İşçi-işveren ilişkisinden kaynaklanan senede dayalı ihtiyati hacizde görev
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2019/1176 E. 2019/984 K. · · İlk derece: İSTANBUL 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
İhtiyati hacizkaldırma ve esas hakkında yeniden hükümKesin
★ EmsalGörev ve yetkiİhtiyati haciz usulü (yaklaşık ispat / teminat / itiraz)
Gerekçe özeti
Kambiyo senedine dayalı ihtiyati haciz talebinde, İİK 258'de görevli mahkemeye ilişkin açık düzenleme bulunmadığından HMK'nın göreve ilişkin genel hükümleri uygulanır ve görev kamu düzenine ilişkin olduğundan mahkeme bunu re'sen inceleyebilir. Senedin işe girişte teminat olarak alındığı iddiasıyla, taraflar arasında işçi-işveren ilişkisi bulunduğunu gösteren kayıtlarla ve aynı uyuşmazlık konusunda iş mahkemesinde açılmış menfi tespit davasıyla desteklenen itirazlarda, ihtiyati haciz istemini incelemeye asliye ticaret mahkemesi görevli değildir; görevsizlik saptandığında mahkeme, dosyayı ayakta tutarak görevli mahkemeye gönderemez, doğrudan ihtiyati haciz kararını kaldırmakla yetinmelidir. Ayrıca, takipten önce yapılan ve teminatın işe girişte alındığı iddiasına dayanan itiraz İİK 265 kapsamındadır; İİK 266/2 hükmü ise yalnız teminat karşılığı haczin kaldırılmasını düzenlediğinden, bu tür itirazların icra mahkemesinin görevine girdiği gerekçesiyle karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmesi hukuki nitelendirme hatasıdır.
Ele alınan sorunlar
İhtiyati haczi inceleyen mahkemenin görevli olup olmadığı → kabul
Gerekçe: İİK 258. maddesinde ihtiyati haciz için hangi mahkemenin görevli olduğuna ilişkin açık bir düzenleme bulunmadığından, görev konusunda HMK'nın göreve ilişkin genel hükümleri uygulanır. Görev kamu düzenine ilişkin olduğundan, kendisinden ihtiyati haciz talep edilen mahkeme re'sen ya da itiraz üzerine görevli olup olmadığını inceleyebilir. Somut olayda SGK hizmet kayıtları ve hizmet sözleşmesi ile taraflar arasında işçi-işveren ilişkisi bulunduğu, senedin işe girişte teminat olarak alındığı iddiasıyla itiraz edildiği ve bu iddialarla aynı taraflar arasında iş mahkemesinde menfi tespit davası açıldığı, dahası bu davadan önce ihtiyati tedbir talebinin de iş mahkemesince incelenip karara bağlandığı anlaşılmaktadır. İddianın ileri sürülüş biçimi gözönüne alındığında, bu nitelikteki ihtiyati haciz istemini incelemeye asliye ticaret mahkemesi görevli değildir; görevli mahkeme iş mahkemesidir. Menfi tespit davası ihtiyati haciz kararına itiraz tarihinden sonra açıldığından, itirazın ihtiyati haciz kararını veren mahkeme tarafından incelenmesi gerekir; itirazı inceleyen mahkeme görevsizliğini tespit ettiğinde ihtiyati haciz kararını kaldırmakla yetinmeli, dosyayı ayakta tutacak şekilde görevli mahkemeye gönderemez.
Gerekçe kaynağı: özgün
İtirazın İİK 265 mi yoksa İİK 266 kapsamında mı değerlendirileceği → kabul
İddia: Muteriz vekili, ihtiyati haczin şartlarının oluşmadığını, itirazın kabulüne karar verilmesi gerektiğini, esas davanın iş mahkemesi dosyasına gönderilmesini ve teminatın dava sonuna kadar iade edilmemesini talep etmiştir.
Gerekçe: Borçlu, ihtiyati hacze konu bononun işe girerken teminat olarak alındığını ileri sürerek ihtiyati haciz kararına itiraz etmiştir; bu itiraz İİK 265. maddesi kapsamındadır. İcra takibine başlandıktan sonra icra mahkemesinin görevi düzenleyen İİK 266/2. cümlesi ise ihtiyati hacze itirazı değil, teminat karşılığında ihtiyati haczin kaldırılmasını düzenlemektedir. Mahkemece, borçlunun itirazının İİK 265 çerçevesinde incelenmesi gerekirken hukuki nitelendirmede yanılgıya düşülerek icra mahkemesinin görevli olduğu gerekçesiyle karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Kambiyo senedine dayalı ihtiyati haciz talebinde, senedin bir işçi-işveren ilişkisi çerçevesinde teminat olarak alındığı iddiasıyla itiraz edilmesi halinde görevin asliye ticaret mahkemesinde değil iş mahkemesinde olduğuna ve görevsizlik saptandığında dosyanın görevli mahkemeye gönderilemeyip doğrudan ihtiyati haczin kaldırılması gerektiğine ilişkin tespitler; ayrıca takip başlamadan önceki itirazların İİK 265, takip sonrası teminat karşılığı kaldırma taleplerinin İİK 266 kapsamında değerlendirilmesi gerektiğine dair ayrım, benzer nitelendirme sorunlarında bölgesel ikna edici emsal niteliği taşımaktadır.
Usul tespitleri
- Görevli mahkeme
- İşe girişte teminat olarak alındığı iddiasıyla itiraz edilen ve taraflar arasında işçi-işveren ilişkisine dayanan kambiyo senedine ilişkin ihtiyati haciz istemini incelemeye asliye ticaret mahkemesi değil, iş mahkemesi görevlidir.
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
ihtiyati haciz↗ ihtiyati hacze itiraz↗ görev↗ kamu düzeni↗ kambiyo senedi↗ menfi tespit davası↗ İİK 265↗ İİK 266↗ hukuki nitelendirme↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2019/1176
KARAR NO 2019/984
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ İSTANBUL 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 05/04/2019 (Ek Karar)
NUMARASI 2019/361 D. İş 2019/360 Karar
TALEP İhtiyati Hacze İtiraz
İSTİNAF KARAR TARİHİ 10/07/2019
İhtiyati hacze itirazın reddine ilişkin ek kararın itiraz eden borçlu vekilince istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü.
TALEP
İhtiyati haciz talep eden alacaklı vekili; borçlu tarafından müvekkiline verilen 30/11/2018 tanzim, 20/02/2019 vade tarihli ve 110.000-usd bedelli senet tanzim edildiğini, senedin vadesi geçtiği halde borçlu tarafından müvekkiline ödenmediğini, 110.000,- USD alacağın tahsili için ihtiyati haciz kararı verilmesini talep etmiştir.
İTİRAZ
İlk Derece Mahkemesince 2019/361 D. İş ve 27/02/2019 tarihli ihtiyati haciz kararıyla, 110.000- USD karşılığı 584.529,- TL alacak için ihtiyati haciz kararı verilmiş, borçlu muteriz vekili; müvekkilinin kılavuz kaptan olup, davalı şirkette Deniz İş Kanunu'na bağlı olarak çalıştığına ilişkin 23/11/2018 işe giriş tarihi itibariyle başladığı, işe başlar iken doldurulmaya müsait boş senet imzalattırıldığını,13/02/2019 tarihli ihtarname ile iş akdini feshini takiben İst.
8. İcra Dairesi'nin 2019/7218 sayılı dosyasında takip başlattığı,tanzim tarihi ile işe başlama tarihinin aynı olduğu,işverenin bu miktar borç verdiğinin düşünülemeyeceğini, arabulucuya başvurduklarını bildirerek ihtiyati haciz kararına itiraz etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemece;takip dosya borcunun tamamının icra veznesine depo edildiği, yatırılan teminat nazara alındığında ihtiyati haczin kaldırılması talebinin bu çerçevede değerlendirilmesi gerektiği, İİK 265 madde uyarınca takip başlatıldıktan sonra teminat yatırılması halinde itirazının ve kaldırılması talebinin icra mahkemesinin görevli olması nedeniyle bir karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
Muteriz vekili, ihtiyati haczin şartlarının oluşmadığını, itirazın kabulüne karar verilmesi gerekirken reddine karar verildiği, esas davanın İstanbul 6. İş Mahkemesi'nin 2019/103 Esas sayılı menfi tespit dosyasına gönderilmesini, dava sonuna kadar teminatın iade edilmemesine karar verilmesini istemiştir .
GEREKÇE
Dosyaya sunulan SGK hizmet döküm cetvellerinden senet tanzim tarihinden itibaren borçlunun alacaklının işyerinde SGK'lı olarak çalıştığı anlaşılmaktadır. Sunulan karar örneğine göre İst.
35. İş Mahkemesi'nin 2019/3 D. İş e-k sayılı dosyasında icra dosyasına yatırılacak paranın alacaklıya ödenmemesi için İİK nun 72/3 maddesi kapsamında ihtiyati tedbir kararı verilmiştir.Kambiyo senedine dayalı ihtiyati haciz istemi asliye ticaret mahkemesi tarafından incelenip karara bağlanmış ve senet tutarınca ihtiyati haciz kararı verilmiştir. İhtiyati haciz kararı için hangi mahkemenin görevli olduğu konusunda İİK.nun 258.maddesinde açık bir düzenleme bulunmamaktadır. Anılan maddede sadece, genel olarak mahkemeden söz edildiğine göre, görev konusunda HMK.nun göreve ilişkin hükümlerinin uygulanması gerekmektedir. Mahkemelerin görevi, kamu düzenine ilişkin olduğundan, kendisinden ihtiyati haciz talep edilen mahkeme, re’sen yada itiraz üzerine görevli olup olmadığını inceleyebilir.
(Yargıtay 19 HD nin 2007/11636 e-2008/975 k ve 8.2.2008 tarihli emsal kararı)Somut olayda ibraz olunan hizmet sözleşmesi, SGK kayıtlarına göre taraflar arasında işçi ve işveren ilişkisi bulunduğu, muteriz borçlu işçi tarafından takibe konu edilen senedin işe girişte teminat olarak alındığı iddiasıyla itiraz edildiği , bu iddialarla da İstanbul 6. İş Mahkemesinin 2019/103 esas sayılı dosyasında menfi tesbit davası açıldığı, açılan menfi tesbit davasından evvel ihtiyati tedbir talebinin de İş Mahkemesince incelenip karara bağlandığı anlaşılmaktadır.Somut olayda da iddianın ileri sürülüş biçimi gözönüne alındığında ihtiyati haciz istemini incelemeye asliye ticaret mahkemesinin görevli olmadığı sonucuna varılmaktadır.(Yargıtay 19.HD nin 10/12/2015 tarih 2015/978 e-2015/10616 k,2016/16912 e,2017/7131 k sayılı ve 19/10/2017 tarihli emsal kararı)Menfi tesbite ilişkin dava ihtiyati haciz kararına itiraz tarihinden daha sonraki bir tarihte açıldığından itirazın ihtiyati haciz kararı veren mahkeme tarafından incelenmesi gerekmektedir.Öte yandan itiraz edenin itirazını inceleyen mahkeme görevsiz olduğunu tesbit ile birlikte ihtiyati haciz kararını kaldırmakla yetinmelidir.İhtiyati haciz istemine dair dilekçeyi ayakta tutacak şekilde dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesine de karar verilemez.
Somut olayda İİK'nun 265,I hükmüne göre, ihtiyati hacze konu olan bononun işe girerken alınan teminat için alındığını belirterek ihtiyati haciz kararına itiraz etmiştir. İhtiyati hacizde, icra takibine başlandıktan sonra icra mahkemesinin görevi, İİK.nun 266’ncı maddesinin 2’nci cümlesinde düzenlenmiştir. Bu hüküm ise ihtiyati hacze itirazı değil, teminat karşılığında ihtiyati haczin kaldırılmasını düzenlemektedir. Mahkemece, borçlu tarafından yapılan itirazın İİK'nun 265’inci maddesi çerçevesinde incelenmesi gerekirken, hukukî nitelendirmede yanılgıya düşülerek, icra mahkemesinin görevli olduğu gerekçesiyle hüküm verilmesi usul ve yasaya aykırıdır.Buna göre ihtiyati haciz kararı veren mahkemenin görevsiz bulunması nedeniyle ihtiyati haciz kararının kaldırılması gerekirken ,itiraz ile ilgisi bulunmayan İİK 266.maddesi uyarınca icra hukuk mahkemesine yapılacağı gerekçesiyle bir karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi isabetli olmadığından kararın kaldırılmasına, itirazın kabulü ile ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle: İtiraz eden borçlu vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE, İstanbul 13. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2019/361 D. İş-2019/384 Karar sayılı ve 05/04/2019 tarihli ihtiyati hacze itiraz hakkında karar verilmesine yer olmadığına ilişkin ek kararın, HMK.'nun 353(1)b-2 maddesi gereği KALDIRILMASINA "İhtiyati hacze itirazın görevsizlik nedeniyle KABULÜNE; 27/02/2019 tarihli ihtiyati haciz kararının KALDIRILMASINA" Muterizce yatırılan 44,40 TL peşin istinaf karar harcının istek halinde iadesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-f maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 10/07/2019
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/252100 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi