aracın aynı arıza nedeni ile 5 (Beş) defa daha servise girdiği( 30.05.2023, 17.06.2023, 19.08.2023, 13.10.2023, 17.10.2023 tarihlerinde) tesbit tarihine kadar aracın 6 kez vites arızası nedeniyle "yolda kaldığı" servis müdahalesine ihtiyaç duyduğu, yetkili servisin" garanti veren tarafından "aracın şanzıman ünitesinin komple değiştirilmesi kararını verdiği, ancak bu sonuca neden ve nasıl varıldığına ilişkin belgeleri (yetkili servis incelemeleri testleri ile ...

Fabrika yetkililerinin protokolleri ve yorumlarını içeren) tarafına sunulmayacağının söylendiği, araç serviste dağıtılmış bulunduğundan çalıştırılamadığı, "vites geçmiyor" şikayetinin olası sebeplerinin a) yağ kaçağı ve yağlama performansının iyi olmaması(araçta bakım eksikliği olmadığı, aracın hız ve tork ihtiyacına göre olması gereken vitesin belirlenmesi; sensörlerin ve ilgili eyleyicinin tahriki ile vites geçişini gerçekleştiren sağlayan konrolcüde ki elektronik donanım arızaları olduğu (2 nolu bakımda hız sensör değişiminin yapıldığı) üçüncü olası sebebin vites geçişini sağlayan kontrolcüdeki kartın fiziksel (donanım) arızası veya algoritmanın doğru veri analizi yapamaması olup servisin bu olasılığı değerlendirerek "şanzıman kontrolcüsünün" değiştirildiği, yapılan onarımların sonuç vermemesi üzerine "garanti kapsamında şanzımanın komple değişimine karar verildiği "yetkili servisin şanzımanın komple değiştirilmesi gerektiği "kararı verildiği, aracın yük ve yol koşullarına göre tekrarlayan bu arızaların elektrik tesisatı, soket bağlantısı, elektronik kart ve yazılım hatalarından kaynaklanmış olabileceği," vitese geçmiyor" şikayetinin;

algılayıcılardan hız, sıcaklık, yük verilerinin hassas bir şekilde alınması ve bu verilere göre uygun vitese karar vererek, elektropnömatik tahrikli vites değiştirme mekanizması ile uygun vitese geçişi sağlayacak komutu oluşturan şanzıman kontrolcüsü yazılımından kaynaklana bileceği; arızalar arası gün, kilometre ve motor saat süreleri dikkate alındığında arızalar arası şikayet oluşana kadar geçen sürelerde planet dişli mekanizmasının uygun vites değişimi yaptığı, yani şanzıman fonksiyonunu kısmen yerine getirdiği ve çalıştığı için hem dişli hem eletronik donanımın son onarım tarihine kadar kalıcı sorunu olmadığı, bu uygun olmayan vites seçimlerinin de şanzımana ayrıca kalıcı zarar verebileceği "şanzımanın değişmesine rağmen arızanın devam etmesi halinde "aracın üretici tarafından incelenmesi gerektiği hususları bildirilmiştir.Raporun incelenmesinde henüz şanzıman değiştirilmeden aracın incelendiği anlaşılmaktadır.Yargılama sırasında alınan bilirkişi raporunda da aynı tesbitlere yer verilmekle birlikte;

aracın vites geçişlerinin yol denemesi ile kontrol edildiği ,ancak vites geçişlerinde halen sorun bulunduğu, gaza basıldığında bazen vites geçişinin 1 den direk 5 e geçebildiği gibi, bazen de gaza basılsa dahi (devir yükseliyor ancak vites geçişi olmadığı görülmüştür.) vites geçişinin olmadığı, bu kapsamda aracın seyir halinde iken vites geçişi olmaması, zorunlu trafik akışı nedeni ile durdurulan aracın vites geçiş sorunu nedeni ile tekrar hareket ettirilemediği, hatta yokuş yukarı çıkarken tehlike arz ettiği, aracın vites geçiş sorununun süreklilik göstermesi aracın şanzımanının elektronik yazılımından kaynaklı imalat hatalı olacağı, ancak dava dışı Erdeğerler tarafından şanzımanın orjinali ile onarılmada komple değiştirilmiş olması durumunda aynı arızayı tekrar vermesinin teknik olarak mümkün olmadığı, dava konusu aracın şanzımanının satın alındığında ayıplı olduğu, ve kullanıcı hatasından bahsedilmesinin mümkün olmadığı, bu ayıbın kullanım sonrası ortaya çıkan ve üretimden kaynaklı bir arıza olduğu ve söz konusu ayıbın trafikte seyir halinde emniyetsiz/yaralanma/ölüme neden olabilecek sonuçlar doğurabileceği, gizli ayıplı mal olarak değerlendirilmesi gerektiğini, araçtaki vites geçiş sorununun komple şanzıman değişimi yapılmasına rağmen çözülemediği, dava konusu araçtaki vites geçiş sorununun şanzıman değişimi yapılmasına rağmen halen sorunun devam ettiği dikkate alındığında onarımının mümkün olmadığı, aracın serviste geçirdiği sürede taleple bağlı kalınarak aracın 27x 2.500-TL=67.500-TL araçtan mahrum kalma/ikame araç bedeli oluşacağı,amortisman payının tenzili ile = 67.500 TL- (1.750-TL X 27) 47.250-TL)20.250-TL araçtan mahrumiyeti-ikame araç zararı oluşacağına ilişkin rapor sunulmuştur.

TBK’nın 227.maddesinde, "(1)Satıcının satılanın ayıplarından sorumlu olduğu hâllerde alıcı;1) Satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme, 2). Satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinden indirim isteme 3)Aşırı bir masrafı gerektirmediği takdirde, bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere satılanın ücretsiz onarılmasını isteme 4). İmkân varsa, satılanın ayıpsız bir benzeri ile değiştirilmesini isteme seçimlik haklarından birini kullanabilir.(2) Alıcının genel hükümlere göre tazminat isteme hakkı saklıdır. düzenlemesi bulunmaktadır. Aracın satın alındığı tarihten sonra düzenli aralıklarla yolda kalarak çekici ile yetkili servise getirildiği; araçta komple şanzıman değişimi yapılmasına rağmen vites geçmeme halinin halen devam ettiği;

şanzımanının araçtaki hasarın onarılmasının mümkün olmadığı ve dolayısıyla davacının bu duruma katlanmasının kendisinden beklenemeyeceği,araçtan elde etmeyi umduğu yararı sağlayamadığı aracın satış alındığı tarih ile (05.10.2022) tüm arızalarda ve dava tarihi itibariyle davalı üreticinin garantisinin devam etmektedir.Her arızadan sonra yetkili servis tarafından olası arıza sebebleri gözetilerek hız sensörü,şanzıman kontrolcüsü ve akabinde şanzımanın tümü değiştirilmesine rağmen "vites geçmeme"sorununun devam ettiği belirlenmiştir. Davalı ... Otomotiv ..AŞ aracın üretici ve garanti vereni olup üretici sıfatı nedeniyle 7223 sayılı kanunun 3-5 maddeleri uyarınca ayıplı üretimin verdiği zararı gidermek yükümlüğündedir.

Garantisinin sadece onarım ile sınırlı olduğuna yönelik savunması kabul edilemez.Garanti veren üretici sıfatıyla aracın üretim hatasından sorumlu olduğu, ayıbın hayati önemde olduğu gözetildiğinde satım sözleşmesinin tarafı bulunmadığı, aracın sadece onarımından sorumlu olduğuna ilişkin istinaf nedeni yerinde bulunmamıştır.Aracın garantisinin devam ettiği her arızadan sonra yetkili servise başvurduğu anlaşılmakla ayıp ihbarı yükümlülüğünün yerine getirildiği anlaşılmaktadır. Davanın kabulü ile aracın değişimine ve serviste kaldığı 27 gün ile sınırlı olarak tazminata hükmedilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığından istinaf sebepleri yerinde olmayan davalılar vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle:

Davalılar vekillerinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Alınması gereken 108.390,89-TL istinaf karar harcından yatırılan (davalı ......

27. 097,75-TL ve davalı .....

27. 097,75-TL) toplam 54.195,50-TL harcın mahsubu ile kalan 54.195,39-TL harcın davalılardan müteselsilen alınarak Hazineye ödenmesine, Davalılar tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, davacı tarafından yapılan 120-TL istinaf yargı giderinin davalılardan müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK'nın 361/1. maddesi uyarınca kararın taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde temyizi kabil olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 23/10/2025