6102TTK Türk Ticaret Kanunu

Süresinde ibraz edilmeyen çekte ihtiyati haciz talebinin yaklaşık ispatı

İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2019/167 E. 2019/58 K. · · İlk derece: İSTANBUL 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

İhtiyati hacizkaldırma ve esas hakkında yeniden hükümKesin

★ Emsalİhtiyati haciz usulü (yaklaşık ispat / teminat / itiraz)

Mahkemenin nitelemesi: Kıymetli evrak (kambiyo)Çek

Gerekçe özeti

Süresinde ibraz edilmeyen çek kambiyo vasfını kaybeder ve bu durumda alacaklı keşideciden ancak sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca talepte bulunabilir; ayrıca çek bedelinin yetkili hamile ödendiğine dair belgeler mevcutsa alacaklının İİK 258. madde kapsamındaki yaklaşık ispat yükümlülüğü yerine gelmemiş sayılır ve ihtiyati haciz itirazının kabulü ile haczin kaldırılması gerekir. İhtiyati haczin icra hukuk mahkemesince teminat karşılığında kaldırılmış olması, ihtiyati haczin teminat üzerinde devam etmesi nedeniyle istinaf talebini konusuz kılmaz.

Ele alınan sorunlar

Çekin süresinde ibraz edilmemesi nedeniyle kambiyo vasfının kaybı ve alacağın niteliği → kabul

İddia: Talebe konu çekin çalındığı, zayi nedeniyle çek iptali davasının kesinleştiği ve keşidecinin bu nedenle çek iptal edildiğinden kambiyo vasfının bulunmadığı ileri sürülmüştür.

Gerekçe: Dava konusu çek, süresinde ibraz edildiğine dair bilgi bulunmayan ve Cumhuriyet Başsavcılığınca 'aslı gibidir' yapılmış bir suret olup, alacaklı taraf çek aslının hırsızlık soruşturması dosyasında bulunması nedeniyle bu surete dayalı olarak ihtiyati haciz talebinde bulunmuştur. Süresinde ibraz edilmeyen çek kambiyo vasfını kaybetmiş olup, alacaklı taraf keşideci olan borçludan ancak sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca talepte bulunabilir.

Gerekçe kaynağı: özgün

Çek bedelinin yetkili hamile ödenmiş olmasının alacağın yaklaşık ispatına etkisi → kabul

İddia: Zayi nedeniyle çek iptali davasının kesinleşmesi üzerine çek bedelinin yetkili hamile ödendiği ve borçtan kurtulunduğu ileri sürülmüştür.

Gerekçe: Çekin yetkili hamili olduğu ileri sürülen şirket tarafından açılan zayi nedeniyle çek iptali davasının kabul edildiği ve kararın kesinleştiği, akabinde borçlu tarafça bu şirketin banka hesabına talebe konu çek bilgileri belirtilerek ödeme yapıldığı dosya kapsamındaki belgelerden anlaşılmaktadır. Bu durumda İİK 258. madde uyarınca alacaklı tarafın iddiasının haklılığının yaklaşık olarak ispatı gerçekleşmemiştir; itirazın kabul edilerek keşideci borçlu yönünden ihtiyati haciz kararının kaldırılması gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Gerekçe kaynağı: özgün

Hacizlerin teminat karşılığı kaldırılmış olmasının talebi konusuz kılıp kılmadığı → ret

Gerekçe: Alacaklı tarafça istinaf isteminden sonra hacizlerin kaldırıldığı belirtilmiş ise de, icra hukuk mahkemesince İİK 266. madde uyarınca keşideci borçlu yönünden hacizlerin teminat karşılığında kaldırılmasına karar verildiği anlaşılmaktadır. Bu durumda ihtiyati haciz teminat üzerinde devam ettiğinden, talebin konusuz kalmadığının kabulü gerekir.

Gerekçe kaynağı: özgün

Emsal değeri

Süresinde ibraz edilmeyen çekin kambiyo vasfını kaybettiği ve bu durumda alacaklının ihtiyati haciz talebinde İİK 258. madde kapsamındaki yaklaşık ispat yükümlülüğünü keşideciye karşı sebepsiz zenginleşme ilişkisi üzerinden karşılayamayacağı yönündeki değerlendirme, benzer çek iptali/kambiyo vasfı kaybı içeren ihtiyati haciz itirazı uyuşmazlıkları için bölgesel ikna edici bir emsal niteliği taşımaktadır.

Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
ihtiyati haciz ihtiyati hacze itiraz kambiyo vasfı süresinde ibraz yaklaşık ispat sebepsiz zenginleşme zayi nedeniyle çek iptali teminat karşılığı haczin kaldırılması konusuz kalma

Atıf yapılan mevzuat: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK) — İİK 257/1İİK 258/1İİK 265İİK 266

Karar metni

Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2019/167

KARAR NO 2019/58

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 03/04/2017- 25/09/2017( Yazım Tarihli) Ek Karar

NUMARASI 2017/248 D. İş-2017/396 Karar

TALEP İhtiyati Hacze İtiraz

İSTİNAF KARAR TARİHİ

21/02/2019 (karar yazım tarihi 21/02/2019) İlk derece mahkemesince verilen ihtiyati hacze itirazın reddine ilişkin ek kararın ihtiyati hacze itiraz eden borçlu ... vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TALEP

İhtiyati haciz isteyen vekili, 30.000- TL bedelli çeke dayalı alacağının ihtiyaten haczine karar verilmesini talep etmiştir.

KARAR

Mahkemenin 03/04/2017 tarihli kararı ile talep kabul edilerek 30.000- TL alacağı teminen ihtiyati haciz kararı verilmiştir.

İTİRAZ

Borçlu ... vekili 19/04/2017 tarihli itiraz dilekçesinde, talebe konu çekin müvekkili tarafından keşide edilerek ... Ltd. Şti.’ne verildiğini, 15/11/2015 tarihinde bu firma binasında meydana gelen hırsızlık olayı sonucu çekin çalındığını, akabinde açılan zayi nedeniyle çek iptali davasının kabul edildiğini ve kararın 06/09/2016 tarihinde kesinleştiğini, hamil ... San. Ltd. Şti.’nin çek iptali kararı ile müvekkilinden ödeme talep etmesi üzerine müvekkilinin 05/10/2016 tarihinde çek bedelini bu firmaya ödediğini ve borçtan kurtulduğunu, çekin çalınmış olduğunun açılan ceza davası ile de sabit olduğunu, çek çalındıktan sonra sahte cirolarla paravan şirketler üzerinden dolaşıma çıkarıldığını, ihtiyati haciz talep eden tarafın kötüniyetli olduğunu, çeke ilişkin ödeme yasağı olduğunu bildiği halde herhangi bir sorgulama yapmadan çeki kabul ettiğini ve ağır ihmal gösterdiğini, çek iptal edildiğinden kambiyo vasfının da olmadığını belirterek ihtiyati haciz kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

İTİRAZA CEVAP

Alacaklı vekili, itirazın İİK 265. maddesinde sayılan itiraz nedenlerinden olmadığını, ödemeye ilişkin belge sunulmadığını, çekin kambiyo vasfını haiz olduğunu, müvekkilinin iyiniyetli hamil olduğunu, ayrıca icra takibi yapıldıktan sonra icra hukuk mahkemesince ihtiyati hacizn kaldırıldığını belirterek itirazın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesinin 25/09/2017 karar yazım tarihli( 19/09/2017 tarihli) ek kararı ile, ihtiyati haczin şartlarının oluştuğu, itiraz dilekçesinde belirtilen sebeplerin kanunda sınırlı bir şekilde belirtilen sebeplerden olmadığı, ödeme iddiasının menfi tespit yada istirdat davalarında değerlendirilebileceği, ihtiyati haczin yerinde olduğu gerekçesiyle ihtiyati hacze itirazın reddine karar verilmiştir. Bu karara karşı ihtiyati hacze itiraz eden ... vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İSTİNAF SEBEPLERİ

İhtiyati hacze itiraz eden ... vekilinin istinaf dilekçesinde özetle;

1-Talebe konu çekin müvekkili tarafından keşide edilerek ...San. Ltd. Şti.’ne verildiğini, 15/11/2015 tarihinde bu firma binasında meydana gelen hırsızlık olayı sonucu çekin çalındığını, akabinde açılan zayi nedeniyle çek iptali davasının kabul edildiğini ve kararın 06/09/2016 tarihinde kesinleştiğini, hamil ... San. Ltd. Şti.’nin çek iptali kararı ile müvekkilinden ödeme talep etmesi üzerine müvekkilinin 05/10/2016 tarihinde çek bedelini bu firmaya ödediğini ve borçtan kurtulduğunu,

2-Çekin çalınmış olduğunun açılan ceza davası ile de sabit olduğunu, çek çalındıktan sonra sahte cirolarla paravan şirketler üzerinden dolaşıma çıkarıldığını, ihtiyati haciz talep eden tarafın kötüniyetli olduğunu, çeke ilişkin ödeme yasağı olduğunu bildiği halde herhangi bir sorgulama yapmadan çeki kabul ettiğini ve ağır ihmal gösterdiğini,

3-Çek iptal edildiğinden kambiyo vasfının da olmadığını,

4-İİK 266.maddesi uyarınca mahkemece red kararı verilmeyeceği açık olup görevsizlik kararı verilmesi gerektiğini belirterek itirazın kabulü ile ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.

İhtiyati haciz isteyen alacaklı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; kararın usul ve yasaya uygun olduğunu, itirazın İİK 265. maddesinde sayılan nedenlerden olmadığını, ödeme iddiasına yönelik belge sunulmadığını, müvekkilinin iyiniyetli hamil olduğunu, çeki ...’den aldığını belirterek istinaf başvurusunun reddini istemiştir.

GEREKÇE

Talep, çeke dayalı olarak verilen ihtiyati haciz kararına itiraza ilişkindir.

İhtiyati haciz kararı verilebilmesi için İİK'nın 257.maddesindeki şartların oluşması gerekir. İİK'nın 257/1.maddesine göre, rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı... ihtiyati haciz talebinde bulunabilir.

İİK'nın 258/1. Maddesinin 2. Cümlesine göre: "İhtiyati haciz kararı verilebilmesi için alacaklı, alacağı ve icabında haciz sebepleri hakkında mahkemeye kanaat getirecek delilleri göstermeye mecburdur." Bu madde uyarınca İhtiyati haciz talep eden, İİK'nın 257/1. Maddesi kapsamında bir para borcunun alacaklısı olduğunu, borcun rehinle temin edilmediğini ve borcun vadesinin gelmiş olduğunu yaklaşık olarak mahkemeye kanaat getirecek tarzda ispat etmek durumundadır.

Somut olayda, dava konusu çek incelendiğinde, ... Bankası A.Ş. Ünye Şubesine ait 30/05/2016 tarihli 30.000- TL bedelli 1833720 nolu , keşidecisi ... olan hamiline düzenlenmiş, arka sayfasında sırasıyla ... firması, ... ve alacaklı ciroları ola,n süresinde ibraz edildiğine dair bilgi olmayan ve Büyükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığınca 31/10/2016 tarihinde “aslı gibidir” yapılmış çek olduğu görülmüş, alacaklı tarafın çek aslının hırsızlık suçundan yürütülen Osmancık Cumhuriyet Başsavcılığı’nın 2016/189 Sor. Sayılı dosyasında olması nedeniyle “aslı gibidir” yapılmış suretine dayalı olarak ihtiyati haciz talebinde bulunduğu ve ilamsız icra takibi başlatmış olduğu görülmüştür. Bu durumda süresinde ibraz edilmeyen talebe konu çek kambiyo vasfını kaybetmiş olup, alacaklı taraf keşideci olan ...’den ancak sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca talepte bulunabilir.

Öte yandan itiraz eden tarafça çekin yetkili hamili olduğu ileri sürülen ... Ltd. Şti. tarafından talebe konusu çekin de içinde olduğu muhtelif çeklerin çalındığından bahisle zayi nedeniyle çek iptali davası açıldığı ve Osmancık Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 29/08/2016 tarihli 2015/2325 E., 2016/1359 K. sayılı kararıyla davanın kabulüne karar verildiği ve kararın 06/09/2016 tarihinde kesinleştiği, akabinde itiraz eden tarafça ...Ltd. Şti.’nin banka hesabına 05/10/2016 tarihinde talebe konu çek bilgileri verilerek 30.000-TL ödeme yapılmış olduğu dosya kapsamında mevcut belgelerden anlaşılmaktadır. Bu durumda İİK 258.maddesi uyarınca alacaklı tarafın iddiasının haklılığının yaklaşık olarak ispatının gerçekleşmediğinin kabulü ile, itiraz kabul edilerek keşideci borçlu yönünden ihtiyati haciz kararının kaldırılması gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.Bununla birlikte alacaklı tarafça istinaf isteminden sonra hacizlerin kaldırıldığı belirtilmiş ise de, icra hukuk mahkemesince İİK 266.maddesi uyarınca keşide borçlu yönünden hacizlerin teminat karşılığında kaldırılmasına karar verildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda ihtiyati haciz teminat üzerinde devam ettiğinden, talebin konusuz kalmadığının kabulü gerekir.Açıklanan nedenlerle ihtiyati hacze itiraz eden vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile, HMK 353(1)b-2 maddesi uyarınca itirazın reddi yönündeki ek kararın kaldırılmasına ve itirazın kabulüne ilişkin aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle,İhtiyati hacze itiraz eden borçlu ... vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE; İstanbul 10.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2017/248 D.İş 2017/396 Karar sayılı 25/09/2017 karar yazım tarihli ek kararının HMK 353(1)b-2 gereği borçlu ... yönünden KALDIRILMASINA;

"İtirazın KABULÜNE, İstanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2017/248 D.İş 2017/396 Karar sayılı 03/04/2017 tarihli ihtiyati haciz kararının borçlu ... yönünden KALDIRILMASINA

İlk derece yargılamasına ilişkin olarak: 750-TL vekalet ücreti, 98,10- TL istinaf harç gideri ile 33- TL yargılama giderinin alacaklıdan alınarak itiraz eden ...'e ödenmesine,

35,90 TL peşin istinaf harcının talep halinde itiraz edene iadesine,

İtiraz eden tarafça yapılan 53,50-TL istinaf yargılama giderinin alacaklıdan alınarak itiraz eden ...'e ödenmesine,

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362.f maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 21/02/2019

Kaynak: https://6102ttk.com/karar/255550 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi

Bu sitedeki içerik bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş veya tavsiye değildir. Resmî metin için mevzuat.gov.tr esastır.