Takipten önce açılan menfi tespit davasında çekin ibrazında ödenmemesi için tedbir
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2018/1164 E. 2018/917 K. · · İlk derece: BAKIRKÖY 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Menfi tespit / İstirdatkaldırma ve esas hakkında yeniden hükümKesin
★ Emsal
Davacının nitelemesi: İhtiyati Tedbir mahkemenin nitelemesiyle örtüşüyor
Gerekçe özeti
İcra takibinden önce açılan menfi tespit davasında, İİK 72. maddede açıkça 'icra takibinin durdurulması' şeklinde düzenlenmiş olsa da, çoğun içinde azın olduğu ilkesinden hareketle, bu maddeye dayanılarak çekin muhatap bankaya ibrazında ödenmemesi şeklinde daha sınırlı kapsamlı bir ihtiyati tedbir kararı verilebilir; bu tür tedbirin verilebilmesi için dosyada tarafların ticari ilişkisini ve çeklerin verilme amacını gösteren yeterli belge bulunması gerekir.
Ele alınan sorunlar
İİK 72 kapsamında öngörülmeyen 'çekin ibrazında ödenmemesi' şeklinde ihtiyati tedbir verilip verilemeyeceği → kabul
İddia: Davacı vekili, İİK 72. madde uyarınca takipten önce açılan menfi tespit davasında alacağın %15'inden aşağı olmamak üzere teminat karşılığında icra takibinin durdurulmasına karar verilebileceğini, ilk derece mahkemesinin bu maddeye dayanarak tedbir talebini reddetmesinin hatalı olduğunu, tedbir verilmemesi halinde müvekkilinin mağdur olacağını ileri sürerek kararın kaldırılıp tedbir talebinin kabulünü istemiştir.
Gerekçe: İİK 72. maddesinde, borçlunun icra takibinden önce borçlu olmadığının tespiti için dava açması halinde mahkemenin alacağın %15 oranında gösterilecek teminat karşılığında icra takibinin durdurulmasına karar verebileceği düzenlenmiştir. Davacının talebi ise çeklerin henüz ibraz günü gelmeden, bankaya ibrazında ödenmemesine ilişkindir. İİK 72. maddede icra takibinin durdurulmasından söz edilmekte ise de, çoğun içinde azın olduğu ilkesinden hareketle, uygulamada çekin icra takibine konu edilmeden muhatap bankaya ibrazı yoluyla da tahsili mümkün olduğundan, bonolardan farklı olarak keşideciye ibraz edilmesi gerekmeyen çeklerin bankaya ibrazında ödenmemesi için ihtiyati tedbir kararı verilebilir. Dolayısıyla çekin ibrazında ödenmemesi hususu İİK 72'de açıkça yazılı olmasa da, takipten önce açılan menfi tespit davasında bu yönde ihtiyati tedbir kararı verilebilir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Somut olayda tedbir talebinin kabulünü gerektirecek yeterli belge bulunup bulunmadığı → kabul
Gerekçe: Davalı vekili tarafından istinafa cevap dilekçesi ekinde ibraz edilen yetkili satıcılık sözleşmesinde, senetlerin yetkili satıcı ciroluyla verileceğinin yazılı olması ve çeklerin ileri keşide tarihli olması, ticari ilişkinin ilgili alüminyum firması aracılığıyla yürütüldüğü ve taraflar arasında üçlü bir ilişki bulunduğu kanaatini oluşturacak yeterlilikte olup bu hususta yeterli belge mevcuttur. Davacı tarafça, alt bayilerin verdiği siparişler uyarınca ödenecek bedellerin kıymetli evrak olarak ilgili alüminyum firması üzerinden alındığı, bu firma ile olan ilişkinin sona erdiği, mal alımı için verilen davaya konu çeklerin ise iade edilmediği ileri sürüldüğünden, dosyaya sunulu belgelere göre ihtiyati tedbir talebinin kabulüne karar verilmesi gerekmektedir. Uyuşmazlığın esasının tarafların iddia ve savunmalarının tamamlanması ve ticari defterlerin incelenmesi sonucunda bir tahkikat süreci sonunda çözüleceği, ancak bu aşamada mevcut belgelerin tedbir kabulü için yeterli olduğu değerlendirilmiştir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
İİK 72. maddede açıkça düzenlenmeyen 'çekin ibrazında ödenmemesi' şeklindeki ihtiyati tedbirin, çoğun içinde azın olduğu ilkesi gerekçesiyle takipten önce açılan menfi tespit davalarında verilebileceğine ilişkin tespit yönünden emsal niteliktedir.
