Çekte imza itirazı ve keşide tarihi tahrifatı iddiası menfi tespit davasında incelenir
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2018/2144 E. 2018/1472 K. · · İlk derece: İSTANBUL 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
İhtiyati hacizistinaf başvurusunun esastan reddiKesin
★ EmsalGörev ve yetkiİhtiyati haciz usulü (yaklaşık ispat / teminat / itiraz)
Gerekçe özeti
İhtiyati hacze itirazda, çekteki imzanın keşideciye ait olup olmadığı veya keşide tarihindeki değişikliğin tahrifat niteliğinde bulunup bulunmadığı gibi hususlar İİK 265. maddesinde sınırlı olarak sayılan itiraz nedenleri arasında yer almadığından, bu iddialar ihtiyati haciz dosyasında incelenemez; ancak açılabilecek bir menfi tespit davasında değerlendirilebilir. Aynı şekilde cirosu iptal edilmeden keşideciye iade edilen çekte, çekin mevcut haliyle alacaklının meşru hamil konumunda olması nedeniyle bu itiraz da ihtiyati haciz dosyasında incelenemez. Çekten kaynaklanan ihtiyati haciz talebinde yetkili mahkeme; alacaklının borçlunun yerleşim yerindeki, birden fazla borçlu varsa bunlardan birinin yerleşim yerindeki, çekin keşide yerindeki veya muhatap banka şubesinin bulunduğu yerdeki mahkemedir.
Ele alınan sorunlar
Çekteki imza uyuşmazlığı ve tahrifat iddiasının ihtiyati hacze itiraz nedeni olup olmadığı → ret
İddia: Keşidecinin bankadaki imzaları ile çek üzerindeki imzasının farklı olması nedeniyle bankaca işlem yapılmadığını, çekin karşılıksız kalıp kalmadığının belirsiz olduğunu, ayrıca çekin keşide tarihinde tahrifat yapıldığını ve çekin sahte olabileceğini ileri sürmüştür.
Gerekçe: Çekte keşide tarihinde iki kez düzeltme yapıldığı, ancak düzeltme kısımlarında keşideciye atfen imzalar bulunduğu görülmüştür; imzaların keşideciye ait olması halinde tahrifattan söz edilemeyecektir. Borçlu tarafından çekteki imzaların keşideciye ait olmayabileceği ileri sürülmüş ve banka çek süresinde ibraz edilmiş olmasına rağmen keşidecinin bankadaki imzaları ile çek üzerindeki imzalarının örtüşmediğinden bahisle işlem yapılmamış ise de, bu itirazlar İİK 265. maddesinde düzenlenen itiraz nedenlerinden olmayıp ancak borçlu tarafça açıldığı anlaşılan menfi tespit davasında ileri sürülebilecektir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Cirosu iptal edilmeden keşideciye iade edilen çekte meşru hamillik itirazı → ret
İddia: Müvekkili tarafından çek ciro iptal edilmeden iade edilmiş ise de sunulan çek tevdi bordrosunda görüleceği üzere müvekkilinin müşterisi olan keşideci şirket yetkilisine imza karşılığında teslim edildiğini ileri sürmüştür.
Gerekçe: Çekteki cironun iptal edilmesi unutularak keşideciye teslim edildiği yönündeki itiraz da bu mahiyettedir; zira çekin mevcut haliyle alacaklı meşru hamil konumundadır. Muterizin cirosunu iptal etmeden çeki keşideciye iade ile borçtan kurtulması meşru hamile karşı ileri sürülemeyeceği gibi, bu iddia ihtiyati haciz dosyasında da değerlendirilemez; bu yöndeki itirazın haklı olup olmadığı ancak menfi tespit davasında yapılacak yargılama sonucu ortaya çıkacaktır. (BAM'ca yerinde görülen İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi gerekçesi)
Gerekçe kaynağı: özgün
Çekten kaynaklanan ihtiyati haciz talebinde yetkili mahkemenin belirlenmesi → ret
İddia: Müvekkilinin adresinin Gaziosmanpaşa olması nedeniyle Gaziosmanpaşa Mahkemelerinin yetkili olduğunu ileri sürmüştür.
Gerekçe: İİK'nın 258. maddesi uyarınca ihtiyati hacze 50. maddeye göre yetkili mahkeme tarafından karar verilir; bu düzenleme uyarınca ihtiyati hacizde yetkili mahkemenin belirlenmesi hususunda HMK'nın yetkiye ilişkin hükümlerine atıfta bulunulmuştur. Kambiyo senetlerinden doğan alacaklar aranacak alacak niteliğinde olduğundan bu alacaklar için TBK'nın 89/1. hükmü uygulanamaz. Çekten kaynaklanan borcun alacaklısı borçlunun yerleşim yerinde, birden fazla borçlu bulunması halinde borçlulardan birinin yerleşim yerinde, çekin keşide yerinde, muhatap banka şubesinin bulunduğu yerde ihtiyati haciz talebinde bulunabilir. Somut olayda talebe konu çekin keşide yerinin İstanbul olması nedeniyle yetki itirazının yerinde olmadığı anlaşılmıştır.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Çekteki imza itirazı, tahrifat iddiası ve ciro iptali edilmeden keşideciye iadesi gibi hususların İİK 265. maddesinde sayılan ihtiyati hacze itiraz nedenleri arasında olmadığı, bu iddiaların ancak menfi tespit davasında ileri sürülebileceği yönündeki tespit ile çekten kaynaklanan ihtiyati haciz talebinde yetkili mahkemenin belirlenme kriterleri açısından bölgesel emsal değeri taşımaktadır.
Usul tespitleri
- Yetkili mahkeme
- Çekten kaynaklanan ihtiyati haciz talebinde; alacaklı borçlunun yerleşim yerindeki, birden fazla borçlu varsa bunlardan birinin yerleşim yerindeki, çekin keşide yerindeki veya muhatap banka şubesinin bulunduğu yerdeki mahkemede talepte bulunabilir.
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
ihtiyati haciz↗ ihtiyati hacze itiraz↗ meşru hamil↗ ciro iptali↗ menfi tespit davası↗ yetkili mahkeme↗ kambiyo senedi↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2018/2144
KARAR NO 2018/1472
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ İSTANBUL 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 19/07/2018 Tarihli Ek Karar
NUMARASI 2018/528 D. İş.-2018/510 K.
TALEP İhtiyati Hacze İtiraz
İSTİNAF KARAR TARİHİ 22/11/2018 (30/11/2018 yazım tarihli )
İhtiyati haciz talebinin kabulüne ilişkin karara itiraz edilmesi üzerine verilen ek kararın ihtiyati hacze itiraz eden ... Ve Tic. A.Ş. vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü.
TALEP
İhtiyati haciz isteyen vekili, borçlularca 130.980-TL bedelli çekin vadesinde ödenmediğini,fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 50.000- TL alacağı teminen çeke dayalı olarak borçlular hakkında ihtiyati haciz isteminde bulunmuş, talep uygun görülerek mahkemece 28/05/2018 tarihinde ihtiyati haciz kararı verilmiştir.
İTİRAZ
Borçlu ... Tic. A.Ş. vekili, keşideci imzasının farklılığı nedeniyle bankaca işlem yapılmamış olması, dolayısıyla çekin karşılıksız kalıp kalmadığının belirsiz oluşu nedeniyle ihtiyati haciz koşullarının oluşmadığını, ayrıca çekin keşide tarihinde tahrifat yapıldığını, müvekkili tarafından çek ciro iptal edilmeden iade edilmiş ise de sunulan çek tevdi bordrosunda görüleceği üzere müvekkilinin müşterisi olan keşideci şirket yetkilisine imza karşılığında teslim edildiğini, müvekkilinin adresinin Gaziosmanpaşa olması nedeniyle Gaziosmanpaşa Mahkemelerinin yetkili olduğunu belirterek ihtiyati haciz kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
EK KARAR
İlk derece Mahkemesinin 19/07/2018 tarihli ek kararı ile, talep konusu çekin ibraz edildiği bankaca keşideci imzasının yetkili temsilci imzasını tutmadığı yönündeki şerhi çek vasfını ortadan kaldırmadığından ihtiyati haciz kararı verilmesine engel olmadığı, çekteki imzanın keşideciye ait olup olmadığı açılabilecek bir menfi tespit davasında incelenecek hususlardan olup İİK’nın 265. maddesinde sınırlı olarak sayılan ihtiyati hacze itiraz nedenleri arasında olmadığı, ayrıca çekin keşide tarihi üzerinde değişiklik yapılmış ve paraf atılmış ise de atılan parafın keşideci eli ürünü olup olmadığının yargılamayı gerektirdiği, itirazın İİK'nın 265. maddesinde sayılan nedenlere dayanmadığı, yine muteriz ciro iptal edilmeden çekin keşideci yetkilisine iade edildiğini beyanla itiraz etmiş ise de ciro silsilesinde muteriz lehtar ciranta olup görünüş itibari ile ihtiyati haciz talep edenin meşru hamil olduğu, muterizin cirosunu iptal etmeden çeki keşideciye iade ile borçtan kurtulması meşru hamile karşı ileri sürülemeyeceği gibi, bu iddianın ihtiyati haciz dosyasında da değerlendirilemeyeceği, ayrıca borçlulardan birinin yerleşim yerinin Mahkemenin yargı çevresinde olması nedeniyle yetki itirazının da yerinde görülmediği gerekçesiyle ihtiyati hacze itirazın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
İhtiyati hacze itiraz eden vekili istinaf dilekçesinde özetle;
1- Keşidecinin bankadaki imzaları ile çek üzerindeki imzasının farklılığı nedeniyle bankaca işlem yapılmamış olması, dolayısıyla çekin karşılıksız kalıp kalmadığının belirsiz oluşu nedeniyle ihtiyati haciz koşullarının oluşmadığını,Çekin keşide tarihinde tahrifat yapıldığını, çekin sahte olabileceğini,
2- Müvekkili tarafından çek ciro iptal edilmeden iade edilmiş ise de sunulan çek tevdi bordrosunda görüleceği üzere müvekkilinin müşterisi olan keşideci şirket yetkilisine 13/01/2015 tarihinde imza karşılığında teslim edildiğini,
3- Müvekkilinin adresi nedeniyle Gaziosmanpaşa Mahkemelerinin yetkili olduğunu belirterek ilk derece mahkemesinin ek kararının kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.
GEREKÇE
İİK'nın 258. maddesinde ihtiyati hacze 50. maddeye göre yetkili mahkeme tarafından karar verileceği belirtilmiş,olup"Para veya teminat borcu için takip hususunda Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun yetkiye dair hükümleri kıyas yolu ile tatbik olunur. Şu kadar ki, takibe esas olan akdin yapıldığı icra dairesi de takibe salahiyetlidir." şeklindeki düzenleme uyarınca ihtiyati hacizde yetkili mahkemenin belirlenmesi hususunda HMK'nın yetkiye ilişkin hükümlerine atıfta bulunulmuştur. Kambiyo senetlerinden doğan alacaklar aranacak alacak niteliğinde olduğundan bu alacaklar için 6098 sayılı TBK'nın 89/1. (818 Sayılı BK'nın 73/1) hükmü uygulanamaz. Çekten kaynaklanan borcun alacaklısı borçlunun yerleşim yerinde, birden fazla borçlu bulunması halinde borçlulardan birinin yerleşim yerinde, çekin keşide yerinde, muhatap banka şubesinin bulunduğu yerde ihtiyati haciz talebinde bulunabilir.
Somut olayda talebe konu çekin keşide yerinin İstanbul olması nedeniyle yetki itirazının yerinde olmadığı anlaşılmakla mahkemenin bu itiraza ilişkin ek kararında isabetsizlik görülmemiştir.Talebe konu çek incelendiğinde keşide tarihinde iki kez düzeltme yapıldığı, ancak düzeltme kısımlarında keşideciye atfen imzalar bulunduğu görülmüştür. İmzaların keşideciye ait olması halinde tahrifattan söz edilemeyecektir. Yine borçlu tarafından çekteki imzaların keşideciye ait olmayabileceği ileri sürülmüş ve bankaca çek süresinde ibraz edilmiş olmasına rağmen keşidecinin bankadaki imzaları ile çek üzerindeki imzalarının örtüşmediğinden bahisle işlem yapılmamış ise de, bu itirazlar İİK 265.maddesinde düzenlenen itiraz nedenlerinden olmayıp ancak borçlu tarafça açıldığı anlaşılan Menfi Tespit davasında ileri sürülebilecektir.
Aynı şekilde çekteki cironun iptal edilmesi unutularak keşideciye teslim edildiği yönündeki itiraz da bu mahiyettedir. Zira çekin mevcut haliyle alacaklı meşru hamil konumundadır. Bu yöndeki itirazın haklı olup olmadığı ancak Menfi Tespit davasında yapılacak yargılama sonucu ortaya çıkacaktır.Açıklanan bu gerekçelerle mahkemenin ek kararının yerinde olduğu sonuç ve kanaatine varılmış olup, ihtiyati hacze itiraz eden vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine yönelik aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle:
İhtiyati hacze itiraz eden...Tic. A.Ş. vekilinin istinaf başvurusunun HMK 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,
Peşin harcın karar harcına mahsubuna başkaca harç alınmasına yer olmadığına,
İstinaf yoluna başvuran tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliği ile HMK'nun 362.f maddesi uyarınca kesin olmak üzere karar verildi. 22/11/2018
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/275079 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi