I · İstinaf kararı (12. HD) II · Yargıtay 11. HD → Onandı

Mevduat rehin sözleşmesine dayalı teminat mektubu ödemesi ve itirazın iptali

İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2019/736 E. 2021/709 K. · 17.05.2021 · İlk derece: İSTANBUL 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

İtirazın iptaliistinaf başvurusunun esastan reddiTemyiz yolu açık

★ Emsal

Mahkemenin nitelemesi: Banka / kredi / finans Mevduat ve bankacılık işlemleri Teminat mektubu ve gayrinakdi krediler

Gerekçe özeti

Bir sözleşmenin boş olarak imzalanıp sonradan karşı tarafça doldurulduğu iddiası ileri sürülüyorsa, imza inkar edilmediği sürece bu iddianın ispat külfeti iddia sahibine aittir (HMK 190/2); delil sunulmazsa sözleşme metni geçerli kabul edilir. Ayrıca, alacağının var olmadığını bilerek ve imzaladığı sözleşmeye rağmen icra takibi başlatan alacaklı hakkında, borçlunun talebi üzerine İİK 67 uyarınca kötüniyet tazminatına hükmedilebilir; bu husus dosya kapsamından açıkça anlaşılabiliyorsa ayrıca kanıtlanmasına gerek yoktur.

Ele alınan sorunlar

Mevduat rehin sözleşmesinin boş imzalanıp sonradan doldurulduğu iddiası → ret

İddia: Davacı vekili, 02.08.2013 tarihli belgedeki boşlukların davalı banka tarafından doldurulduğunu, sözleşmenin farklı bir hukuki ilişkinin teminatı olduğunu ve davacının rehin veren olmadığını, bu itirazlarının ilk derece mahkemesince karşılanmadığını ileri sürmüştür.

Gerekçe: Davacı, sözleşmenin imzasını inkar etmemekte, ancak sözleşmenin boş olarak verildiğini ve davalı banka tarafından sonradan doldurulduğunu iddia etmektedir. HMK 190/2 maddesi gereğince sözleşmenin boş olarak verildiğini ispat külfeti davacı şirkete aittir; davacı bu konuda delil sunmamıştır. Dosyada mevcut mevduat rehin sözleşmesinin 1. maddesinde, dava dışı şirkete kullandırılan ve kullandırılacak krediler ve teminat mektuplarından dolayı davacı tarafından davalı banka lehine teminat verildiği açıkça yazılıdır. Davalı banka tarafından bu sözleşmeye dayalı verilen teminat mektubu tazmin edilmiş, mektup bedeli davacının rehinli hesabından ödenmiştir.

Gerekçe kaynağı: özgün

Kötüniyet tazminatı → ret

İddia: Davacı vekili, davacının yasalardan kaynaklanan haklarını kullanmak üzere icra takibi başlattığını, sırf takipte haksız çıkmasının kötüniyet tazminatı için yeterli olmadığını belirterek bu yöndeki hükmün kaldırılmasını talep etmiştir.

Gerekçe: İİK 67. maddesinde düzenlenen kötüniyet tazminatı, takibe girişmekte kötüniyetli bulunduğu borçlu tarafından açıkça kanıtlanmış olan ya da dosya kapsamından açıkça anlaşılabilen alacaklıya yönelik bir yaptırımdır. Somut olayda davacı, davalı bankada bulunan vadeli mevduatının iadesi için alacağının var olmadığını bilerek ve imzaladığı sözleşmeye rağmen takip yapmıştır; takip haksız ve açıkça kötüniyetlidir.

Gerekçe kaynağı: özgün

Emsal değeri

Boş imzalanan sözleşmenin sonradan doldurulduğu iddiasında ispat külfetinin bu iddiayı ileri süren tarafa ait olduğu ve alacağın yokluğunu bilerek yapılan icra takibinde kötüniyet tazminatına hükmedilebileceği yönünden bölgesel ikna edici emsal niteliği taşımaktadır.

Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
itirazın iptali↗ mevduat rehin sözleşmesi↗ blokaj taahhütnamesi↗ teminat mektubu↗ kötüniyet tazminatı↗ ispat yükü↗ müteselsil kefalet↗

Atıf yapılan mevzuat: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) — HMK 190/2 · 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK) — İİK 67

Karar metni

Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2019/736

KARAR NO 2021/709

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 06/02/2019

NUMARASI 2015/188 Esas-2019/143 Karar

DAVA

İtirazın İptali

İSTİNAF KARAR TARİHİ 17/05/2021

Davanın reddine yönelik kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili, davacının davalı bankanın Balgat Şubesindeki vadeli mevduat hesabında yaklaşık 150.000-TL tutarında parası bulunduğunu,parayı 02.08.2013 tarihinde yatırdığını,vadesi dolan paranın davacı firma tarafından verilen 23.12.2013 tarihli yazılı talimatı ile firmanın başka bir hesabına aktarılmasını ve vadesinin de uzatılmayacağının bildirildiğini ,ancak davalı tarafından hesap üzerinde blokaj olduğunun bildirildiğini, davacının ihtiyaç duyduğunda davalı bankadan teminat mektubu kredisi kullanmak için vadeli hesaba para yatırdığını,fakat daha sonra bu banka ile çalışmaktan vazgeçtiğini,risk doğmadığından davalı bankanın hesaptaki parayı müvekkiline ödememesinin haklı sebebi olmadığını, ödeme yapmayan banka hakkında icra takibi yapıldığını,davalı tarafından takibe- borca itiraz edildiğini belirterek davalının itirazının iptali ile tazminata karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, davacı şirketin ...Ltd.Şti nin kullandığı ve kullanacağı kredilerin teminatını teşkil etmek üzere 101.750-TL yi davalı bankanın Balgat Şubesindeki ... nolu hesabından blokeye alınması için 02.08.2013 tarihli mevduat rehin sözleşmesi ve blokaj taahhütnamesi imzaladıklarını, ....Şti.nin talebi ile 02.11.2012 tarih 9510-3978 nolu teminat mektubu düzenleyerek .... lehine teminat mektubu düzenlendiğini, teminat mektubunun süresinin 01.04.2013 olduğunu, muhatap tarafından 15.01.2013 tarihinde tazmin talebinde bulunulması üzerine bedeli olan 96.010-TL nin 12.01.2016 tarihinde lehdarın hesabına ödendiğini ileri sürerek davanın reddi ile davacının kötüniyet tazminatı ile mahkumiyetine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ

Mahkemece; davacı ile lehine teminat mektubu düzenlenen ... Ltd.Şti.ninortak ve yetkililerinin aynı kişi olduğu,dava dışı şirketin kullandığı ve kullanacağı kredilerin teminatını teşkil etmek üzere davalı banka ile 02.08.2013 tarihli mevduat rehin sözleşmesi ve blokaj taahhütnamesinin imzalandığı, tazmin talebi üzçerine 96.010-TL nin 12.01.2016 tarihinde davalı hesabından tahsil edildiği,sözleşmeye aykırılık bulunmadığından davanın reddine ve davacının alacağı olmadığını bilmesine rağmen kötü niyetle takip yaptığından davacının kötü niyet tazminatı ile mahkumiyetine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili,davalı banka ile imzalanan 02.08.2013 tarihli belgedeki boşlukların davalı tarafından doldurulduğunu,farklı bir hukuki ilişkinin teminatı olduğunu, rehin verenin ....Ltd.Şti.olduğunu, davacının rehin veren olmadığını,bu yöndeki itirazlarının hiç karşılanmadığını , davacının davalı bankaya güvenerek bir başka hukuki ilişkinin teminatı için boş olarak verdiği belgenin davacı şirketten farklı bir tüzel kişiliğe sahip olan ....Ltd.Şti nin rehin veren olduğu bir sözleşmeye eklendiğini, ayrıca davacının yasalardan kaynaklı haklarını kullanmak üzere icra takibi başlattığını,davacının sırf takipte haksız çıkmasının kötüniyet tazminatı verilmesi için yeterli olmadığını belirterek kararın kaldırılması ile davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Toplanan tüm delillere göre;Davacı ile davalı banka arasında 02.08.2013 tarihinde Mevduat Rehin Sözleşmesi ve Blokaj Tahhütnamesi imzalanmış ve sözleşmenin 1. maddesinde " ...Ltd.Şti'ne kullandırılan ve kullandırılacak olan krediler ve teminat mektuplarından, kontrgarantilerden dolayı davacı tarafından davalı banka lehine teminat verilmiştir" denilmiştir.Davalı banka tarafından mevduat rehin sözleşmesine dayalı verilen teminat mektubu için tazmin talebinde bulunulmuş, mektup bedeli 12.01.2016 tarihinde davalı banka tarafından muhataba ödenmiştir.Dosyada mevcut 17.08.2012 tarihli genel kredi sözleşmesini dava dışı ...Ltd.Şti asıl borçlu, ... ve davacı şirket müteselsil kefil sıfatı ile imzalamışdır.Bilirkişi tarafından davacının davalı bankada bulunan ...

nolu vadeli mevduat hesabı incelenmiş,hesabın 02.08.2013 tarihinde açıldığı, 12.01.2016 tarihinde teminat mektubu tazmin tarihinde hesabın 101.860,22 TL mevcudu olduğu belirlenmiştir.Davalı banka tarafından davacının 3. kişi lehine rehin verdiği hesaptaki para kullanılarak teminat mektup bedeli ödenmiştir.Ayrıca davalı banka tarafından ödenmeyen teminat mektubu komisyon ,gecikme faizi ,bsmv ve kkdf tahsilatı yapılarak hesabın kapatılması nedeni ile takip tarihi itibarı ile davacı hesabında bakiye bulunmadığı belirlenmiştir.Davacı tarafından her ne kadar taraflar arasındaki sözleşmenin imzası inkar edilmeyerek sözleşmenin boş olarak imzalandığı ve davalı banka tarafından sonradan doldurulduğu iddia edilmiş ise de,HMK190/2 maddesi gereğince sözleşmenin boş olarak verildiğini ispat külfeti davacı şirkete ait olup davacı tarafından bu konuda delil sunulmamıştır.İİK'nun 67.

maddesinde düzenlenen ve uygulamada “kötüniyet tazminatı” olarak adlandırılagelen tazminat türü, sadece ve ancak takibe girişmekte kötüniyetli bulunduğu borçlu tarafından açıkça kanıtlanmış olan ya da öyle olduğu ayrıca kanıtlanmasına gerek bulunmaksızın dosya kapsamından açıkça anlaşılabilen alacaklıya yönelik bir yaptırım niteliğindedir. Somut olayda davacı davalı bankada bulunan vadeli mevduatının iadesi için alacağın var olmadığını bilerek ve imzaladığı sözleşmeye rağmen takip yapmış olup,takip haksız ve açıkca kötüniyetli olduğundan davacı vekilinin kötü niyet tazminatı konusundaki istinaf sebebi yerinde değildir.Açıklanan nedenlerle,istinaf sebebleri yerinde görülmeyen davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,Alınması gereken 59,30- TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 44,40- TL harcın mahsubu ile bakiye 14,90-TL harcın davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,Gerekçeli kararın bir örneğinin taraf vekillerine tebliğine, HMK 'nun 361/1. maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabileceğine, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliğiyle karar verildi.17/05/2021

Kaynak: https://6102ttk.com/karar/254381 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi temyiz incelemesi

Bu istinaf kararı Yargıtay 11. Hukuk Dairesince temyiz incelemesinden geçmiştir.

Onandı

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · 2021/5416 E. 2023/2500 K. · Onandı

İmzası inkar edilmeyen belgenin anlaşmaya aykırı doldurulduğu iddiasında ispat yükü

Gerekçe özeti

Sözleşmenin imzası inkar edilmeksizin belgenin boş imzalanıp sonradan anlaşmaya aykırı doldurulduğu ileri sürüldüğünde bunun ispat yükü iddia edeni taşır; delil sunulmazsa iddia ispatlanamaz. Alacağın bulunmadığını bilerek ve imzaladığı sözleşmeye rağmen takip yapan tarafın takibi haksız ve açıkça kötüniyetli sayılarak aleyhine kötüniyet tazminatına hükmedilir.

Emsal değeri

İmzası inkar edilmeyen belgenin sonradan doldurulduğu iddiasının ispat yükünün iddia edende olduğu ve alacağın yokluğunu bilerek yapılan haksız takipte kötüniyet tazminatına hükmedileceği yönünden emsal niteliğindedir.

Kavramlar: itirazın iptali boş imzalı belge (beyaza imza) ispat yükü kötüniyet tazminatı teminat

Yargıtay 11. HD kararının tam metni

11. Hukuk Dairesi 2021/5416 E. , 2023/2500 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi

SAYISI 2019/736 Esas, 2021/709 Karar

HÜKÜM

Esastan Ret

İLK DERECE MAHKEMESİ İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi

SAYISI 2015/188 E., 2019/143 K.

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı Yargıtayca duruşma istemli olarak davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 25.04.2023 günü tebliğata rağmen gelen olmadığı yoklama ile anlaşıldı, duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı bankanın vadeli hesabındaki paranın başka bir hesaba EFT’sine ilişkin talimatının yerine getirilmediğini, davacının hesabı üzerinde rehin ya da kefaletin bulunmadığını, sadece ihtiyaç duyulması halinde bankadan teminat mektubu kredisi kullanmak için paranın bu şekilde vadeli hesaba yatırıldığını, ancak riskin doğmadığını, davacının davalı banka ile çalışmaktan vazgeçtiğini, mevduatın tahsili talebiyle başlatılan icra takibine davalının itirazının haksız olduğunu ileri sürerek itirazın iptali ile icra inkar tazminatının tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının, dava dışı Yağmur Tarım Hayvancılık İnş. Bil. Hiz. San. Tic. Ltd. Şti.’nin kullandığı ve kullanacağı kredilerin teminatını teşkil etmek üzere 101.750,00 TL’nin blokeye alınması için 02.08.2013 tarihli mevduat rehin sözleşmesi ve blokaj taahhütnamesi imzaladığını, bunun üzerine müvekkilinin de dava dışı şirketin talebiyle 02.11.2012 tarihli 96.010,00 TL miktarlı teminat mektubunu S.S. Seyithan Köyü Tarımsal Kalkınma Kooperatifi Yönetim Kurulu Başkanlığına hitaben düzenlediğini, teminat mektubunun süresinin 01.04.2013 tarihinde sona ereceğini, ancak muhatabın 15.01.2013 tarihinde tazmin talebinde bulunduğunu, Yağmur Tarım Hayvancılık İnş. Bil. Hiz. San.

Tic. Ltd. Şti.’nin açtığı menfi tespit davasında mektubun tazmininin engellenmesi yönünde tedbir kararı alındığını, yargılamanın ve dolayısıyla riskin devam ettiğini, davacı ile Yağmur Tarım Hayvancılık İnş. Bil. Hiz. San. Tic. Ltd. Şti.’nin ortak ve yetkililerinin aynı kişilerden oluştuğunu savunarak davanın reddini, kötüniyet tazminatının tahsilini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; tacir olan davacının basiretli bir tacir gibi davranması gerektiği, ticari hayatta atılan her imzanın hukuki sonuçları olduğunun bilincinde olması gerektiği, kaldı ki imzalı bir belgenin anlaşmaya aykırı olarak doldurulduğunun ancak yazılı belge ile ispatlanabileceği, davacı şirket ile lehine teminat mektubu düzenlenen şirketin ortak ve yetkililerinin aynı olduğu gerçeği karşısında davacının Yağmur Tarım Hayv. İnş. Bilg. Hiz. San. Tic. Ltd. Şti.’nin kullandığı ve kullanacağı kredilerin teminatını teşkil etmek üzere davalı banka ile 02.08.2013 tarihli mevduat rehin sözleşmesi ve blokaj taahhütnamesini imzaladığı, anılan şirket lehine tanzim edilen teminat mektubu bedeli olan 96.010,00 TL’nin 12.01.2016 tarihinde tazmin edildiği, teminat mektubu bedelinin komisyon, faiz ve ferileriyle birlikte davalının hesabından tahsil edildiği, davalının imzaladığı sözleşmeye istinaden bu bedelin hesabından tahsil edildiğini bilmesine karşın davalı banka aleyhine kötüniyetle icra takibi yaptığı gerekçesiyle davanın reddine, davalının kötü niyet tazminatı talebinin kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı banka ile imzalanan 02.08.2013 tarihli belgedeki boşlukların davalı tarafından doldurulduğunu, farklı bir hukuki ilişkinin teminatı olduğunu, rehni Kızılırmak Tarım Hay. Ltd.Şti.’nin verdiğini, davacının davalı bankaya güvenerek bir başka hukuki ilişkinin teminatı için boş olarak verdiği belgenin davacı şirketten farklı bir tüzel kişiliğe sahip olan dava dışı şirketin rehin veren olduğu bir sözleşmeye eklendiğini, kötüniyet tazminatı verilemeyeceğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını, davanın kabulünü istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacı her ne kadar taraflar arasındaki sözleşmenin imzası inkar edilmeyerek sözleşmenin boş imzalandığını ve davalı bankanın sonradan doldurduğunu iddia etmişse de bu hususun ispat külfeti davacıya ait olduğu halde bu konuda delil sunulmadığı, davacının alacağın var olmadığını bilerek ve imzaladığı sözleşmeye rağmen takip yaptığı, takibin haksız ve açıkça kötüniyetli olduğu gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; belgenin içeriğinden anlaşılacağı üzere boşlukların sonradan doldurulduğunu, anılan belgenin farklı bir hukuki ilişkinin teminatı olarak teslim edildiğini, rehnin ise dava dışı Kızılırmak Tarım Hayvancılık Ltd. Şti.’nce verildiğini, 01.04.2013 tarihinde süresi dolan teminat mektubu için 02.08.2013 tarihinde teminat verilmesinin hayatın olağan akışına aykırılık taşıdığını, bilirkişi incelemesi taleplerinin kabulünün gerektiğini, kötüniyet tazminatı verilemeyeceğini ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, itirazın iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun (6100 sayılı Kanun) 190 ıncı maddesi,

2. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (2004 sayılı Kanun) 67 nci maddesi,

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve yasaya uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

26.04.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.