Kira ile işletilen araçta akaryakıt borcundan kiralayan sorumlu tutulamaz

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2018/2281

KARAR NO 2020/1191

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ KOCAELİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 31/05/2018

NUMARASI 2016/134 Esas - 2018/298 Karar

DAVA

Menfi Tespit (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ 19/11/2020

Davanın kabulü ile, davacının kötü niyet tazminat talebinin reddine ilişkin hükmün davacı ve davalı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; müvekkili ... hakkında davalı/borçlu şirket tarafından Kocaeli ... İcra Dairesinin ... -... E. sayılı takip dosyaları ile haksız ve dayanaksız icra takibi yapıldığı,müvekkilinin davalı/alacaklı şirkete borcu bulunmadığını, müvekkilinin şehir içi hatta çalışan iki otobüsünden ... plakalı aracını 26/11/2014 -25/05/2017 tarihleri arasında geçerli olmak üzere, diğer ... palakalı olanı ise 23/02/2015 -22/10/2016 tarihleri arasında geçerli olmak üzere dava dışı diğer borçlu ...’e kiraya verdiğini, müvekkil ... ile davalı/alacaklı şirket arasında her hangi bir akaryakıt alım -satım sözleşmesi söz konusu olmayıp, bu yöndeki alım satım sözleşmesinin tarafının müvekkilinin araçlarını kiralayan ...

adlı dosya borçlusu olduğunu, ayrıca müvekkili ile dava dışı diğer borçlu şahıs arasında yapılan kira sözleşmelerinde açıkça kiracılık döneminde doğacak akaryakıt giderlerinden kiracı ...’in sorumlu olacağının kararlaştırıldığını belirterek,davalı şirkete borçlu olmadıklarının tespitine ve icra takibinin iptaline, davalının alacak miktarının %20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; ruhsat sahibi davacı olan, ... - ... plakalı araçların, S.S. 5 Nolu Kocaeli Halk Otobüsleri Kooperatifine bağlı şehir içi yolcu taşımacılığı yapmak üzere davacı tarafından işletildiği, araçların akaryakıt ihtiyacını müvekkili şirkete ait ... Akaryakıt istasyonundan karşılamış olup, davacı taraf ... plakalı araca ilişkin 01/06/2015 -29/11/2015 tarihleri arasında, ... plakalı araca ilişkin 20/08/2015 - 29/11/2015 tarihleri arasında satın aldığı akaryakıt bedellerini müvekkili şirkete ödemediğini, taraflarınca yapılan araştırmalarda S.S. 5 Nolu İzmit Şehiriçi Kooperatifi ve Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Toplu Taşıma Daire Başkanlığı nezdinde ... - ... plakalı araçlara ve hatlarına ilişkin -davacı tarafın beyanlarının aksine- herhangi bir kiraya verme ve devir işlemi yapılmadığını, icra takiplerinde borçlu olarak dava dışı ...'in de gösterilmesi nedeni ile aralarında imzalanan kira sözleşmesinin taraflarınca bilindiği iddiasının asılsız olduğunu, davacı tarafın işlettiği, mülkiyeti davacı tarafa ait olan ...

- ... plakalı araçların satın alınan mazotlara ilişkin fişlerinin, ticari hayatın doğal sonucu olarak, yine davacı tarafından muhasebe kayıtlarına işlendiğini belirterek, davanın reddi ile davacı taraf aleyhine haksız ve kötü niyetli olması nedeni ile alacak miktarının %20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; davacı adına düzenlenen akaryakıt kaydı bulunmadığı, akaryakıtı satın ve teslim alanın davacı olmadığı, ...'e yapılan satışlarında veresiye değil nakit olarak yapıldığı, davalı ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, davacının defterlerinde ise 1.474-TL hariç davacının davalıdan aldığı akaryakıt bedellerinin ödendiği, Kocaeli ... İcra Müdürlüğü' nün ... esas sayılı dosyasında davacının takipten sonra 33.556,12-TL ödediği, Kocaeli ... İcra Müdürlüğü' nün ... esas sayılı dosyasında davacının takipten sonra 17.960,23 TL ödediği, ödenen toplam miktarın 51.516,35-TL olduğu, davacının ıslah dilekçesi ile toplam 49.957,98-TL nin istirdadını talep ettiği, davalı tarafından akaryakıt bedelinden dolayı davacının borçlu olduğunu ispat edemediği gerekçesiyle davanın kabulü ile, davalı tarafından davacı aleyhine Kocaeli ...

İcra Müd. ... esas ve ... esas sayılı dosyalarında davacının davalıya borçlu olmadığının tespiti ile toplam 49.957,98-TL nin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, koşulları bulunmadığından davacının kötü niyet ve icra inkar tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

1-Davalı vekili;Taşıma Kooperatifi ve belediyede araçlara ve hatlarına ilişkin -davacı tarafın beyanlarının aksine- herhangi bir kiraya verme ve devir işlemi gerçekleşmediğini, davacı tarafın yargılamanın hiç bir aşamasında icra takibine konu borçların ödendiği itirazında bulunmadığını,fişler yazar kasada çalışan personel tarafından kesilmekte olup, çalışan tarafından faturaya dönüştürme şeklinde fiş oluşturmak yerine, sehven nakit olarak ödenmiş gibi kesilmesinin davacı tarafça akaryakıt bedellerinin ödendiğini göstermediğini, akaryakıt istasyonlarında veresiye satış işlemlerinde, mazot alındıktan sonra, genelde sürücü tarafından veresiye satış fişi imzalanarak akaryakıt istasyonuna bırakılmakta, bir kopyası da imzayı atan kişiye verilmekte olduğundan, dava konusu olayda araç ve hat sahibi adına çalıştığı anlaşılan dava dışı ...

tarafından veresiye satış fişlerine aldığı mazota karşı imza atmasının, veresiye mazot satışı uygulamasında sıkça uygulanan bir durum olduğunu, veresiye fişi imzalamaları karşısında mahkemece verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu bildirerek, kararın kaldırılmasına yönelik karar verilmesini talep etmiştir.

2- Davacı vekili; İstinafa konu dosyada harca esas değer her ne kadar 39.316,27-TL olarak belirtilse de, mahkemece harç tamamlatılıp, akabinde istirdat bedeli üzerinden davanın kabulüne karar verildiğinden, kötü niyet tazminatı ile yargı giderleri ve vekalet ücreti hesabının toplam istirdat bedeli üzerinden hesaplanması gerektiğini, ancak davanın açılışındaki harca esas değerin hatalı olarak hesaplama yapmış olduğunu, davalı tarafın kötü niyetli olduğu açık iken kötü niyet tazminatına hükmedilmemesinin hukuka aykırı olduğunu bildirerek, istinafa konu kararın talepleri ve haklı itirazları doğrultusunda düzeltilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Davacı İİK.

72. Maddesine dayalı olarak açtığı işbu davada takip konusu araçların sahibi olduğunu, ancak üçüncü şahısla imzalanan kira sözleşmesi bulunduğunu ileri sürerek ,satış konusunda akdi ilişkiyi inkar ederek borçlu olmadığının tespitini istemiştir. Dosyada mevcut davacı ile dava dışı ... arasında imzalanan adi yazılı Hat kira sözleşmelerine göre mülkiyeti davacıya ait olan ... plakalı araç, 26/11/2014 -25/05/2017 tarihleri arasındaki dönem için aylık 3.000-TL kira bedeli mukabilinde, yine mülkiyeti davacıya ait olan ... plakalı araç, 23/02/2015 -22/10/2016 tarihleri arasındaki dönem için aylık 4.500-TL kira bedeli mukabilinde ...'e kiralanmış, ancak sonraki süreçte kira bedellerinin ödenmediği, araçların sigortalarının yapılmadığı gerekçesi ile taraflar arasındaki bu sözleşme kiralayan davacı tarafından Kocaeli ...

Noterliğinin 04/12/2015 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile feshedilmiş olduğu, dolayısıyla ... plaka sayılı araç yönünden 26/11/2014 -sözleşmeyi fesih tarihi olan 04/12/2015 tarihleri ve ... plaka sayılı araç yönünden ise, 23/02/2015 -04/12/2015 tarihleri arasında yapılan akaryakıt alımları ve kullanımları araçların kirada olduğu dönemlere ilişkin olup, işletme hakkını devralan ...'in aracın mazot, vergi, sigorta gibi masraflarından sorumlu olduğu belirlenmiştir. Taraflar arasında kiracılık ilişkisi bulunduğundan, Sigorta poliçesi, Vergi Tahakkukları araç maliki üzerine düzenleneceğinden kira sözleşmesine özel hüküm konulmuş, sorumluluğun iç ilişkide kiracıya ait olduğu kararlaştırılmıştır.

Mazot bedeli de iç ilişkide kiracıya aittir. TBK. 207 Maddesine göre; Satış sözleşmesi, satıcının, satılanın zilyetlik ve mülkiyetini alıcıya devretme, alıcının ise buna karşılık bir bedel ödeme borcunu üstlendiği sözleşmedir. Sözleşme ile aksi kararlaştırılmadıkça veya aksine bir adet bulunmadıkça, satıcı ve alıcı borçlarını aynı anda ifa etmekle yükümlüdürler. Durum ve koşullara göre belirlenmesi mümkün olan bedel, kararlaştırılmış bedel hükmündedir. Somut olayda; dosyaya davalı tarafından sunulan 20 adet Akaryakıt teslim fişlerinde ...'in isminin ve bir çoğunda imzasının bulunması ile birlikte değerlendirildiğinde ... - ... plakalı araçların ... tarafından kira ile işletildiği, davalının takip konusu yaptığı dönemdeki alacakların bu iki araca ait akaryakıt bedellerinden kaynaklandığı, sözleşmenin 04/12/2015 tarihli ihtarname ile davacı tarafından feshedildiği, davacı ve davalının ticari defterleri üzerinde yapılan incelemeye göre davalının akaryakıt istasyonundan akaryakıt alındığı ve davalı tarafından düzenlenen veresiye satış fişlerinde aldığı mazota karşı dava dışı ...'in imza attığı, kiralayan davacı adına düzenlenen akaryakıt kaydının bulunmadığı, bu kapsamda davalı tarafından düzenlenen akaryakıt satış fişlerinden dolayı uzun süreli kiralayan davacının sorumlu tutulamayacağı dosya kapsamı ile sabittir.

Bu kapsamda; davalı vekilinin hükmün esasına yönelik istinaf sebepleri yerinde değildir. İİK'nun 72.maddesi uyarınca açılan menfi tespit davasının borçlu lehine sonuçlanması halinde, aynı Yasanın 72/5 maddesi uyarınca borçlu lehine tazminat hükmedilebilmesi için, borçluyu menfi tespit davası açmaya zorlayan takibin haksız ve kötü niyetli olması gerekir. Her ne kadar alacaklı tarafından başlatılan takip haksız ise de; davacı araç maliki olup, dosya kapsamındaki delillerle davalı alacaklının takip başlatmakda kötü niyetli olduğu hususu ispatlanamamıştır. İstirdata ilişkin hükümde de icra takibine borcun ferileri de dahil olduğundan daha fazla tutarın istirdadına karar verilmekle birlikte ,menfi tesbit davası icra takibine karşı açıldığından icra takip tutarının dava değeri olarak kabul edilerek yargı gideri ve vekalet ücreti hesaplanmasında hata bulunmamaktadır.Bu itibarla kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu, davacı vekilinin kötüniyet tazminatına yönelik istinaf sebebi yerinde olmadığından başvurunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı ve davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Davacıdan alınması gereken 54,40- TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 35,90- TLnin mahsubu ile bakiye 18,50- TL harcın davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına, Davalıdan alınması gereken 2.685,69- TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 853,16- TLnin harcın mahsubu ile bakiye 1.832,53- TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına, Taraflarca yapılan istinaf yargı giderinin üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 19/11/2020