Zayi belgesi talebinde 15 günlük hak düşürücü süre geçtiyse dava reddedilir
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2019/1314 E. 2019/954 K. · · İlk derece: İSTANBUL ANADOLU 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Kıymetli evrak iptali / Zayikaldırma ve esas hakkında yeniden hükümKesin
★ EmsalHak düşürücü süreDava şartı (hukuki yarar / ehliyet / kesin hüküm)
Gerekçe özeti
Zayi belgesi talebinde, mahkeme davacının tacir/aktif husumet sıfatını netleştirmeden doğrudan reddetmemeli; ancak esasa bakıldığında TTK 82/7 uyarınca defter ve belgelerin hırsızlık gibi bir sebeple ziyaa uğraması halinde, ziyanın öğrenildiği tarihten itibaren 15 gün içinde zayi belgesi talep edilmesi gerekir ve bu süre hak düşürücü niteliktedir; süre geçtikten sonra açılan davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddine karar verilmelidir.
Ele alınan sorunlar
Davacının aktif husumet ehliyeti (tacir sıfatı) bulunup bulunmadığı → kabul
İddia: Davacı, kendisinin ... Ticaret'in sahibi olduğunu, ilk derece mahkemesinde yanlış ifade alındığını, muhasebecisinden aldığı defterlerin çalındığını belirterek zayi belgesi verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.
Gerekçe: Davacının şoför olduğunu belirttiği ancak ilk derece mahkemesince bu çelişki giderilmek üzere davacıdan açıklama istenilmeden doğrudan davanın aktif husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir. Davacı ticari işletmesine dair belgeleri karardan sonra bilahare sunmuş olmakla, davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi doğru olmamıştır.
Gerekçe kaynağı: özgün
Zayi belgesi talebinin TTK 82/7'deki 15 günlük hak düşürücü süre içinde yapılıp yapılmadığı → ret
Gerekçe: 6102 sayılı TTK 82/7 madde uyarınca bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içerisinde ziyaa uğraması halinde, ziyanın öğrenildiği tarihten itibaren 15 gün içerisinde ticari defterlerin zayi olduğuna dair belge verilmesinin talep olunması gerekmektedir. Kanunda belirlenen süre hak düşürücü süre niteliğindedir. Davacının 24/04/2018 günü ticari defter, faturalar ve evrakların çalındığını öğrendiği, bu tarihte soruşturma için Cumhuriyet Başsavcılığına başvurduğu soruşturma evraklarından anlaşılmaktadır. Davanın ise 25/12/2018 tarihinde açıldığı gözönüne alındığında, davacının olayı öğrendiği tarihten itibaren 15 günlük hak düşürücü süre geçtikten çok sonra zayi belgesi talep ettiği anlaşıldığından davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddine karar verilmesi gerekmiştir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Zayi belgesi taleplerinde TTK 82/7'de öngörülen 15 günlük sürenin hak düşürücü süre niteliğinde olduğu ve bu sürenin ziyanın öğrenildiği tarihten itibaren işlemeye başladığı hususunda BAM'ın kendi muhakemesiyle vardığı sonuç, benzer zayi belgesi davalarında yol gösterici niteliktedir.
Usul tespitleri
- Hak düşürücü süre
- TTK 82/7 uyarınca, tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin hırsızlık gibi bir sebeple ve kanuni saklama süresi içinde ziyaa uğraması halinde, zayi belgesi verilmesi talebinin ziyanın öğrenildiği tarihten itibaren 15 gün içinde yapılması gerekir; bu süre hak düşürücü süredir.
- Dava şartı
- aktif husumet (tacir sıfatı)
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
zayi belgesi↗ aktif husumet↗ hak düşürücü süre↗ ticari defter↗ TTK 82/7↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2019/1314
KARAR NO 2019/954
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ İSTANBUL ANADOLU 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 27/12/2018
NUMARASI 2018/433 E.-2018/8 K.
