6102TTK Türk Ticaret Kanunu

Gayri nakdi (teminat mektubu/çek karşılığı) alacak için ihtiyati haciz talep edilemez

İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2019/1836 E. 2019/1246 K. · · İlk derece: BAKIRKÖY 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

İhtiyati hacizistinaf başvurusunun esastan reddiKesin

★ Emsalİhtiyati haciz usulü (yaklaşık ispat / teminat / itiraz)

Mahkemenin nitelemesi: Kıymetli evrak (kambiyo)Çek

Gerekçe özeti

İhtiyati haciz, İİK 257 uyarınca yalnızca rehinle temin edilmemiş, vadesi gelmiş bir para borcu için talep edilebilir; teminat mektubu veya çek karşılığı gibi gayri nakdi alacaklar, risk gerçekleşip banka tarafından ödeme yapılmadıkça (rücu hakkı doğmadıkça) muaccel para alacağı niteliği taşımadığından bu alacaklar için ihtiyati haciz kararı verilemez; teminatın depo edilmesi amacıyla ihtiyati haciz talep edilemez.

Ele alınan sorunlar

Gayri nakdi (teminat mektubu ve çek bedeli) alacak nedeniyle ihtiyati haciz talebinin reddi → ret

İddia: Alacaklı banka vekili, genel kredi sözleşmeleri uyarınca gayri nakdi alacak bedellerinin depo edilmesi talebinin yasal olduğunu, ihtiyati haciz kararı verilebilmesi için mahkemenin alacağın varlığı hususunda kanaat edinmiş olmasının yeterli olduğunu, alacağın kesin olarak ispatının aranmadığını ileri sürerek gayri nakdi alacak yönünden de ihtiyati haciz talebinin kabulünü istemiştir.

Gerekçe: İhtiyati haciz kararı verilebilmesi için İİK 257. maddesindeki şartların oluşması gerekir; İİK 257/1 uyarınca ihtiyati haciz, rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı tarafından talep edilebilir. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Genel Kurulu'nun 27.12.2017 tarih 2016/1 esas, 2017/6 karar sayılı ilamına göre; teminat mektubu verilmesini sağlamak amacıyla yapılan gayri nakdi kredi sözleşmesinden doğan borç, doğrudan nakit çıkışı yapılması değil bir riskin üstlenilmesi niteliğindedir. Risk gerçekleşip banka tarafından muhataba ödeme yapılmadıkça (mektup bedeli tazmin edilmedikçe) bankanın müşterisine rücu hakkı doğmaz ve bu haktan doğan takip yapılamaz. Aynı şekilde, çek yaprağının kullanılıp kullanılmadığı, belirli bir tarihe kadar çekin ibrazının yasaklanmış olması nedeniyle çekte fiilen vade kabul edilmiş sayılması ve 5941 sayılı Kanun geçici 3/5. maddesi gereğince bankanın riskinin ancak kullanılan ve karşılıksız kalan çekler açısından söz konusu olabileceği; risk gerçekleşmemişse muaccel bir alacaktan söz edilemeyeceği kabul edilmiştir. İİK 257. maddesinde 4949 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikle madde başlığı ve birinci fıkrasındaki 'borcun' ibaresi 'para borcunun' şeklinde değiştirilmiştir; bu değişiklik, teminat alacakları için İİK 42. madde gereğince genel haciz yolu ile ilamsız takip yapılabilse de ihtiyati haciz kararı verilemeyeceğini göstermektedir. Zira ihtiyati haciz, bir icra işlemi değil özel geçici bir hukuki koruma müessesesi olup ancak İİK 257. maddesindeki şartlar çerçevesinde karar verilebilir; bu nedenle teminatın depo edilmesi amacıyla ihtiyati haciz kararı verilemez. İlk derece mahkemesince gayrinakit alacak için bu bağlayıcı içtihadı birleştirme kararı uyarınca ihtiyati haciz isteminin reddine karar verilmesinde isabetsizlik bulunmamaktadır.

Gerekçe kaynağı: özgün

Emsal değeri

Gayri nakdi alacaklar (teminat mektubu bedeli, çek kanuni karşılık tutarı) nedeniyle ihtiyati haciz talep edilemeyeceğine ilişkin Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı'nın uygulanması yönünden emsal niteliğindedir; bankaların gayri nakdi risklerinden kaynaklanan ihtiyati haciz taleplerinde bölgesel ikna edici referans olarak kullanılabilir.

Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
ihtiyati haciz gayri nakdi kredi teminat mektubu rücu hakkı muacceliyet içtihadı birleştirme kararı para borcu

Atıf yapılan mevzuat: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK) — İİK 257İİK 257/1İİK 42 · 5941 sayılı Çek Kanunu — 5941 sayılı Kanun geçici 3/5

Karar metni

Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2019/1836

KARAR NO 2019/1246

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ BAKIRKÖY 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 17/07/2019

NUMARASI 2019/348 D. İş-2019/348 Karar

İHTİYATİ HACİZ

TALEP İhtiyati Haciz

İSTİNAF KARAR TARİHİ 10/10/2019

İhtiyati haciz isteminin kısmen reddine ilişkin kararın alacaklı vekilince istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TALEP

Davacı vekili, müvekkili Banka'nın Haliç Ticari Şubesi kredi müşterisi olan ... Ticaret AŞ lehine ... ..., Şaul Salfati, ... müteselsil kefaletleriyle krediler kullandırıldığını, ancak kredi kat ihtarında detaylı açıklandığı üzere kullandırılan kredinin geri dönüşünün gerçekleşmemesi nedeniyle, kredi hesaplarının kat edilmesi ile birlikte alacağın muaccel hale geldiğini ve 04/06/2019 tarihi itibariyle alacak tutarının bildirildiğini, hesabın kat edildiği ve borcun ödenmesi gerektiği hususlarını içerir Gebze ... Noterliği’nin 10/06/2019 tarih ve ... yevmiye numaralı hesap kat ihtarnamesi borçlulara tebliğ edilmesine rağmen borcun ödenmediğini, işlemiş faiz ve masraflar hariç olmak üzere ihtiyati haciz talep tarihi itibariyle müvekkil Banka’nın borçlulardan;

8. 832.527,77 -TL nakit, 528.482-TL gayri nakit (1 adet çek yaprağının garanti bedeli ve 4 adet teminat mektubu), 100.000-euro gayri nakit (1 adet teminat mektubu) 643.650-TL olmak üzere toplam;

8. 832.527,77-TL nakit ve 1.172.132,00-TL gayri nakit alacağı bulunduğunu beyan etmiştir. Asıl kredi borçlusu ... AŞ ve kefiller ... hakkında 11/02/2019 tarihinde İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2019/64 E. sayılı dosyası ile ihtiyaten tedbirli olarak 3 ay süre ile geçici konkordato mühleti kararı verildiğini, işbu konkordatonun geçici mühlet ile 10/05/2019 tarihinden itibaren 2 ay süreyle uzatıldığını, akabinde ise 10/07/2019 tarihinde 1 yıllık kesin konkordato mühleti verildiğini ve firma ile kefiller hakkında yasal takip işlemlerinin yapılması engellendiğini, müvekkili Bankanın alacağının tahsili amacıyla ...'nin imzaladığı Genel Kredi ve Teminat Sözleşmeleri gereğince borcun tamamından sorumlu olduğunu, ...

yönünden alacağın tahsilini temin edecek herhangi bir teminat bulunmadığını, buna göre; masraf ve faizler hariç olmak üzere ihtiyati haciz başvuru tarihi itibariyle şimdilik;

8. 832.527,77-TL nakit ve 528.482,00-TL gayri nakit ve 100.000 Euro karşılığı olan 643.650-TL gayri nakit olmak üzere; toplam 10.004.659,77-TL üzerinden alacağın tahsili için borçlunun taşınır, taşınmaz malları ile üçüncü kişilerdeki hak ve alacaklarına ihtiyaten haciz konulmasını talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, davacı tarafın ihtiyati haciz talebinin İİK.'nın 257 ve devamı maddeleri gereğince talebin 8.832.527,77-TL nakit alacak yönünden %20 teminat mukabilinde kabulü ile ve 1.172.132,00-TL gayri nakit alacak yönünden isteminin Yargıtay 11. HD.nin 2016/13529 esas 2018/210 sayılı kararı ilamı gereğince reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Alacaklı banka vekili;müvekkili banka ile borçlular arasında akdedilen GKSleri uyarınca müvekkili bankanın gayrinakit alacak bedellerinin depo talebinin yasal olduğunu, yasa hükmü ve yerleşik Yargıtay içtihatları gereğince de ihtiyati haciz taleplerinin kabulü bakımından kanaat edinilmiş olmasının yeterli olup ayrıca alacağın kesin olarak ispatı gerekmediğini, mahkemenin alacağın varlığı hakkında kanaat edinmiş olmasının yeterli olduğu, buna karşılık alacağın kesin olarak ispat edilmesinin aranmadığının vurgulandığını belirterek, İlk Derece Mahkemesi'nin kararının gayri nakit alacağı yönünden talebin reddine ilişkin kısmının kaldırılarak, müvekkili bankanın gayri nakit alacak tutarı olan 1.171.622,- TL yönünden ihtiyati haciz talebinin kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

İhtiyati haciz kararı verilebilmesi için İİK'nın 257. maddesindeki şartların oluşması gerekir. İİK'nın 257/1.maddesine göre, rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı... ihtiyati haciz talebinde bulunabilir.Uyuşmazlık çek kanuni karşılık tutarı ve meri teminat mektup tutarlarından kaynaklanan gayrinakit alacak nedeniyle ihtiyati haciz kararı verilip verilmeyeceği noktasındadır. Konuya ilişkin Yargıtay İçtihatları Birleştirme Genel Kurulunun 27.12.2017 tarih 2016/1 esas 2017/6 karar sayılı ilamında; "Bankanın teminat mektubu verilmesini sağlamak amacıyla yapılan gayri nakdi kredi sözleşmesinden doğan borcunun doğrudan nakit çıkışı yapılması değil, bir riskin üstlenilmesi niteliğinde olduğu;

risk gerçekleşip bankaca muhataba ödeme yapılmadıkça, diğer deyişle mektup bedeli tazmin edilmedikçe bankanın müşterisine rücu etmesinin de söz konusu olamayacağı anlaşılmaktadır. Mektup bedeli tazmin edilmeden ve rücu hakkı doğmadan takip yapılamaz (Bank. K. m.48)... Bankanın verdiği çek karnesinde bulunan her bir çek yaprağının kullanılıp kullanılmadığı özellikle 31.02.2020 tarihine kadar ,düzenleme tarihinden önce çekin ibrazının yasaklanmış olması nedeniyle çekte fiilen vadenin kabul edilmiş olması ,5941 sayılı kanunun geçici 3/5 maddesinde bankanın riskinin ancak kullanılan ve karşılıksız kalan çekler açısından sözkonusu olabilecek ,risk gerçekleşmemişse muaccel bir alacaktan sözedilemeyecektir.

İİK’nun 257. maddesinde 17.07.2003 gün ve 4949 sayılı Kanunun 59’uncu maddesiyle yapılan değişiklikte, madde başlığı “İhtiyatî haciz” iken “İhtiyatî haciz şartları”; birinci fıkrasında yer alan “borcun” ibaresi, “para borcunun” şeklinde değiştirilmiştir. Bu değişiklik göstermektedir ki, teminat alacakları için İİK’nun 42. maddesi gereğince genel haciz yolu ile ilamsız takip yapılabilir ise de ihtiyati haciz kararı verilemez. Çünkü İcra ve İflas Kanunu’nun 257. maddesinde ihtiyati haciz, sadece “para alacakları” için öngörülmüştür. İhtiyati haciz; “icra işlemi” değil, özel geçici hukuki koruma müessesesi olduğundan, ancak İcra ve İflas Kanunu’nun 257. maddesindeki şartlar çerçevesinde karar verilebilir.

O hâlde, teminatın depo edilmesi” için ihtiyati haciz kararı verilemez."denilmiştir. İlk derece mahkemesince gayrinakit alacak için gerekçesi yukarıda yazılı, bağlayıcı bulunan içtihadı birleştirme kararı uyarınca ihtiyati haciz isteminin reddine karar verilmesinde isabetsizlik bulunmadığından alacaklı banka vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Alacaklı banka vekilinin istinaf başvurusunun HMK 'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,Peşin harcın karar harcına mahsubuna başkaca harç alınmasına yer olmadığına,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK.'nın 362(1)-f maddesi uyarınca kesin olmak üzere, oy birliği ile karar verildi.10/10/2019

Kaynak: https://6102ttk.com/karar/249481 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi

Bu sitedeki içerik bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş veya tavsiye değildir. Resmî metin için mevzuat.gov.tr esastır.