Adi ortaklığa açılan davada taraf değişikliği sonrası hüküm kurulmaması
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2018/689 E. 2019/803 K. · · İlk derece: İSTANBUL 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
İtirazın iptalikaldırıp gönderme (HMK 353/1-a)Kesin
★ EmsalDava şartı (hukuki yarar / ehliyet / kesin hüküm)usul emsali
Davacının nitelemesi: Ticari Satımdan Kaynaklanan Alacak ≠ mahkeme dalı · davacı çerçevesi: Ticari satım
Sınır kaydı: sınır-aday → 3 (adi ortaklık) — Sınır Cetveli / Negatif Alan
Gerekçe özeti
Tüzel kişiliği bulunmayan adi ortaklığa açılan davada, HMK 124 uyarınca taraf değişikliği yapılarak dava adi ortaklığı oluşturan gerçek/tüzel ortaklara yöneltilmiş ve bu ortaklara tebligat yapılmış olsa bile, ilk derece mahkemesi hükmünü bu değişiklik yapılan taraflar hakkında değil, tüzel kişiliği olmayan adi ortaklık ile borcun muhatabı olmadığını savunan eski davalı hakkında kurmuşsa, bu durum re'sen gözetilerek hükmün kaldırılmasını ve davanın taraf değişikliği yapılan gerçek taraflar yönünden yeniden görülmesini gerektirir.
Ele alınan sorunlar
Tüzel kişiliği olmayan adi ortaklık ve taraf değişikliği yapılmayan gerçek davalılar hakkında hüküm kurulmaması → kabul
İddia: Davalı, kendisinin faturanın/sözleşmenin muhatabı olmadığını, adi ortaklığın hukuki sıfatı bulunmadığını, davanın adi ortaklığa yöneltildiğini, sonradan davacı talebiyle şirketlere yöneltildiğini, buna rağmen kendisi hakkında da hüküm kurulduğunu, husumet nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.
Gerekçe: İcra takibi, tüzel kişiliği bulunmayan bir adi ortaklığa karşı başlatılmış; borçlulardan biri, faturanın/sözleşmenin muhatabı olmadığını ve adi ortaklığın hukuki sıfatı bulunmadığını ileri sürerek itiraz etmiştir. HMK 124. madde uyarınca, maddi hataya dayanan veya dürüstlük kuralına aykırı olmayan taraf değişikliği talebi, karşı tarafın rızası aranmaksızın hâkim tarafından kabul edilebilir. Davacı vekilinin talebiyle, adi ortaklığın tüzel kişiliği bulunmadığından, dava adi ortaklığı oluşturan iki şirkete yöneltilmiş ve bu talep mahkemece kabul edilerek her iki şirkete tebligat yapılmıştır. HMK 114/d bendine göre taraf ve dava ehliyetine sahip olma dava şartıdır; TBK 620 ve devamı maddelerinde düzenlenen adi ortaklığın taraf ehliyeti bulunmadığından, adi ortaklığa ilişkin davalarda ortakların birlikte hareket etmesi ve davanın tüm ortaklara karşı birlikte açılması (mecburi dava arkadaşlığı) gerekir. Adi ortaklığın tüzel kişiliği bulunmadığından, HMK 124 kapsamında davanın ortaklara yöneltilmesi mümkün görülse de, ilk derece mahkemesi taraf değişikliği yapılan ve dava kendilerine yöneltilen şirketler hakkında bir hüküm kurmamış; bunun yerine borcun/faturanın muhatabı olmadığını savunan davalı gerçek kişi ile tüzel kişiliği bulunmayan adi ortaklık aleyhine hüküm vermiştir. Taraf değişikliği yapılan şirketler hakkında hüküm verilmemesi, re'sen incelenmek suretiyle ve davalının borçtan sorumlu olmadığına yönelik savunması da değerlendirilmek üzere, davanın yeniden görülmesi amacıyla hükmün kaldırılmasını gerektirmiştir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Adi ortaklığa karşı açılan davalarda, HMK 124 kapsamında taraf değişikliği yapılarak dava ortaklığı oluşturan gerçek/tüzel kişilere yöneltilmiş olsa bile, mahkemenin hükmünü bu değişiklik yapılan taraflar hakkında değil, tüzel kişiliği bulunmayan adi ortaklık ya da eski davalı hakkında kurmasının, re'sen gözetilerek bozma/kaldırma sebebi oluşturduğuna dair emsal niteliktedir.
Usul tespitleri
- Dava şartı
- taraf ve dava ehliyeti (HMK 114/d) - adi ortaklığın taraf ehliyeti bulunmadığı, adi ortaklığa ilişkin davalarda ortakların birlikte hareket etmesinin ve mecburi dava arkadaşlığı kuralının gözetilmesi gerektiği tespit edilmiştir.
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
itirazın iptali↗ taraf değişikliği↗ HMK 124↗ adi ortaklık↗ taraf ve dava ehliyeti↗ mecburi dava arkadaşlığı↗ tüzel kişilik↗ dava şartı↗ husumet↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2018/689
KARAR NO 2019/803
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ İSTANBUL 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 31/01/2018
NUMARASI 2014/1371Esas - 2018/48 Karar
DAVA
İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ 12/06/2019
Davanın kısmen kabulüne ilişkin hükmün davalı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA
Davacı vekili davası ile, müvekkili ile davalılar arasındaki ticari ilişki nedeniyle alacağın tahsili için başlatılan faturalı takibe borçlular tarafından itiraz edildiği, takipten sonra 1.814,93- TL iade faturası kesildiği, bakiye 10.720,07- TL'ye itiraz nedeniyle haksız itirazın iptali takibin devamı, %20 inkar tazminatına karar verilmesi istenmiştir.
CEVAP
Davalılarca davaya cevap verilmemiş, icra dosyasında itiraz beyanları ile borçlu olmadıklarını, talep edilen faizin fahiş ve mesnetsiz olduğu tüm borca itiraz ettikleri anlaşılmıştır.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, davacı asıl alacağının 12.338,81 TL olarak talep edildiği iade faturasının bu miktardan düşümü ile 10.493,88 TL üzerinden ve alacak likit olduğundan icra inkar tazminatının davalılardan tahsiline karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
Karar davalılar ... ve .....ltd.şti vekili, davanın kendisine ve ....Yapı Adi ortaklığına yöneltildiğini, icra takibine dayanak faturanında muhatabının adi ortaklık olup, 29.04.2015 tarihli ara kararı ile davacı vekilinin dilekçesi ile düzeltilerek davacının hükmi şahsiyeti olan şirketlere yöneltildiği, bu yönde karar alındığı, defterlerde ...'i borçlu gösteren bir kayıt olmamasına rağmen borçtan dolayı kendisi adına da hüküm kurulduğunu, ... yönünden kararın kaldırılarak davanın husumet nedeniyle reddine karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE
Elde ki dava itirazın iptali davası olup ; davacı tarafından başlatılan icra takibinde borçlu olarak ... ve ... Yapı Adi Ortaklığı gösterilmiştir. İcra takibi davacı tarafından düzenlenen 19.8.2013 tarihli bir adet faturaya dayalı olarak başlatılmış olup ,faturanın incelenmesinde ... Yapı Adi Ortaklığı adına düzenlendiği anlaşılmaktadır.Ödeme emritebliğ üzerine borçlu ... ve ....Ticaret ltd.şti vekili tarafından ...'in faturanın ve sözleşmenin muhatabı olmadığı, adi ortaklığın ise huhuki sıfatının bulunmadığı bildirilerek herhangibir hak kaybına uğramamak için borca ve ferilerine itiraz ettiklerini bildirmiştir. HMK'nın 124. maddeye göre; Bir davada taraf değişikliği, ancak karşı tarafın açık rızası ile mümkündür (124/1).
Bu konuda kanunlarda yer alan özel hükümler saklıdır (124/2). Ancak, maddi bir hatadan kaynaklanan veya dürüstlük kuralına aykırı olmayan taraf değişikliği talebi, karşı tarafın rızası aranmaksızın hâkim tarafından kabul edilir (124/3). Dava dilekçesinde tarafın yanlış veya eksik gösterilmesi kabul edilebilir bir yanılgıya dayanıyorsa, hâkim karşı tarafın rızasını aramaksızın taraf değişikliği talebini kabul edebilir. Bu durumda hâkim, davanın tarafı olmaktan çıkarılan ve aleyhine dava açılmasına sebebiyet vermeyen kişi lehine yargılama giderlerine hükmeder (124/4)Davacı vekili tarafından itirazın iptali davası ... ve ... Yapı Adi Ortaklığı davalı gösterilerek açılmıştır. İkitelli Vergi dairesinden gönderilen cevaba göre ,adi ortaklığın ortaklarının ...
tic.ltd.şti ile ... Tic ltd.şti olduğu bildirilmiştir.29.4.2015 tarihli oturumda davalı ünvanını düzeltmesi için davacı vekiline bir haftalık süre verilmiş, davacı vekili 5.5.2015 tarihli dilekçesi ile adi ortaklığın tüzel kişiliği bulunmadığından davanın her iki şirket hakkında yürütülmesini talep etmiştir. Bu talep kabul edilerek adi ortaklara tebligat yapılmasına karar verilmiş ,ve her iki şirkete tebligatlar tamamlanmıştır. HMK'nın 114/d bendinde; tarafların, taraf ve dava ehliyetine sahip olmaları dava şartı olarak düzenlenmiştir.TBK'nun 620 vd maddelerinde düzenlenen adi ortaklığın taraf ehliyeti yoktur. Bu nedenle, adi ortaklığa ilişkin davalarda, adi ortaklığı oluşturan kişilerin taraf olarak hep birlikte hareket etmeleri gerekir.
Adi ortaklığa karşı açılacak davaların da davanın bütün ortaklara karşı birlikte açılması (mecburi dava arkadaşlığı) gerekir. Borçlu .... Yapı Adi ortaklığının tüzel kişiliği bulunmadığından açılan davanın HMK 124.madde kapsamında adi ortaklara yöneltilmesinin mümkün olduğu kabul edilebilirse de ilk derece mahkemesince taraf değişikliği yapılan ve dava yöneltilen şirketlere ilişkin bir hüküm kurulmayıp borcun ve faturanın muhatabı olmadığını ileri süren ... ile tüzel kişiliği olmayan ... Yapı Adi ortaklığına yönelik olarak hüküm verilmiştir. Buna göre taraf değişikliği yapılan şirketler hakkında bir hüküm verilmemesi re'sen incelenmek suretiyle ve davalı ...'in borçtan sorumlu olmadığına yönelik savunması da değerlendirilmek üzere dava yeniden görülmek üzere hükmün kaldırılmasına karar verilmiştir
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davalı ... ve vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE; İstanbul 13. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 31.01.2018 Tarih 2014/1371 Esas 2018/48 Karar sayılı hükmün HMK(1)a-4 gereği KALDIRILMASINA;"Davanın yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye GÖNDERİLMESİNE"İstinaf yoluna başvuran davalı tarafından yatırılan 179,17- TL peşin istinaf karar harcının istek halinde kendisine iadesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK'nun 353(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 12/06/2019
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/271217 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi