Çek istirdatında ispat yükü ve kötüniyet/ağır kusur koşulu

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2018/1588

KARAR NO 2019/1461

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ BAKIRKÖY 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 13/06/2018

NUMARASI 2016/515 E.- 2018/700 K.

DAVA

Çek İstirdatı

İSTİNAF KARAR TARİHİ 21/11/2019

Davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü.

DAVA

Davacı vekili, keşidecisi dava dışı ...Ltd. Şti. olan 25.000-TL bedelli 6950878 nolu çekin müvekkili elinden rızası dışında çıktığını, çek iptali davası açıldığını ve yargılama sırasında çekin davalı tarafından bankaya ibraz edildiğinin ortaya çıktığını, müvekkilinin bu çeki keşideciden akdi ilişki gereği aldığını ve davalının eline nasıl geçtiğini bilmediğini, müvekkilinin davalıyı tanımadığını ileri sürerek çekin istirdatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, müvekkilinin davacıya 100.000-TL bedelle satmış olduğu yarış atı karşılığında davacının 25.000-TL bedelli 2 adet çek verdiğini, kalan tutarı peyder pey ödediğini, ilk çeki ödediğini, ancak dava konusu çek bedelini ödemediğini, davacının çekleri kendi rızası ile imzalayıp verdiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, dava konusu olan çek incelendiğinde keşidecisi ... Tic. Ltd Şti, lehdarı davacı ... olup ciro yoluyla davalı ...'e geçtiğinin görüldüğü, davalı çekin taraflar arasındaki alım satım ilişkisinden kaynaklı ödeme olarak ibraz edildiğini, bu nedenle haklı hamil olduğunu iddia etmiş ise de taraflar arasında alım satıma ilişkin ticari ilişkiyi kanıtlayacak herhangi bir delil ibraz edilmediği, ancak davalı son hamil olup iyi niyetli 3. kişi olması nedeniyle çekin bankaya ibrazından önce iktisap anında kötü niyetli olduğuna dair iddia ve ispat bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; taraflar arasında ticari ilişki bulunmadığını, müvekkilinin ticari defterlerinin incelenmesi ile bu hususun tespit edildiğini, müvekkilinin davalıyı tanımadığını ve çeki ciro ederek davalıya vermediğini,davalı taraflar arasında yarış atı satışına ilişkin ticari ilişki olduğunu ileri sürse de buna ilişkin delil sunmadığını, ilk derece mahkemesince yeterli inceleme yapılmadan karar verildiğini belirterek hükmün kaldırılmasını ve davanın kabulünü istemiştir.

GEREKÇE

Dava, TTK’nın 792. maddesi uyarınca çek istirdatı istemine ilişkindir. Davacı, çekin rızası dışında elinden çıktığını, davalıyı tanımadığını, davalıya dava konusu çeki ciro etmek suretiyle vermesinin söz konusu olmadığını ileri sürmüş, davalı ise çekin at satış bedeli olarak verildiğini savunmuştur.Dava konusu çek incelendiğinde, ... Bakırköy Meydan Şubesine ait keşidecisi ...Ltd. Şti. olan ... nolu lehdarı davacı olan 25.000-TL bedelli 28.02.2016 tarihli, arka sayfasında sırasıyla davacının ve davalının ciroları olan, ibraz edilmiş ancak ödeme yasağı nedeniyle işlem yapılamamış bir çek olduğu görülmüştür.6102 sayılı TTK’nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmü düzenlenmiştir.

Bu madde uyarınca ispat yükü, çekin yetkili hamili olduğunu ve çekin rızası hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olup, davacının bu hususların yanı sıra ayrıca davalının çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu ileri sürüp kanıtlaması gerekmektedir. Davacı çekte taraf olduğundan yetkili hamil olduğunu ispatlamış olmakla birlikte, çekin rızası hilafına elinden çıktığına ve davalının çeki kötüniyetli veya ağır kusurlu olarak iktisap ettiğine dair delil sunamamıştır. Bununla birlikte davalının çeki edinme nedenini açıklama mecburiyeti bulunmamaktadır, aksi düşüncenin kabulü çekin “mücerretlik” vasfını ortadan kaldırır. Dolayısıyla davalı çekin at satış bedeli olarak verildiğini ileri sürmüş olsa bile, ispat yükü kendisinde olmadığından bu iddiasını kanıtlama yükümlülüğü bulunmamaktadır.O halde ilk derece mahkemesince davanın reddi yönünde verilen kararda bir isabetsizlik görülmemiş olup, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle;Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Alınması gereken 44,40-TL istinaf karar harcından davacı tarafından peşin yatırılan 35,90- TL nin mahsubu ile bakiye 8,50- TL harcın davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,İstinaf yoluna başvuran davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliği ile HMK'nun 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere karar verildi. 21/11/2019