Eksik ifa halinde ayıba karşı tekeffül değil TBK 112 uygulanır

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

ESAS NO 2023/211

KARAR NO 2025/1573

TÜRK MİLLETİ ADINA

KARAR

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL ANADOLU 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 04/10/2022

NUMARASI 2021/446 Esas - 2022/663 Karar

DAVANIN KONUSU İtirazın İptali (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ 09/10/2025

Davanın reddine ilişkin verilen kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; Davalı şirketin, kendisine ait vinçlerin sundurma olmaksızın kullanılmasından dolayı vinçlerin su alması ve neticesinde de motorlarının yanmasından dolayı servis ve yedek parça hizmeti almak için müvekkili şirketine başvuruda bulunduğunu, müvekkili şirketin arızalı vinç için yedek parça ve işçilik kullanmak sureti ile arızayı giderdiğini ve yapılan hizmete yönelik 8.972,72- TL bedelli 22.04.2021 tarihli faturayı düzenleyerek davalıya tebliğ ettiğini, davalı şirketin yapılan hizmet karşılığı fatura bedelini ödemediği gibi Kadıköy 24. Noterliğinin 30.04.2021 tarih ve ... yevmiye sayılı ihtarname ile de faturayı iade ettiğini, davalı aleyhine 03.06.2021 tarihinde Anadolu 11. İcra Dairesinin ...

esas sayılı dosyasında başlattıkları icra takibine itiraz ettiğini, belirterek icra takibine yapılan itirazın iptaline alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; Taraflar arasında 10.09.2018 tarihli "Ekipman Sözleşmesi" akdedildiğini, uyuşmazlığın, davacı şirketin iş bu sözleşmeyle kendisine yüklenen görevi eksik ya da yanlış ifa etmesi nedeniyle meydana gelen zararın müvekkili şirkete fatura edilmesinden doğduğunu,bedeli 230.000-EURO KDV ve konusu "... İşletmeleri Genel Müdürlüğünün 5.12.2017 tarihli ihalesi ile alınan 2017/... İKN'li "... Konsantratör Tesisi Yapım İşi"nin Mekanik İşleri bölümünde yer alan Çift Kirişli Gezer Köprü Kreynler ve ... Elektrikli Vinçlerin imalat, nakliye ve montaj işleri" olan 10.09.2018 imza tarihli "Ekipman Sözleşmesi" akdedildiğini; davacı şirketin sözleşme gereği (9) adet elektrikli vincin imalat, nakliye ve montajını üstlendiğini, vinçleri davalı müvekkili şirkete teslim ettiğini, sözleşmede "idarenin alıcıya bu imalat için hakediş ödemesine müteakip kalan tutarın %70 oranında ödeme yapılacaktır.

Montaj ve testlerin tamamlanmasından sonra %30 oranında ödeme yapılacaktır." düzenlemesine rağmen henüz testler tamamlanmadan bedelin belirlenen tarihten önce ödendiğini,uyuşmazlığın, davacı şirketin imal ettiği kreynler ve elektrikli vinçlerde sözleşmeyle belirlenen ekipmanların eksik kullanımı nedeniyle meydana gelen arızanın davacı şirkete bildirilerek düzeltilmesinin istenmesi neticesinde yapılan tamiratın müvekkil şirkete fatura edilmesi nedeniyle meydana geldiğini, servis ve faturaya konu vinç motorlarındaki arızanın, sözleşme ile davacı şirketin sorumluluğundaki ekipman listesinde bulunan ve imalat ya da montaj aşamasında vinçlerin üzerinde takılı olması gereken kapakların vinçlere takılmaması nedeniyle meydana geldiğini, bakım-servis tutanaklarında bu eksikliğin belirlendiğini henüz garanti süresi dolmadığından, verilen servis hizmeti ve yapılan tamiratın garanti kapsamında olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; alınan bilirkişi rapor ve ek raporu benimsenerek ;sözleşmenin 11. maddesinde, işin garanti süresinin geçici kabul yapılmasından sonra 1 yıl olduğu, geçici kabulün performans testlerinden sonra yapılacağının kararlaştırıldığı, vinçlerin 20.10.2019 tarihinde çalışır vaziyette davalı tarafından teslim alındığı, garanti süresinin performans testlerinin yapılmasından sonra başlayacağının kararlaştırıldığını , gerek sözleşme ve gerek eser sözleşmesine dair yasa hükümleri gereği, yükleniciye ait olduğu, bununla birlikte, davalı iş sahibinin de performans testlerinin yapılmaması veya geciktirilmesi nedeniyle talepte bulunmasının kendisinden bekleneceği, ancak, performans testlerinin yapılması ve yapılmaması halinde bundan doğacak sorumluk yüklenici üzerinde gerçekleşeceğinden, burada yüklenicinin sözleşmeye aykırı davrandığını, sonuç olarak oluşan arızanın garanti kapsamında olduğu görüşüne varıldığı, dava konusu faturaya ilişkin vinçlere ait köprü yürüme motorlarının IP 55 koşullarını sağlamadığı/motorların muhafaza kapaklarının takılmadığı ve su alarak arızalandığı, söz konusu arızanın kullanımla belirlenebilecek gizli ayıp niteliğinde bulunduğu, davacının, sözleşmeyle öngörülen eseri teslim koşullarını usulüne uygun yerine getirmediği, eserin kabulü şartlarının oluşmadığı ve dolayısıyla da 1 yıllık garanti süresinin dolmadığı (garanti süresinin henüz başlamadığı) değerlendirildiğinde, davaya konu servis hizmeti bedelinden davacı şirketin sorumlu olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEBLERİ

Davacı vekili vinçlere verilen servis için davalı tarafın yapım ve bedele yönelik ödeme onayı alınmasına rağmen servis faturasının ödenmesine yönelik hukuki değerlendirme yapılmadığını, vinçlerin garanti süresine ilişkin değerlendirme ve kabullerinin davalının sözleşme şartlarına uymadan vinçleri kullanmaya başlaması ve mevzuat (özellikle, tbk 477. maddesinde yer alan "eserin açıkça veya örtülü olarak kabulünden sonra, yüklenici her türlü sorumluluktan kurtulur" hükmü karşısında) hükümleri ile örtüşmediğini, performans testi ihbarının davalı tarafından yapılması gerekliliğinin dikkate alınmaksızın kesin kabulün yapılmadığı değerlendirmesine yer vermesinin davalının basit bir gözlem ile fark edilebileceği motor kapaklarının yokluğunu, vinçlerin tesliminden itibaren bilgisi dahilinde olmasına rağmen, vinçleri yaklaşık iki yıl kullandıktan sonra, arıza ihbarı sırasında değil de servis faturası düzenlendikten sonra ileri sürmesinin TMKnın 2.

maddesindeki dürüstlük ve iyiniyet ilkeleri ile bağdaşmadığını, gizli ayıp değerlendirmesi içermesinin hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Taraflar arasında "... İşletmeleri Genel Müdürlüğünün 5.12.2017 tarihli ihalesi ile alınan 2017/... İKN'li "... Konsantratör Tesisi Yapım İşi" nin Mekanik İşleri bölümünde yer alan Çift Kirişli Gezer Köprü Kreynler ve ... Elektrikli Vinçlerin imalat, nakliye ve montaj işleri" olan 10.09.2018 imza tarihli "Ekipman Sözleşmesi" akdedildiğini, davacı şirketin, davalı müvekkili şirketle arasındaki sözleşme gereği (9) adet elektrikli vincin imalat, nakliye ve montajını üstlenmiştir. Mahkemece bilirkişi raporu benimsenerek Sözleşmenin 11. maddesinde, işin garanti süresinin geçici kabul yapılmasından sonra 1 yıl olduğu, geçici kabulün performans testlerinden sonra yapılacağının kararlaştırıldığı, 16967 ve 16968 seri numaralı vinçlerin 20.10.2019 tarihinde çalışır vaziyette davalı tarafından imzalı olarak teslim alındığı, davalı tarafından teslim alınan vinçlerin sözleşme gereği performans testlerinin yapılıp yapılmadığına ilişkin belge bulunmadığı, taraflar arasındaki sözleşme bağlayıcı olduğundan ve sözleşmede açıkça garanti süresinin geçici kabulle, geçici kabulün de performans testlerinin idare nezaretinde tamamlanmasından sonra gerçekleşeceği düzenlendiği ,onarımın garanti kapsamında yapılması gerektiği,ekipmanda ki ayıbın gizli ayıp olduğu ,kullanımla ortaya çıkacağı ;süresinde ayıp ihbarında bulunulmuş sayılması gerektiği,garanti süresi dolmadığından onarım bedeli talep edilemeyeceğinden davanın reddine karar verilmiştir.Davalının savunmaları ise ekipmanın tesliminden itibaren 1 yıllık garanti süresinin dolduğu, performans testlerinin ancak alıcı tarafça çağırılması halinde yapılabileceği ,ayrıca davalının bedeli karşılığı onarımı kabul ettiği belirtilerek davanın kabulü gerektiği ileri sürülmüştür.

Davaya konu arızanın vinçlerin muhafaza kapaklarının takılmamasının sebeb olduğu bilirkişi raporunda ve servis formundan anlaşılmaktadır.Muhafaza kapaklarının takılmaması nedeniyle motorların su alarak arızalandığı hususunda ihtilaf yoktur.Ekipmanın bir parçasının takılmaması açık veya gizil ayıp değildir.Bu halde; eksik(aliud) ifa sözkonusu olup yasada özel hüküm bulunmamakla birlikte eser sözleşmelerinde işin eksik ifası, sözleşmeye aykırılık olarak nitelendirilmekte ve TBKnın 112. maddesi gereğince, borcun ifa edilmemesinin sonucu doğan zararın istenilebileceği kabul edilmektedir. Ayıplı ifa halinde ayıplı olsa da bir ifa mevcutken, aliud ifada ise sözleşme hiç ifa edilmemiştir. Bu nedenle aliud ifa halinde yüklenici , ayıba karşı tekeffül hükümlerine göre değil, borcun hiç ifa edilmemesine ilişkin TBK'nın 112.

vd maddeleri uyarınca sorumlu tutulması gerekir.Bu nedenle ; somut olayda eksik ifa nedeniyle zarar meydana geldiğinden ayıp ihbarında bulunulması gerekmediği gibi ,garanti süresinin ne zaman başladığının bir önemi bulunmadığı halde ;garanti süresi içinde ortaya çıkan gizli ayıpdan davacının sorumlu olduğunun kabulü doğru bulunmamıştır.Açıklanan nedenlerle; arızanın ekipmanda bulunması gereken motor kapakları takılmadığından hasarın gerçekleştiği; arızanın sebebi bakımından ayıba karşı tekeffül değil TBK nın 112 maddesi uyarınca sorumluluğun sözkonusu olduğu;eksik ifası nedeniyle TBK nın 112 maddesi gereği sorumlu olan davacının davalıdan onarım hizmet bedeli isteyemeyeceği; davalının zararını karşılamakla yükümlü olduğu;

davalının zararından sorumlu olan davacının davalının zararını onarım yaparak giderdiği; sonucu itibariyle onarım hizmet bedelinin istenemeyeceğine ilişkin karar doğru ise de kararın gerekçesinin somut olay ile ilgisiz bulunduğu; davacının sorumlu olduğu zarara hizmet bedeli talep edeceğini bildirmesi davalının onarıma onay vermesi; onarım faturasına itiraz edilmesi, ödeme yapılmaması dikkate alındığında davalının onarım bedelini ödemeyi kabul ettiğinden söz edilemeyeceğinden davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne; kararın gerekçesi nedeniyle kaldırılmasına; yeniden karar verilerek davanın reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle:

Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, İstanbul Anadolu 13. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2021/446 Esas - 2022/663 Karar sayılı ve 04/10/2022 tarihli kararın gerekçesi nedeniyle HMK'nın 353(1)b-2 maddesi gereği KALDIRILMASINA; "Davanın reddine,"İlk derece yargılamasına ilişkin olarak ;Alınması gereken 615,40-TL karar harcından mahkeme veznesine yatırılanan 153,24-TL peşin harcın mahsubu ile 462,16‬-TL harcın davacıdan alınarak hazineye ödenmesine,Davacı tarafından yapılan yargı giderinin üzerinde bırakılmasına,Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.320-TL arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye ödenmesine,Davalı vekili için takdir olunan 8.972,72-TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya ödenmesine,Davacı tarafından yatırılan 80,70-TL peşin istinaf karar harcının karar istek halinde kendisine iadesine,Davacı tarafından yapılan istinaf yargı giderinin üzerinde bırakılmasına,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK'nın 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.09/10/2025