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
menfi tespit davası↗ ihtiyati tedbir↗ İİK 72↗ çekin ibrazında ödenmemesi↗ çoğun içinde azın olduğu ilkesi↗ teminat↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2018/1164
KARAR NO 2018/917
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ BAKIRKÖY 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 16/05/2018 Tarihli Ara Karar
NUMARASI 2018/480 Esas
TALEP İhtiyati Tedbir
İSTİNAF KARAR TARİHİ 13/07/2018
İhtiyati tedbir talebinin reddine ilişkin ara kararın davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
İHTİYATİ TEDBİR TALEP EDEN
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili davacı ...'ın (...) 1 nolu davalı ... Tic A.Ş 'nin alt bayisi olduğunu, diğer davalı ....Tic.Ltd.Şti'nin ise diğer davalı ... A.Ş'nin ürettiği perde raylarını satan ana bayisi olduğunu, davalı .... A.Ş'nin siparişleri davalı üzerinden almakta olduğunu, ancak mal teslimlerini kendisinin sevk ve teslim ettiğini, davalı ....in müvekkili gibi alt bayilerin verdiği siparişleri ve bu siparişler uyarınca ödenecek bedelleri kıymetli evrak olarak ... alüminyum üzerinden aldığını, davalı ...Alüminyum ile olan ilişkisinin sona erdirdiğini, davalıların aralarında müvekkilinde olduğu çok sayıda alt bayinin ön ödemeli olarak mal almak amacıyla ...
Alüminyum'a verdiği kıymetli evrakları müvekkiline iade etmediğini ve teslimini sağlamadığını, davalı ... ise kıymetli evrakların ön ödeme amaçlı gönderildiğini bildiği halde malları sevk etmediğini, daval...'in bile bile müvekkilinin zararına hareket etmekte olduğunu belirterek toplam 90.000- TL bedelli 6 adet çekin ödenmesinin tedbiren durdurulmasına ve davacı müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine ve davalılardan 5.000- TL alacağının faizi ile tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemece, davanın menfi tespit davası olduğunu, davacı vekilinin dava dilekçesinde, dava konusu çeklerin ödenmesinin tedbiren durdurulmasının talep edildiğini ancak İİK'nun 72.maddesine dayanak çekin ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir şekli düzenlenmemiş olduğunu, Menfi Tespit davasına ilişkin özel düzenleme niteliğindeki İİK'nun 72.maddesinde yer almayan hususlarda tedbir kararının verilmesinin mümkün olmadığını belirterek tedbir talebinin reddine karar vermiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
İhtiyati tedbir talep eden davacı vekili, İİK 72. Maddesine göre, borçlunun takipten önce veya takip sırasında borçlu olmadığının tespiti davası açabileceğini, takipten önce açılan menfi tespit davasında mahkemenin alacağın %15 inden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat karşılığı icra takibinin durdurulması hakkında karar verebileceğini, zira icra takibinden önce açılmış menfi tespit davasının söz konusu olduğunu gerekçenin hatalı olduğunu, tedbir kararı verilmemesi durumunda müvekkilinin kendisine teslim edilmeyen ürünlerin bedelini ödemek zorunda kalacağını ve mağdur olacağını belirterek kararının kaldırılarak ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE
İİK 72. Maddesinde, borçlu icra takibinden önce borçlu olmadığının tespiti için dava açtığında, mahkemenin alacağın %15 oranında gösterilecek teminat karşılığında icra takibinin durdurulması yönünde karar vereceği yazılıdır.Davacının talebi ise çeklerin bankaya ibrazında ödenmemesine ilişkin olduğu ve talep tarihi itibariyle çeklerin henüz ibraz günü gelmediği anlaşılmaktadır.
Somut olayda davalı vekili tarafından istinafa cevap dilekçesi ekinde... ltd.şti ile olan yetkili satıcılık sözleşmesi ibraz edilmiş olup çeklerin de ileri keşide tarihli olarak verildiği , sözleşmenin 7.maddesine göre senetlerin yetkili satıcı cirolu olacağı yazılı olduğundan ticari ilişkinin ....Aliminyum aracılığıyla yapıldığı hususunda kanaat uyandırdığı ,üçlü bir ilişki şeklinde gerçekleştiği hususunda yeterli belge olduğu anlaşılmaktadır. Netice itibariyle her uyuşmazlık bir tahkikat sürecinden geçmek zorundadır.Ancak tarafların iddia ve savunmalarını tamamladığında tarafların ticari defterleri incelenerek nihai hükme ulaşılacaktır.İİK nun 72.maddesinde icra takibinin durdurulmasından sözedilmekte ise de çoğun içinde azın olduğu ilkesinden hareketle uygulama da çekin icra takibine konu edilmeden de muhatap bankaya ibrazı suretiyle tahsili mümkün olduğundan ,bonolar gibi keşideciye ibraz edilmediğinden çeklerin bankaya ibrazında ödenmemesi için ihtiyati tedbir kararı verilebilmektedir.
Davacı tarafça alt bayilerin verdiği siparişleri ve bu siparişler uyarınca ödenecek bedelleri kıymetli evrak olarak ... alüminyum üzerinden aldığı, davalı ... ile olan ilişkisinin sona erdirdiği mal alımı için verilen davaya konu çeklerin iade edilmediği ileri sürüldüğünden dosyaya sunulu bulunan mevcut belgelere göre ihtiyati tedbir talebinin kabulune karar verilmesi gerekiken ,çeklerin ibrazında ödenmemesi İİK 72.madde de açıkça yazılı olmasa da takipten evvel açılan menfi tesbit davasında bu yolda ihtiyati tedbir kararı verilebileceğinden redde ilişkin karar kaldırılarak ihtiyati tedbir isteminin kabulune karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle:
Davacı-ihtiyati tedbir talep eden vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE; Bakırköy 1.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/480 Esas sayılı dosyasında 16/05/2018 tarihinde verilen "Davacı vekilinin tedbir yönündeki talebinin Reddine" yönündeki ara kararının HMK 353/1/b-2 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA,
Davanın tarafları arasında hüküm ifade etmek üzere "Davacının ihtiyati tedbir talebinin KABULÜNE, İİK'nun 72/2.maddesi uyarınca dava konusu ".... Bankası Erzurum Şubesi'ne ait 20/05/2018 tarih ... çek nolu 15.000,- TL bedelli, 20/06/2018 tarih ... çek nolu 15.000- TL bedelli, 20/07/2018 tarih ... çek nolu 15.000,- TL bedelli, 20/08/2018 tarih ... çek nolu 15.000,- TL bedelli, 20/09/2018 tarih ... çek nolu 15.000,- TL bedelli, 20/10/2018 tarih .... çek nolu 15.000,- TL bedelli çeklerin" ibrazında ÖDENMEMESİ için ihtiyati tedbir kararı verilmesine,
90.000- TL' nin takdiren %20'si oranında (18.000- TL) teminat (Nakit veya kesin süresiz banka teminat mektubu) alınmasına,
HMK 393 maddesine uygun olarak teminatın alınması ve kararın infazına yönelik işlemlerin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,muhatap bankaya yazının ilk derece mahkemesince yazılmasına "
Davacı-ihtiyati tedbir talep edenin yatırdığı peşin istinaf karar harcının( 35,90-TL) istek halinde kendisine iadesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK'nın 362/1-f maddesi uyarınca kesin olmak üzere oybirliği ile karar verildi. 13/07/2018
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/279250 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi