Ticari defterlerin araç içinde çalınması özen yükümlülüğüne aykırıdır
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2018/1337 E. 2018/929 K. · · İlk derece: İSTANBUL ANADOLU 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Kıymetli evrak iptali / Zayiistinaf başvurusunun esastan reddiKesin
★ EmsalHak düşürücü süre
Gerekçe özeti
TTK 82/7 kapsamında zayi belgesi talep edebilmek için tacirin defter ve belgelerin korunması amacıyla gereken dikkat ve özeni göstermiş olması ve zıyaın kendi iradesi dışında meydana gelmiş olması gerekir; tacirin ticari defterlerini araç içinde bırakması ve bu şekilde çalınması, özen yükümlülüğüne aykırılık oluşturduğundan zayi belgesi talebinin reddi gerekir.
Ele alınan sorunlar
Ticari defterlerin çalınması nedeniyle zayi belgesi talebinin özen yükümlülüğü karşısında değerlendirilmesi → ret
İddia: Davacı vekili; müvekkilinin gazete ilanı verdiğini, kolluğa şikayette bulunarak usuli işlemleri yerine getirdiğini, mahkemece eksik inceleme yapıldığını, bilirkişi tarafından eksik olduğu belirtilen belgelerin kendisinden talep edilmediğini, belgeleri temin etmek için süre talep edilmişse de bu talebin değerlendirilmediğini, eksik belgeler ve hatalı bilirkişi raporuyla davanın reddedildiğini ileri sürmüştür.
Gerekçe: TTK 82/7 uyarınca tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin yangın, su baskını, yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğraması halinde, zıyaın öğrenildiği tarihten itibaren on beş gün içinde işletmenin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden zayi belgesi istenebilir; dava hasımsız açılır. Davacının bu düzenlemeden yararlanabilmesi için bir yandan defter ve belgelerin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş olması, diğer yandan zıyaın onun iradesi dışında elinde olmayan bir nedenle meydana gelmiş olması gerekir. İleri sürülen mücbir sebebin de defter ve belgelerin yok olması veya elden çıkması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta olması, yani davacının iradesi dışında defter ve vesikaların tamamen veya kısmen kaybı ya da yok olması söz konusu olmalıdır. Somut olayda, çok yıla ait yevmiye ve kebir defterleri ile bunlara ait fatura, fiş ve makbupların araç içinde çalındığı iddia edilmiştir; tacirin ticari defterlerini araç içinde bırakması, defterlerin korunmasında gerekli dikkat ve özenin gösterilmediği sonucunu doğurur. Bu nedenle davanın reddine ilişkin kararda isabetsizlik bulunmamaktadır.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Ticari defterlerin araç içinde bırakılarak çalınmasının, TTK 82/7 kapsamında tacirin özen yükümlülüğüne aykırılık oluşturacağı ve bu durumun zayi belgesi talebinin reddini gerektireceği yönünde bölgesel ikna edici bir değerlendirme içermektedir.
Usul tespitleri
- Hak düşürücü süre
- TTK 82/7 uyarınca tacirin ticari defter ve belgelerinin zıyaa uğraması halinde, zıyaın öğrenildiği tarihten itibaren on beş gün içinde ticari işletmenin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden zayi belgesi istenmesi gerekir.
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
zayi belgesi↗ özen yükümlülüğü↗ ticari defter↗ mücbir sebep↗ hasımsız dava↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2018/1337
KARAR NO 2018/929
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ İSTANBUL ANADOLU 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 24/05/2018
NUMARASI 2017/906 Esas 2018/527 Karar
DAVA
Zayi Belgesi Verilmesi
İSTİNAF KARAR TARİHİ 16/07/2018
İlk derece mahkemesince verilen davanın reddine ilişkin hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkil şirketin 2012-2013-2014-2015- 2016 yıllarına ait yevmiye defterleri, kebir defterleri, bunlara ait fatura, fiş ve bir takım makbuzların da bulunduğu çantanın çalınarak zayi olduğunu belirterek iş bu defterlerin zayii nedeniyle iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemece, Şirkete ait ticari defter ve belgelerin şirket merkezinde kalması gerektiği, bunların şirket yetkilisinin evinde bulunmasının mutad ve olağan kabul edilemeyeceği, davacının özen yükümlülüğünü yerine getirmediği gerekçesiyle açılan davanın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
İstinaf yoluna başvuran davacı vekili; müvekkilinin üzerine düşen yükümlülüğü yerine getirerek gazete ilanı verdiğini, ilgili kolluğa şikayette bulunarak usuli işlemleri yerine getirdiğini, mahkemece eksik inceleme yapıldığını, bilirkişi tarafından eksik olduğu belirtilen belgelerin tarafından talep edilmediğini, belgeleri müvekkilinden temin edip sunmak için süre talep edilmişse de mahkemenin bu talebi değerlendirmediğini, eksik belgeler ve hatalı bilirkişi raporu ile davanın reddine karar verildiğini belirterek kararın bozularak kaldırılmasını talep etmiştir.
GEREKÇE
6102 Sayılı Kanunun 82/7. Maddesinde "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaı uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren on beş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebileceği davanın hasımsız olarak açılacağı"düzenlenmiştir. Davacının söz konusu düzenlemeden yararlanabilmesi için bir taraftan defterlerin ve belgelerin korunması amacı ile gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında elinde olmayan bir neden ile meydana gelmiş olması gerekmektedir.
İleri sürülen mücbir sebebin de defter ve belgelerin yok olması veya elden çıkması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta olması, başka bir deyişle davacının irade dışında defter ve vesikaların tamamen veya kısmen kaybı yahut yok olması gerekmektedir. Somut olayda, 2012-2013-2014-2015-2016 yıllarına ait yevmiye defterleri, kebir defterleri, bunlara ait fatura, fiş ve bir takım makbuzların araç içinde çalındığının iddia edildiği, tacirin araç içinde ticari defterlerini bırakması nedeniyle tacirin ticari defterlerini korumada gerekli dikkat ve özeni göstermediğinin kabulü gerektiği, davanın reddine ilişkin kararda bir isabetsizlik bulunmadığından istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle:
Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,
Peşin harcın karar harcına mahsubuna başkaca harç alınmasına yer olmadığına,
İstinaf yoluna başvuran davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına,
Dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine.
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362.ç maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 16/07/2018
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/278982 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi