6102TTK Türk Ticaret Kanunu

Teminat senedi iddiası ve kambiyo senedinde ciro edilen hamile karşı def'i ileri sürülemez

İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2018/1494 E. 2020/412 K. · · İlk derece: İSTANBUL ANADOLU 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

Menfi tespit / İstirdatistinaf başvurusunun esastan reddiKesin

★ Emsal

Mahkemenin nitelemesi: Kıymetli evrak (kambiyo)

Gerekçe özeti

Kambiyo senedinin teminat amacıyla verildiğine ilişkin iddia, keşideci ile senedin ilk muhatabı arasındaki temel ilişkiye dayanan şahsi bir def'idir; senedi ciro yoluyla iktisap eden hamile karşı ileri sürülemez, ancak hamilin senedi iktisap ederken borç ilişkisinin doğmadığını bile bile hareket ettiği (kötüniyet) ispatlanırsa bu def'i istisnaen ileri sürülebilir. Ayrıca bedelsizlik iddiasına dayanan davalarda, bedelsiz senedi kullanmanın suç oluşturması nedeniyle yemin deliline başvurulamaz.

Ele alınan sorunlar

Ciro yoluyla senedi iktisap eden hamile karşı teminat/hisse devri sözleşmesine dayalı def'inin ileri sürülüp sürülemeyeceği → ret

İddia: Davalı şirketin hisse devir sözleşmesinden haberdar olduğu, bu nedenle iyiniyetli olmadığı ve teminat amaçlı verilen çekin bedelsiz kaldığının bu davalı yönünden de kabul edilmesi gerektiği ileri sürülmüştür.

Gerekçe: Kambiyo senedinin teminat senedi olarak verildiği iddiası, keşideci ile davalılar arasındaki hisse devir sözleşmesindeki temel ilişkiye dayanan şahsi bir def'idir ve senetten dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan var olan ilişkilere dayalı def'ileri hamile karşı ileri süremez; ancak hamilin senedi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmesi hâlinde bu def'i ileri sürülebilir. Senet metninde teminat senedi olduğuna dair bir ibare bulunmamakta, hisse devir sözleşmesinde ise davalı şirketin devre konu şirketin alacaklıları arasında sayıldığı ve borç yapılandırmasının teminatı olarak çeklerin alınacağı düzenlenmiştir. Davalı şirket hisse devir sözleşmesinin tarafı olmayıp, sözleşmede alacaklı olarak sayılması, bu sözleşmeyi bildiği ya da kötüniyetli olduğu anlamına gelmez. Soyut borç ilişkisi doğuran kambiyo senetlerinde keşideci, hamile karşı ancak senede dayanak borç ilişkisinin doğmadığını bile bile iktisap ettiğine dair kötüniyet iddiasında bulunabilir; bu somut olayda ispatlanamamıştır.

Gerekçe kaynağı: özgün

Bedelsizlik iddiasında yemin deliline başvurulup başvurulamayacağı → ret

İddia: Yemin deliline dayanıldığı halde ilk derece mahkemesince yemin teklif hakkının hatırlatılmadığı ileri sürülmüştür.

Gerekçe: Davanın dayanağı bedelsizlik iddiası olup, bedelsiz kalan senedi kullanmak TCK'nın 156/1. maddesi uyarınca hapis cezasını gerektiren bir suç oluşturduğundan, bu hususta yemin deliline başvurulamaz. Bu nedenle yemin teklif hakkının hatırlatılmadığına yönelik istinaf sebebi yerinde görülmemiştir.

Gerekçe kaynağı: özgün

Emsal değeri

Kambiyo senedini ciro yoluyla iktisap eden hamile karşı, senedin ilk el ile keşideci arasındaki temel ilişkiden kaynaklanan (teminat amaçlı verilme gibi) şahsi def'ilerin ancak hamilin kötüniyeti ispatlanırsa ileri sürülebileceği ve bedelsizlik iddiasına dayanan davalarda yemin deliline başvurulamayacağı yönünden emsal niteliktedir.

Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
menfi tespit davası kambiyo senedi ciro şahsi def'i kötüniyetli hamil teminat senedi bedelsizlik iddiası yemin delili TCK 156/1

Atıf yapılan mevzuat: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK) — İİK 72 · 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) — HMK 200 · 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (TCK) — TCK 156/1

Karar metni

Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2018/1494

KARAR NO 2020/412

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL ANADOLU 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 24/04/2018

NUMARASI 2015/906 Esas 2018/452 Karar

DAVA

Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ 16/04/2020

Davanın kısmen kabulune ilişkin verilen hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; gerçek kişi davalılarla davacı arasında imzalanan limited şirket hisse devrine ilişkin sözleşme gereğince devir bedeli teminatı olarak müvekkili tarafından davalılara verilen çeklerden 19/08/2015 keşide tarihli 18.000-TL meblağlı TEB Kaynarca Şubesi muhataplı ... nolu çek nedeniyle davacı şirketin davalılara borçlu olmadığının tespitine, yargılama sırasında 19.08.2015 tarihinde davaya konu çek bedelinin ödenmesi nedeniyle 18.000- TL ödeme tarihinden itibaren işleyecek temerrüt faiz ile tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ... Ltd....vekili cevap dilekçesinde; Dava dışı ... Ltd.Şti'den olan alacağa istinaden, dava konusu çekin alınarak tahsil edildiğini, hiçbir şekilde ticari ilişki bulunmayan taraflar arasında ne tür ticari yada başka bir ilişki olduğunu bilmediği bilmenin gerekmediği belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalılar ... ve ... davaya cevap vermemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; imzalanan şirket hisse devri sözleşmesinden kaynaklı ilişki kapsamında davacı tarafça 15 adet çek teminat amaçlı olarak davalılara verilmiş ise de davalıların hisselerini davacıya devretmedikleri, bu sebeple davacı tarafça yapılan feshin haklı sebebe dayandığı ve teminat olarak verilen davaya konu çekten dolayı davalılar ... ile ...'a borçlu olmadığının tesbitine,davalı ...ltd.Şti. yönünden ise davaya konu çekin ... şirketi tarafından ciro edilerek davalıya verildiği, bu davalının davacı ile diğer davalılar arasında imzalanan sözleşmenin tarafı olmadığı,sözleşmedeki şirketin üçüncü kişilere karşı olan borçlarının ödenmesi aşamasında teminat amaçlı verileceği düzenlenmesinin sözleşmenin tarafı olan davalılara ait olacağı, davalı şirketin sözleşmeden haberdar olduğunun davacı tarafça ispat edilemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili;davaya konu 18.000-TL bedelli çekin davalılar ... ve ...’ın ortağı olduğu ...ltd.şti'nin hisselerinin davacıya devri konusunda yapılan sözleşme uyarınca hisse devir bedelinin teminatı olarak verildiğini, sözleşmenin fesh edildiği, davalıların çeki iade etmediğini davalı şirkete çekin bedelsiz kaldığını yapılan görüşmede bildirildiğini davalının hisse devir sözleşmesinden de haberdar olduğunu bu nedenle iyi niyetli olmadığını,yemin deliline dayandıkları halde mahkemece yemin teklif edilmediğini, belirtilerek davalı ... Ltd.Şti. yönünden davanın reddine ilişkin kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava İİK 72.maddesi uyarınca davaya konu çek nedeniyle borçlu olmadığının tespiti ile yapılan ödemenin istirdatına ilişkindir. Kambiyo senedinin teminat senedi olarak verildiğini iddia eden bu hususu HMK. 200. maddesi uyarınca, senet ile aynı nitelikte yazılı deliller ile ispatlanmalıdır. Teminat iddiası iddiası keşideci davacı ve davalılar arasındaki hisse devir sözleşmesindeki temel ilişkide şahsi def'i olup iç ilişki yönünden ve ispat konusunda önem taşır. Senetten dolayı kendisine başvurulan kişi düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayalı defileri hamile karşı ileri süremeyecek ancak hamilin senedi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmesi halinde ileri sürebilecektir.

Somut olayda davaya konu çekin senet metnin de teminat senedi olduğu veya bu anlama gelecek her herhangi bir ibare bulunmayıp, 15/04/2015 tarihli “Ortaklık Hisse Devrine İlişkin Sözleşme” başlıklı sözleşmede;dava dışı şirketin hissesini devralacak davacının 620.000 -TL ödeyeceği,sözleşmenin 3. maddesinde belirtilen davalı şirketin de belirtildiği alacaklı şirketlere olan borçların ödeneceği ve alacaklı şirketlerle yapılacak borç yapılandırması sözleşmelerinin teminatı olarak davaya konu çek dahil çeklerin davacıdan alınacağı düzenlenmiş, sözleşme uyarınca hisse devri gerçekleşmemiştir. Mahkemece davaya konu çek bedelsiz kaldığından davacının çek nedeniyle davalılar ... ve ...’a borçlu olmadığının tespitti ile ödenen bedelin istirdatına karar verilmiş hüküm adı geçen davalılar yönünden kesinleşmiştir.

Davacı taraf; davalı şirketin hisse devir sözleşmesinden haberdar olduğunu bu nedenle iyi niyetli olmadığını, ayrıca yemin deliline dayandıkları halde mahkemece yemin teklif hakkının kullandırılmadığını ileri sürmektedir. Soyut borç ilişkisi doğuran kambiyo senetlerinde keşideci ,hamile karşı ancak kötüniyet (senede dayanak borç ilişkisinin doğmadığını bile bile iktisap etmesi )iddiasında bulunabilir. Davalı ...Ltd.Şti. hisse devir sözleşmesinin tarafı olmayıp bu sözleşmede devre konu şirketin alacaklıları arasında sayılması bu sözleşmeyi bildiği ya da iyiniyetli olmadığı anlamına gelmez. Davacının yemin delili bulunmakta ve neden hatırlatılmadığı gerekçeli kararda yazılı değil ise de ; dava dayanağı bedelsizlik olup ,bedelsiz senedi kullanmak TCK nun 156/1 maddesi uyarınca hapis cezasını gerektiren bir suçtur.Bu nedenle yemin deliline başvurulamayacağı da açıktır.(Yargıtay 19 HD nin 2014/15036 esas-2015/569 karar sayılı kararı da aynı yöndedir.)Bu sebeble davacı vekilinin yemin delilinin hatırlatılmadığına yönelik istinaf sebebi yerinde görülmemiştir.Bu durumda mahkemece davalı şirket hakkında açılan davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik yoktur.Açıklanan nedenlerle davacı vekilinin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Alınması gereken 54,40- TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 35,90- TL harcın mahsubu ile bakiye 18,50- TL harcın davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına, İstinaf yoluna başvuran davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.16/04/2020

Kaynak: https://6102ttk.com/karar/267881 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi

Bu sitedeki içerik bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş veya tavsiye değildir. Resmî metin için mevzuat.gov.tr esastır.