Ticari defter ibraz etmeyen taraf aleyhine değerlendirme ancak ispat yükü davacıda kalır
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2018/382 E. 2018/1540 K. · · İlk derece: İSTANBUL ANADOLU 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
İtirazın iptaliistinaf başvurusunun esastan reddiKesin
★ Emsal
Davacının nitelemesi: Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı Alacak ≠ mahkeme dalı · davacı çerçevesi: Taşıma
Gerekçe özeti
Ticari davalarda karşı tarafın ticari defterlerini ibrazdan kaçınması, tek başına, defter ibraz eden veya defterini tam sunmayan tarafın iddiasını ispatlanmış kabul ettirmez; kanuna uygun tutulan defter ve kayıtlar ancak karşı tarafın da kanuna uygun tutulmuş defter ve kayıtlarının incelenmesiyle hükümden düşürülebileceğinden, davacının kendi defterini tam sunmaması halinde davalının defter ibraz etmemesi, davacı lehine hüküm kurulmasını sağlamaz; davacı iddiasını başka delillerle ispatlamak zorundadır.
Ele alınan sorunlar
Davalının ticari defterlerini ibraz etmemesinin sonucu ve davacının ispat yükü → ret
İddia: Davacı vekili, davalının ticari defterlerini ibrazdan kaçındığını, Yargıtay'ın defter ibraz etmeyen taraf aleyhine sonuç doğuracağına ilişkin yerleşik uygulamasının gözardı edildiğini, bu nedenle kararın kaldırılıp davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.
Gerekçe: Davalı davaya cevap vermediğinden HMK 128(1) uyarınca davacının dava dilekçesinde ileri sürdüğü vakıaların tamamını inkar etmiş sayılır. HMK 222 uyarınca mahkeme ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına karar verebilir; kanuni şartlara uygun tutulan ticari defter ve kayıtlar sahibi ve halefleri lehine delildir. Ancak kanuna uygun tutulduğu anlaşılan tarafın defter ve kayıtları, ancak karşı tarafın kanuna uygun tutulduğu anlaşılan defter ve kayıtlarının incelenmesiyle hükümden düşürülebilir. Davalı usulüne uygun tebligata rağmen ticari defter ve kayıtlarını ibrazdan kaçınmış olsa da, davacı da ticari defter ve kayıtlarını tam olarak sunmadığından, davacının defterleri kendisi lehine delil sayılacak nitelikte değildir. Bu nedenle davalının defter ibraz etmemesi, davacının kendi defterine göre hüküm kurulmasını mümkün kılmaz.
Gerekçe kaynağı: özgün
İhtilaflı 4 adet fatura yönünden alacağın ispatı ve illiyet bağı → ret
İddia: Davacı, uluslararası taşıma faturalarının davalı adına tanzim edildiğini ve alacaklı olduğunu ileri sürmüştür.
Gerekçe: Davacının tanzim ettiği faturalar uluslararası taşıma işiyle ilgili olup davacı, taşımasını yaptığı emtiaya ilişkin belgeleri sunarak alacağını kolaylıkla ispat imkanına sahiptir. Sunulan taşıma evraklarının (TIR karnesi ve gümrük evrakları) bir kısmı resmi makamlarca onaylanmamış/imzalanmamış olup, onaylı sunulanlar ise dava dışı üçüncü firmalar tarafından davacı şirket adına düzenlenen faturalardır ve davalı şirketle illiyet bağı kurulamamıştır. 2014 yılı Kasım ve sonrasında davalı şirket tarafından alıcı adına fatura düzenlenmediği ilgili kurum tarafından bildirilmiştir. Davacının yurtdışındaki firmaya yazı yazılarak fatura düzenlenip düzenlenmediğinin sorulması talebi, davacının taşımayı davalı adına yaptığı iddiasının bir varsayıma dayanması ve usulen dayanılmayan bu delilin davanın çözümünde etkili olmayacağı gerekçesiyle isabetli olarak reddedilmiştir. İspat yükümlülüğünü yerine getirmeyen davacının bu yöndeki istinaf nedenleri yerinde görülmemiştir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Karşı tarafın ticari defterlerini ibrazdan kaçınmasının, davacının kendi defterini de tam sunmaması halinde davacı lehine otomatik sonuç doğurmayacağına; HMK 222 kapsamında defterlerin karşılıklı incelenmesi gerektiğine ilişkin tespit bakımından bölgesel ikna edici emsal niteliği taşımaktadır.
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
ticari defter ibrazı↗ ispat yükü↗ itirazın iptali↗ illiyet bağı↗ delil olarak kabul↗ inkar edilmiş sayılma↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2018/382
KARAR NO 2018/1540
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ İSTANBUL ANADOLU 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 28/12/2017
NUMARASI 2015/57 Esas 2017/1392 Karar
DAVA
İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı)
İSTİNAF KARAR TARİHİ 06/12/2018 (16/12/2018 yazım tarihli )
Davanın kısmen kabulüne ilişkin hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA
Davacı vekili, davacı şirketin davalı şirketin 16.07.2014-13.11.2014 tarihleri arasında birçok uluslararası nakliyat işini gerçekleştirdiğini, ancak davalı borçlu şirketin borcu ödemekten kaçındığını, bunun üzerine borcun ödenmesinin ihtar edildiğini ve 20.01.2015 tarihinde davalıya tebliğine rağmen ödemede bulunulmadığını, davalı adına farklı tarihlerde tanzim edilen 26 adet fatura bakiyesine istinaden icra takibine başlandığını,davalı şirketin borcu 13.11.2014 Tarihi itibarıyla 30.005-euro' ya ulaştığı,yapılan kısmi ödeme mahsup edilerek kalan borcun 21.238,09-euro olduğunu, faturaların kesim tarihindeki kur esas alındığında 59.891,41- TL' ye tekabül ettiğini, davalı şirketin takibe yapmış olduğu itirazın haksız ve kötü niyetli olduğunu beyanla davalı şirketin itirazının iptaline takibin 58.891,41 -TL asıl alacak ve 876,22-Tl işlemiş faizi ile devamına, asıl alacağa takip tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına, davalı şirket aleyhine %20 icra inkâr tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP
Davalı usulüne uygun tebligata rağmen davaya cevap vermediği HMk 127 ve devamı maddeleri gereğince aleyhinde ki davayı inkar ettiği varsayılmıştır.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemece;davacının lehe delil vasfı olmayan ticari defterlerine göre takip tarihi itibariyle davalıdan 22.303,36-euro karşılığı 63.853,69 -TL cari hesap alacağı bulunduğu, davalının ticari defterlerini sunmadığı,ancak Kasım 2014 dönemine ilişkin toplam 8.350-euro karşılığı 23.548,77-TL tutarlı 4 adet faturanın ise davalı tarafından BA formlarında beyan edilmediği, davacı tarafça bu faturalara konu taşıma işinin davalı için gerçekleştirildiği yönünde yeterli delil sunulmadığı ve iddianın ispat edilemediği, davacının takip tarihi itibariyle davalıdan 40.132-TL asıl alacak talebinde haklı olduğu, yine takip öncesinde davalı ihtarname ile temerrüde düşürülmüş olduğundan davacının 197,91-TL işlemiş faiz talebinde bulunabileceği itirazının kısmen iptaline, takibin 40.132- TL asıl alacak ve 197,91- TL işlemiş faiz üzerinden ve asıl alacağa takip tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmak suretiyle devamına, fazlaya ilişkin talebin reddine, 40.329,91-TL’nin %20’si oranındaki icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
Davacı vekili; davalının herhangi bir savunma veya delil ibraz etmediğini, mahkemece tarafların ticari defterleri üzerinde inceleme yapılmasına karar verildiği, kesin süre içerisinde defter ibraz edilmemesinin sonuçlarının ihtar edildiğini, davalı tarafın ticari defterlerini ibrazdan kaçındığını,davacının alacaklı olduğu 8.350-euro karşılığı 23.548,77-TL tutarlı Kasım 2014 dönemine ilişkin 4 adet faturanın davalıya tebliği ispatlanamadığı, Yargıtay'ın ticari defterlerini ibraz etmeyen taraf hakkında ibraz etmemenin aleyhine sonuç doğuracağına ilişkin yerleşik uygulamasının gözardı edildiğini belirterek kararın kaldırılmasına, davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE
Davanın kısmen kabulüne ilişkin kısım davalı tarafından istinaf edilmediğinden istinaf incelemesi ;davacı tarafından davalı adına tanzim edilen kasım 2014 tarihli ve davalının BA formlarında da bildirmediği anlaşılan 4 adet faturadan dolayı davalının sorumlu olup olmadığı ,davacının alacağını ispat yükümlüğünü yerine getirip getirmediği noktasında yapılacaktır. Davalı davaya cevap vermediği gibi ticari defterlerini de yapılan ihtarata rağmen ibraz etmemiştir.Davalı davaya cevap vermediğinden HMK 128(1)maddesi uyarınca davacının dava dilekçesinde ileri sürdüğü vakıaların tamamını inkar etmiş sayılır.
HMK 222 madde gereğince ;mahkeme ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir.Kanuni şartlara uygun olarak tutulan ticari defter ve kayıtların sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabulü gerekmektedir.Zira kanuni şartlara uygun tutulduğu anlaşılan tarafın ticari defter ve kayıtları ancak karşı tarafın kanuna uygun tutulduğu anlaşılan ticari defter ve kayıtlarının incelenmek suretiyle hükümden düşürülebilir. Davalı usulune uygun yapılan tebligata rağmen ticari defter ve kayıtlarını ibrazdan kaçınmış ise de davacı ticari defter ve kayıtlarını tam olarak sunmadığından davacı lehine delil sayılacak nitelikte değildir.Buna göre davalının ticari defterlerini ibraz etmemesi nedeniyle incelenen davacı ticari defter ve kayıtlarına göre hüküm verilmesi mümkün bulunmamaktadır.
Davacının, tanzim ettiği faturalar uluslar arası taşıma işiyle ilgili olup davacı taşımasını yaptığı emtiaya ilişkin belgeleri sunarak alacağını kolaylıkla ispat imkanına sahiptir. Sunulan taşıma evraklarının incelenmesinde (TIR karnesi ve gümrük evrakları )bir kısmının resmi makamlar tarafından onaylanmamış imzalanmamış evraklar olup ; onaylı sunulanların dava dışı ... ve ... firmaları tarafından davacı şirket adına düzenlenen faturalar olduğu ve davalı şirket ile illiyet bağı kurulamadığı 2014 yılı kasım ve sonrası davalı şirket tarafından alıcı adına fatura düzenlenmediğinin ...AŞ tarafından bildirildiği ,davacı tarafından yurtdışında ki firmaya yazı yazılarak fatura düzenlenip düzenlenmediğinin sorulması istenilmiş ise de davacının taşımayı davalı adına yaptığını ileri sürmesine rağmen davalının taşıma işlerini yalnızca davacı şirket ile yaptığnın bir varsayım olduğu gözetilerek verilecek cevabın da davanın çözümünde etkisi olmayacağı ,usulen delil olarak dayanılmadığından incelenemeyeceği gözetildiğinde ;usulen dayanılmayan davacı iddiasını ispata yeterli olmayacağı düşünülen kaydın celbi talebinin isabetli olarak reddedildiği, ispat yükümlülüğünü yerine getirmeyen davacının hükmün reddedilen kısmına yönelik olarak ileri sürüdğü istinaf nedenleri yerinde görülmediğinden davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle:
Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,
Peşin harcın karar harcına mahsubuna başkaca harç alınmasına yer olmadığına,
İstinaf yoluna başvuran davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 06/12/2018
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/273268 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi