Hasımsız çek iptali kararına karşı açılan iptal davasında hukuki yarar

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2019/1296

KARAR NO 2019/931

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ BAKIRKÖY 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 04/03/2019

NUMARASI 2019/124 Esas 2019/223 Karar

DAVA

Kıymetli Evrak İptali Kararının İptali

İSTİNAF KARAR TARİHİ 01/07/2019

İlk derece mahkemesince verilen hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili, müvekkili tarafından dava dışı ....ltd.şti'den ciro yoluyla aldığı ... Bankası A.Ş. Kınık Şubesine ait 31.08.2018 tarihli ... seri numaralı 6.687-TL bedelli çekin ve ... Bankası A.Ş. Menemen Şubesine ait ... numaralı, ...keşideli 18/06/2018 keşide tarihli 7.780-TL bedelli çeklerin 27.06.2018 ve 07.09.2018 tarihlerinde bankaya ibraz edildiğini ve Bakırköy 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/108 Esas sayılı dosyasından verilen ödeme yasağı sebebiyle ödeme yapılmadığını, bunun üzerine ilgili çeklerin tahsili için Bakırköy ... İcra Dairesinin ... Esas ve Bakırköy ... İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, iş bu icra takiplerinde davalı tarafından Bakırköy 1.

İcra Hukuk Mahkemesinin 2018/578 Esas sayılı dosyasından imza itirazı sebebiyle ve Bakırköy 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/108 Esas - 2018/937 Karar sayılı dosyasından verilen karar ile icra takibine konu çeklerin iptal edildiği belirtilerek , takibin iptaline karar verilmesinin talep edildiğini belirterek Bakırköy 3. A TM.nin 2018/108 Esas - 2018/937 Karar sayılı çekin iptaline dair verilen kararın iptaline dair verilen kararın iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, somut davada başka bir mahkeme tarafından verilen ve maddi anlamda kesin hüküm teşkil etmeyen hükmün iptaline yönelik talebinde davacının herhangi bir hukuki yararının bulunmadığı gerekçesiyle davacının davasının hukuki yarar yokluğu sebebiyle reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; ticari senetlerin zayi nedeniyle iptaline dair verilen kararın, davanın hasımsız olarak açılıp görülmesi nedeniyle maddi hukuk bakımından kesin hüküm sonuçları doğurmayacağını, çeklerin müvekkilinin elinde olmasına rağmen çeklerin iptali kararının kaldırılması yönündeki taleplerinin hukuki yararın bulunmadığı sebebiyle reddi kararının hukuka aykırı olduğunu,davalının çekin iptali kararına dayanrak çeki düzenleyen keşideciye çekin ödenmesi talebinde bulunabildiğini, bu durumun çeki elinde bulunduran yetkili hamil müvekkilinin kullanması gereken haklarının ihlaline sebebiyet verdiğini, kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Kıymetli evrakın iptaline dair verilen karar ,davanın hasımsız olarak açılıp görülmesi nedeniyle maddi hukuk bakımından kesin hükmün sonuçlarını doğurmaz. Bu itibarla ne senedin keşidecisini ne de , yapılan ilana rağmen dava dosyasına ibraz edememiş olan senedin hamilini bağlamaz.Ancak iptal kararı senedin teşhis fonksiyonunu ortadan kaldıracağından dolayı ,artık zayii nedeniyle iptaline karar verilen senedi elinde bulunduran senet zilyedinin keşideciye müracaat ederek senet bedelinin kendisine ödenmesini istemesi mümkün olmadığı gibi ,keşidecinin de iptal kararı ibraz edilen senedi ödemekten kaçınması gerekir. Ne var ki senet zilyedinin senedin meşru hamili olduğunu iddia ederek ,iptal kararının iptalini ortadan kaldırtıp senede dayalı haklarına kavuşması ,bir başka deyişle senede dayanarak ödeme talebinde bulunması mümkündür.

(Yargıtay 11 HD 2001/5674 esas - 2001/8724 karar sayılı ilamı)Davacı , davalının hasımsız olarak açtığı çek iptali davasında alınan iptal kararının iptali istemine ilişkindir.İptal davası, çekişmesiz yargı usulüne tabidir.Hak sahibi olduğunu iddia eden kişi tarafından iptal kararını alan kişiye karşı açılır.Hasımsız olarak açılan davalar sonucu tesis edilen çek iptali kararlarının iptaline ilişkin olarak açıkça bir düzenleme bulunmamaktadır. Ancak, hukuki menfaati olanların iptal kararının iptalini dava yolu ile isteyebilmelerinin mümkün olduğu kabul edilmektedir. Yargı uygulamasında böyle bir davanın dinlenebileceği benimsenmektedir. Çek zayi iptal kararının iptali talebinin usulünce açılmış ayrı bir dava kapsamında yargılaması yapılması gerekmektedir.Çekin zayi nedeniyle iptali istemi için açılan davada verilmiş bulunan iptal kararı bir ilam olmayıp tespit niteliğini taşımaktadır.

Bu durumda iptal edilen çeklerin gerçek hamili olduğunu ileri sürenin, mahkemeden iptale ilişkin kararın ortadan kaldırılmasını istemesi mümkün olup böyle bir dava açmakta kural olarak hukuki menfatinin bulunduğu kabul edilmelidir.Davacının tarafı olmadığı, hasımsız olarak görülmüş çek iptali davasında alınan kararın iptali talebinde hukuki yararı bulunmadığı nedeniyle açılan davanın reddine karar verilmesi hukuka uygun görülmemiştir.Elde ki davanın hasımlı açılmış çek iptali kararının iptali davası olduğu gözetilmeden ,davalının savunması ve delillerini sunması için imkan tanınmamış,davacı tarafça bildirilen icra takip ve dava dosyaları getirtilmeden davanın reddine karar verilmiştir.Davalı vekili istinaf başvurusuna cevap dilekçesinde çeklerin işyerinden çalındığını , taraflar arasında görülen dava konusu çeklere dayalı menfi tespit ve istirdat davasının bulunduğu ifade edilmiştir.

Bu durumda, mahkemece davalıya tebliğin sağlanarak davalının savunmasını ve delillerini sunması sağlanarak tarafların iddia ve savunmaları ve delilleri toplanarak çeklerin zayii nedeniyle iptaline ilişkin ve menfi tesbit davasına ilişkin dava dosyaları da getirtilerek tüm deliller bir arada değerlendirilerek oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken hiç bir inceleme yapılmadan davanın hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilmesi yerinde görülmemiş,davacı vekilinin istinaf nedenleri yerinde olduğundan hükmün kaldırılarak davanın yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE, Bakırköy 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2019/124 Esas - 2019/223 Karar sayılı 04/03/2019 tarihli kararının, HMK.'nun 353(1)a-4 -6 gereği KALDIRILMASINA; "Davanın yeniden görülmek üzere kararı veren mahkemeye gönderilmesine,"İstinaf yoluna başvuran davacı tarafından yatırılan 88,80- TL peşin istinaf karar harcının ve fazla yatırılan 121,30- TL istinaf başvurma harcının istek halinde kendisine iadesine,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 353(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 01/07/2019