DAVA
Zayi Belgesi Verilmesi
İSTİNAF KARAR TARİHİ 04/07/2019
İlk derece mahkemesince verilen hükmün davacı tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA
Davacı vekili, kendisinin ... isimli şirkette şoför olarak ...Turizm isimli şirkette sürücü olarak çalıştığını, 24/04/2018 günü saat :00,30 sıralarında ... plakalı beyaz renkli ... marka otosu ile Kartalda bulunan adresine park edip sabah aracını almaya geldiğinde çantasının içerisinde bulunan leptop çantası içerisinde muhasebeden aldığı 2016 yılına ait faturalar ve işletme diğer evrak ve defterlerinin otosunun kelebek camının kırılması sureti ile 2 cilt muhtelif faturanın çalınmış olduğu, aramaların devam ettiğinden bahisle zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemece, davacı tarafın dava dilekçesinde şoför olarak çalıştığı belirtmesi sebebiyle tacir olmadığı gerekçesiyle davanın aktif husumet yokluğu sebebiyle reddine karar verilmiştir. Davacı asil 15/04/2019 tarihli tavzih dilekçesiyle,.... isimli şahıs firmasının Küçükyalı Vergi Dairesi mükellefi olarak çalıştığını, firmanın kendisinin firması olduğunu, evraklarını da başka firmada şoför olarak kullandığı minibüste kaybettiğini, ileride telafisi imkansız durumlara sebebiyet vermemek için kararın tavzih isteme zorunluluğu doğduğunu belirterek, ... isimli Küçükyalı Vergi Dairesi'ne kayıtlı firmasının 2016 yılı faturalarını çalıştığından bahisle gerekçeli kararın tavzihini talep etmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
İstinaf yoluna başvuran davacı istinaf başvuru dilekçesinde; İstanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesi'ne tevdi edilen davada dava dilekçesini yazan arzuhalci ve karakolda ifadesini alan polisin yanlış ifade aldığını, kendisinin ... Ticaret'in sahibi olduğunu, alacaklarını alamadığı için darboğazda olduğunu, ...Turizm'de şoför olarak çalıştığını, muhasebecisi ...'den aldığı defterleri arabadan çaldırdığını, İstanbul Anadolu 10. Asliye Ticaret Mahkemesi hakimliğinin gerekçeli kararda zayi belgesini ilgili yasa hükümlerine göre firma sahibinin isteyebileceğini, araştırma yapılmadan tavzii kararının reddedildiğini belirterek, İlk Derece Mahkemesi'nin kararının kaldırılarak, zayi belgesi verilmesi yönünden karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE
Uyuşmazlık davacı şirkete ait ticari defter, faturaların ve evrakların zayi olduğundan bahisle açılan zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir. Mahkemece ,davacının şöfor olarak çalıştığı beyanı üzerine davacının tacir olmadığı gerekçesiyle davanın aktif husumet yokluğundan reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.6102 Sayılı TTK 82/7 madde uyarınca bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içerisinde ziyaa uğraması halinde ziyanın öğrenildiği tarihten itibaren 15 gün içerisinde ticari defterlerin zayi olduğuna dair belge verilmesinin talep olunması gerekmektedir. Kanun da belirlenen süre hak düşürücü süre niteliğindedir.Davacının şöfor olduğunu belirttiği ,ancak ilk derece mahkemesince çelişki giderilmek üzere davacıdan açıklama yapılması istenilmeden doğrudan davanın aktif husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.Davacı ticari işletmesine dair belgeleri karardan sonra bilahare sunduğu anlaşılmakla davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmesi doğru olmamıştır.Ancak davacının 24/04/2018 günü ticari defter, faturalar ve evrakların çalındığını öğrendiği,bu tarihte soruşturma için Cumhuriyet Başsavcılığına başvurduğu soruşturma evraklarından anlaşılmaktadır.Davanın ise 25/12/2018 tarihinde açıldığı gözönüne alındığında somut olayda davacının olayı öğrendiği tarihten itibaren 15 günlük hak düşürücü süre geçtikten çok sonra zayi belgesi talep ettiği anlaşıldığından davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddine karar verilmesi gerekmiş ve davacının istinaf başvurusunun kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacının istinaf başvurusunun KABULÜNE; İstanbul Anadolu 10. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2018/433 Esas-2018/8 Karar sayılı ve 27/12/2018 tarihli kararının, HMK.'nun 353(1)b-2 maddesi gereği KALDIRILMASINA; "Davanın hakdüşürücü süre nedeniyle REDDİNE"İlk derece mahkemesine ilişkin olarak ;"Alınması gereken 44,40- TL istinaf karar harcından davacı tarafından peşin yatırılan 35,90- TL harcın mahsubu ile bakiye 8,50- TL harcın davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,İstinaf yoluna başvuran davacı tarafından yatırılan 44,40-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde kendisine iadesine,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda oy birliği ile HMK.'nın 362(1)-ç maddesi uyarınca kesin olmak üzere karar verildi.
04/07/2019
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/252237 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi