Çalıntı çekte yetkili hamilin ispat yükü ve kötüniyet/ağır kusur şartı

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2018/1125

KARAR NO 2019/694

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL ANADOLU 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 28/11/2017

NUMARASI 2016/632 E.-2017/1043 K.

DAVA

Çek İstirdatı

İSTİNAF KARAR TARİHİ 16/05/2019

Davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü.

DAVA

Davacı vekili, müvekkili işyerinde meydana gelen hırsızlık sonucu dava konusu çek de dahil olmak üzere bir kısım çeklerin çalındığını, bunun üzerine çeklerin iptaline ilişkin dava açıldığını ve mahkemece ödeme yasağı kararı verildiğini, ancak dava konusu ... Bankasına A.Ş.’ne ait keşidecisi dava dışı ...A.Ş olan ... nolu 30.03.2016 tarihli 19.317-TL bedelli çekin davalı tarafından icra takibine konu edildiğinin öğrenildiğini, çekin müvekkiline ait olmayan sahte imza ve kaşelerle ciro edildiğini,dava konusu çek ve dava konusu olmayan 3 adet çekin müvekkilinden sonra müvekkilinin tanımadığı ....Ltd. Şti. tarafından ciro edilerek piyasaya sürüldüğünü, bu şirketin çekleri hangi hukuki ilişkiye dayanarak aldığı hususunun ispata muhtaç olduğunu, davalının çekin çalıntı olduğunu basit bir araştırma ile tespit edebileceğini dolayısıyla kötüniyetli olduğunu ileri sürerek dava konusu çekin istirdatına, ödenmesi halinde ise bedelinin istirdatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, müvekkilinin çeki kendisinden önce gelen ciranta ....Ltd. Şti.’den alacağına karşılık aldığını ve iyiniyetli hamil olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, ceza soruşturma dosyasında davanın esasına etki edebilecek bir beyan bulunmadığı, davalının dava konusu çeki kötüniyetle veya ağır kusurlu olarak iktisap ettiği hususunun ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu çeke ilişkin olarak verilen ödemeden men yasağı kararının ticaret sicil gazetesinde yayımlanmış olması nedeniyle davalının çekin çalıntı olduğunu bilmemesinin mümkün olmadığını, basit bir araştırma ile de bunu öğrenebileceğini, ayrıca davalının hangi ticari ilişkiye istinaden hangi tarihte çeki aldığını ispat etmesi gerektiğini, ancak bu hususta delil ibraz etmediğini, bu hususta davalının ticari defterleri incelenerek taraflarınca sunulan bilgi ve belgelerle karşılaştırılması gerektiğini, ancak mahkemece eksik inceleme yapıldığını belirterek hükmün kaldırılmasını ve davanın kabulünü istemiştir.

GEREKÇE

Dava, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesi uyarınca çek istirdatı istemine ilişkindir. Dava konusu çek incelendiğinde, ... Bankası Güneşli Medya Şubesine ait 30.03.2016 tarihli 19.317-TL bedelli ... nolu keşidecisi dava dışı ...A.Ş., lehdarı davacı, arka sayfasında sırasıyla davacının, dava dışı şirket ve şahısların ciroları olan, son hamili davalı olan, süresinde ibraz edilmiş ve ödeme yasağı kararı nedeniyle işlem yapılamamış çek olduğu görülmüş, ayrıca icra dosyası incelendiğinde, davalının çekte taraf olan davacı ve diğer firmalar aleyhine kambiyo takibi başlattığı görülmüştür. 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmü düzenlenmiştir.

Bu madde uyarınca ispat yükü, çekin yetkili hamili olduğunu ve çekin rızası hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olup, davacının bu hususların yanı sıra ayrıca davalının çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu ileri sürüp kanıtlaması gerekmekte olup, davacının çekin lehdar-cirantası olması nedeniyle yetkili hamil olduğu açıktır. Ayrıca hırsızlık olayına ilişkin ceza soruşturması devam etmektedir, dosya kapsamında mevcut delillerden aksi yönde bir bilgiye rastlanılmadığı,davalının da aksi yönde bir savunmasının bulunmadığı anlaşılmış olup, dolayısıyla çekin rıza dışı elden çıktığının kabulü gerekir.Bu durumda davacının, davalının çeki kötüniyetli veya ağır kusurlu olarak iktisap ettiğini ispat etmesi gerekir, ancak bu yönde yazılı bir delil sunamamış, tanık deliline dayanmamıştır, ceza soruşturması dosyasında da bu yönde bir bilgiye rastlanılmamıştır.Bununla birlikte davalının çeki edinme nedenini açıklama mecburiyeti bulunmamaktadır, aksi düşüncenin kabulü çekin “mücerretlik” vasfını ortadan kaldırır.

Bu nedenle davacının davanın esasına etkisi olmayan davalı ticari defterlerinin incelenmesi yönündeki talebi yerinde görülmemiştir. O halde ilk derece mahkemesince ispatlanamayan davanın reddine yönelik verilen hükümde bir isabetsizlik bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmış olup, açıklanan nedenlerle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle;Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Alınması gereken 44,40-TL istinaf karar harcından davacı tarafından peşin yatırılan 35,90- TL nin mahsubu ile bakiye 8,50- TL harcın davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına, İstinaf yoluna başvuran davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına,Dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliği ile HMK'nun 362(1).a maddesi uyarınca kesin olmak üzere karar verildi. 16/05/2019