I · İstinaf kararı (12. HD) II · Yargıtay 11. HD → Onandı

Milletlerarası yetkide MÖHUK 40 atfıyla iç hukuk yetki kurallarının uygulanması

İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2019/1044 E. 2020/207 K. · 13.02.2020

Alacakistinaf başvurusunun esastan reddiTemyiz yolu açık

Mahkemenin nitelemesi: Taşıma

Davacının nitelemesi: Milletlerarası Yetki İtirazı mahkemenin nitelemesiyle örtüşüyor

Gerekçe özeti

Yabancılık unsuru taşıyan uyuşmazlıklarda Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisi MÖHUK 40. madde atfıyla iç hukukun yer itibariyle yetki kurallarına (HMK 6, 10 vb.) göre belirlenir; sözleşmede veya taşıma belgesinde Türk mahkemelerini yetkili kılan bir yetki klozu yoksa ve davalının ikametgahı ile sözleşmenin ifa yeri (yükleme/boşaltma yerleri dahil) yurt dışındaysa, Türk mahkemeleri milletlerarası yetkiye sahip değildir.

Ele alınan sorunlar

Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisinin MÖHUK 40 ve iç hukuk yetki kuralları çerçevesinde belirlenmesi → ret

Gerekçe: MÖHUK 40. madde uyarınca Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisi iç hukukun yer itibariyle yetki kuralları tarafından belirlenir; Türk mahkemeleri ancak iç yetki kuralları gereğince yetkili oldukları hallerde milletlerarası yetkiye de sahiptir. Konişmento ve bağlama özetinde Türk mahkemelerini yetkili kılan bir düzenleme bulunmamaktadır. Davacı taşıtan İsviçre'de, davalı taşıyan Almanya'da mukimdir; yükleme yeri Ukrayna, varış yeri Umman'dır. Davacılardan biri Türkiye'de olmakla birlikte, bu tüzel kişiliğin davalıya yönelttiği bir talep bulunmamaktadır. HMK 6. madde gereği genel yetkili mahkeme davalının yerleşim yeri mahkemesidir; sözleşmeden kaynaklanan davalarda HMK 10. madde gereği borcun ifa yeri mahkemesi de yetkilidir. Somut olayda yükleme yeri Ukrayna, boşaltma yeri Umman, davalıların ikametgahı Almanya olduğundan Türk mahkemelerini yetkili kılan hiçbir yasal düzenleme bulunmamaktadır; ilk derece mahkemesinin uluslararası yetki itirazını kabul etmesinde isabetsizlik görülmemiştir.

Gerekçe kaynağı: özgün

Ön inceleme duruşmasının usule uygunluğu ve hakimin davayı aydınlatma ödevi iddiası → ret

İddia: Davacılar vekili, HMK 137 uyarınca ön inceleme duruşmasında yapılabilecek işlemlerin tahdidi olduğunu, ön inceleme duruşmasının usule uygun yapılmadığını, HMK 31 gereği hakimin davayı aydınlatma ödevini yeterince ifa etmediğini ve bu nedenlerle adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

Gerekçe: Davacılar vekili ön inceleme duruşmasının usulüne uygun yapılmadığını ve aydınlatma yükümlülüğünün yerine getirilmediğini ileri sürmekte ise de, iddia edilen usule aykırılığın somut olarak ne olduğu belirtilmemiş, somutlaştırılmamıştır.

Gerekçe kaynağı: özgün

Emsal değeri

Konişmento ve navlun sözleşmesi ilişkilerinde yetki klozu bulunmadığında Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisinin MÖHUK 40 atfıyla iç hukuk yetki kurallarına (davalının ikametgahı, yükleme/boşaltma yerleri) göre belirlenmesi yönünden emsal niteliktedir.

Usul tespitleri

Yetkili mahkeme: Yabancılık unsuru taşıyan davalarda Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisi MÖHUK 40. madde atfıyla iç hukukun yer itibariyle yetki kurallarına göre belirlenir; taşıma belgelerinde yetki klozu yoksa HMK 6 uyarınca davalının yerleşim yeri mahkemesi, HMK 10 uyarınca sözleşmenin ifa yeri (yükleme/boşaltma yeri) mahkemesi yetkilidir; bunların tamamı yurt dışındaysa Türk mahkemeleri yetkisizdir.

Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
milletlerarası yetki↗ MÖHUK 40↗ genel yetkili mahkeme↗ borcun ifa yeri↗ konişmento↗ bağlama özeti↗ davayı aydınlatma ödevi↗ ön inceleme duruşması↗

Atıf yapılan mevzuat: 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) — MÖHUK 40 · 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) — HMK 6 HMK 10 HMK 31 HMK 137

Karar metni

Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2019/1044

KARAR NO 2020/207

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ (DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)

TARİHİ 28/01/2019

NUMARASI 2017/114 Esas 2019/26 Karar

DAVA

Alacak (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ 13/02/2020

Milletlerarası yetkisizliğe ilişkin hükmün davacılar vekilince istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, müvekkillerinden ... 'nın İsviçre'de mukim olduğunu, tarım ürünü alımı-satımı gerçekleştirdiğini,diğer müvekkili ... şirketinin ise İsviçre'deki firmanın Türkiye'deki ticari ayağını oluşturduğunu, hukuki ve finansal organik bağ bulunarak faaliyet gösterdiğini, ... 'in toplamda 11.000 metreküp 2015 mahsulu Ukrayna öğütmelik buğday emtiasının Manama şehri / Bahreyn Krallığı'nda faaliyet gösteren ... 'ye satılması konusunda satım sözleşmesi imzalandığını, sözleşmenin "ödeme" başlıklı maddesi uyarınca ticari faturanın hazırlanarak ...'e ibraz edildiğini, işbu ticari fatura kapsamında son fiyatın 2.343.000-usd olarak belirlendiğini, ...'in % 20 ön ödemesini aldığını ve bakiye tutarın 1.874.000-usd kaldığını, ön ödemenin yapılmasının ardından ...

söz konusu emtianın taşınması adına ... IMO numaralı Liberya bayraklı ... donatanları / işletenleri davalı ... ile iletişime geçildiğini ve CIF yükleme prensibinde 09/06/2016 tarihinde anlaşma sağlanarak çarter parti sözleşmesinin onaylandığını, söz konusu çarter parti ve taşıma işi adına gemi donatanları / işletenleri toplamda 323.428,13 USD- navlun ücreti belirlendiğini, bu tutarın 21/07/2016 tarihinde ... tarafından çarter partide yazılı olarak belirtilen gemi işletme müteahhidi / donatan ...'ya swift yoluyla ödendiğini, bu esnada ... tarafından satın alınan emtiaların Salalah şehri / Umman Sultanlığı'nda faaliyet gösteren ... şirketine satıldığını, durumun ...'e bildirildiğini ve emtiaların Salalah şehri boşaltma limanına gönderilmesi talimatının verildiğini, talimatlar uyarınca emtiaların 19/06/2016 tarihinde ...

gemisine Berdyansk şehri/ Ukrayna limanında yüklendiğini, müvekkiline üç farklı konişmento ve üçer orijinal nüsha şeklinde gemi kaptanı tarafından verildiğini, emtia yükünü alan ... gemisinin Ukrayna'dan yola çıkarak seyrü seferine başladığını, ... gemisinin belgelerin orijinal suretleri ve orijinal konişmentoların Hindistan ... Bankasına gönderilmeden çarter parti ve ilgili satış sözleşmesi hilafına Salalah şehri limanına yanaşarak tüm kargoyu ... lehine boşalttığını, orijinal konişmentoların ilgili sözleşme uyarınca birinci sınıf bir İsviçre bankası olan ... Bank'a teslim edildiğini, bu durumdan müvekkillerinin 27/07/2016 tarihinde haberlerinin olduğunu, müvekkili şirket ... 'in muhabir bankalar aracılığıyla yaptığı ihtarlar ve yazışmaların akabinde ...

tarafından % 20 'lik ilk ön ödemenin ardından çeşitli zamanlarda peyderpey 957.338- USD 'lik kısmi ödeme yapıldığını, ancak borcun kapatılmadığını ve 959.662-USD kalan bakiye bulunduğunu belirterek ... IMO numaralı Liberya bayraklı ... gemisi aleyhine kısmi dava şeklinde şimdilik 10.000-usd tutarında kanuni rehin hakkı verilmesine,10.000-usd asıl alacağın tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili ; HMK 104 gereği süresinde verdiği cevap dilekçesi ile sözleşme olarak sunulan bağlantı özetinin taraflarının davadışı ... ile ... olduğunu, 19/06/2016 tarihinde yükleme limanında düzenlenen üç set konişmentonun ... namına düzenlendiğini, dava konusu taşımanın Ukrayna'dan Umman'a gerçekleştirildiğini, davalılardan hiçbirinin işyerinin Türkiye'de olmadığını, davanın yetki bakımından reddolunarak Hamburg Mahkemesine gönderilmesini, Türkiye ile alakası olmayan uyuşmazlığa Türk Hukukunun uygulanmasının mümkün olmadığını, ... 'un ilgili zamanda geminin sicil maliki ve zaman çarteri sözleşmesi tahtında da ...'a tahsis olunduğunu, ilgili tarihlerde geminin ticari yönetiminin bütünüyle davadışı ...

adlı şirket olduğunu, ... namına düzenlenen konişmentoların meşru hamilinin davacılar olmadığını, davacının konişmentosuz teslimden 27/07/2016 tarihinde haberdar olduğunu iddia ettiğini, yükün teslim tarihinin ise bundan önce olduğunu, işbu davanın 10.000-USD müddeabihle kısmi dava şeklinde açıldığını, her ne kadar 10.000,-TL için dava bir yıllık sürede açılmış ise de davacının saklı tuttuğu talep haklarının düştüğünü ve herhalükarda zamanaşımına uğradığını, müvekkilinin işbu taşımada taşıyan sıfatına haiz olmadığını, iddia edilen konişmentosuz teslimden de sorumlu tutulmasının mümkün olmadığını, alacağın muhatabının navlun sözleşmesinin tarafı olan ... olduğunu, ancak ...'ın geminin maliki olmadığını belirterek davanın yetki, husumet yokluğundan ve esastan reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; taşımaya ilişkin bağlama özetinin ... ile gemi yönetimi arasında düzenlendiği, gemi kaptanı tarafından imzalanan konişmentonun Shipper (gönderen) hanesinde yüklemeyi yapan Ukrayna firmasının yer aldığı, malların Ukrayna'dan Umman'a taşındığı, davanın da satıcı firma yani İsviçre firması tarafından Alman firması olan taşıyana karşı açıldığı belirli olup, bu durumda uyuşmazlık yabancılık unsuru taşıdığından yetkili mahkemenin MÖHUK 40 ve devamı maddelerine göre tayin edilmesi gerektiği, konişmento ve bağlama özetinde yetki klozu yer almadığından yetkili mahkemenin MÖHUK 40.maddesi atfı ile HMK hükümlerine göre belirlenebileceği, bağlama özeti ve konişmentodaki bilgilere göre taşıma ilişkisinin davacı ...

ile davalı donatan arasında kurulduğu, taşımanın da davalıya ait gemi ile yapıldığı, HMK 'nun 6.maddesinde düzenlenen genel yetki kuralına göre davalının ikametgahının yer aldığı Almanya veya sözleşmenin ifa yeri olan Umman Mahkemelerinin yetkili olduğu gerekçesiyle davalının milletlerarası yetki itirazının kabulü ile mahkemenin yetkisizliği nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde; HMK 137 maddesi uyarınca ön inceleme duruşmasında yapılabilecek işlemlerin tahdidi olarak belirtildiğini, mahkeme tarafından ön inceleme duruşmasının usule uygun yapılmadığını, HMK 31 hilafına hakimin davayı aydınlatma ödevini yeteri kadar ifa etmediğini, Anayasa'nın adil yargılanma hükümlerine aykırılık nedeniyle kararın bozulmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, gemi ile taşınan yükün navlun sözleşmesi hilafına orijinal konişmento ibraz edilmeden alıcıya teslim edilmesi nedeniyle tahsil edilemeyen mal bedelinden dolayı ortaya çıktığı iddia olunan zararın tahsili istemine ilişkindir. Davalı yasal sürede uluslararası yetki itirazında bulunarak mahkemenin yetkisine itiraz etmiş, ilk derece mahkemesince yukarıda açıklanan gerekçelerle açılan davada yetki itirazı kabul edilerek yetkisizlik kararı verilmiştir. MÖHUK 40.madde uyarınca Türk Mahkemelerinin milletlerarası yetkisini iç hukukun yer itibariyle yetki kuralları tayin eder .Türk Mahkemelerinin uluslarası yetkisinin sınırları iç yetki kuralları tarafından çizilir.Bir başka deyişle ,Türk Mahkemeleri ancak iç yetki kuralları gereğince yetkili oldukları hallerde uluslararası yetkiye de sahiptirler.

Konşimento ve 3.5.2016 tarihli bağlama özetin de Türk Mahkemelerini yetkili kılan bir düzenleme yoktur.Zarar iddia eden davacı satıcı / taşıtan İsviçre -davalı taşıyan ise Almanya da mukimdir.Konişmentonun incelenmesinde Taşıma ilişkisine göre yükün yükleme yeri Ukrayna -varış yeri ise Umman bulunmaktadır. ... Türkiye de davacı sıfatıyla dava da yer almakta ise de adı geçen tüzel kişiliğin dava da davalıya karşı yönelttiği bir talep bulunmamaktadır. Davacılar vekili ön inceleme duruşmasının usulune uygun yapılmadığını ,aydınlatma yükümlülüğünün yerine getirilmediğini ileri sürmekte ise de usule aykırılığın ne olduğu somutlaştırılmamıştır. HMK 6. maddesi gereği genel yetkili mahkeme davalı borçlunun yerleşim yeri mahkemesidir.ve icra dairesidir.

Sözleşmeden kaynaklanan davalarda HMK’unun 10. maddesi gereğince borcun ifa yeri mahkemesi de yetkilidir. Somut uyuşmazlıkta yükleme yeri Ukrayna ,boşaltma yeri Umman olup davalıların ikametgahı da Almanya olduğundan eldeki dava da Türk Mahkemelerini yetkili kılan hiç bir yasal düzenleme olmadığından ilk derece mahkemesince uluslararası yetki itirazının kabulüne karar verilmesinde isabetsizlik görülmemiş,davacılar vekilinin istinaf başvurusunun HMK.nun 353/1-b/1 maddesi gereği esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacılar vekilinin istinaf başvurusunun HMK 'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,Alınması gereken 54,40- TL istinaf karar harcından davacılar tarafından peşin yatırılan 44,40- TL harcın mahsubu ile bakiye 10- TL harcın davacılardan alınarak hazineye gelir kaydına, Davacılar tarafından yapılan istinaf yargı giderlerinin üzerinde bırakılmasına, Gerekçeli kararın bir örneğinin taraf vekillerine tebliğine, HMK 'nun 361/1. maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabileceğine, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliğiyle karar verildi. 13/02/2020

Kaynak: https://6102ttk.com/karar/245769 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi temyiz incelemesi

Bu istinaf kararı Yargıtay 11. Hukuk Dairesince temyiz incelemesinden geçmiştir.

Onandı

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · 2020/5334 E. 2021/5372 K. · Onandı

Yabancılık unsurlu taşımada Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisi

Gerekçe özeti

Yabancılık unsuru taşıyan taşıma uyuşmazlığında yetkili mahkeme MÖHUK 40 vd. uyarınca belirlenir; konişmento/bağlama özetinde yetki klozu yoksa MÖHUK 40 atfıyla HMK'nın genel (davalının yerleşim yeri, HMK 6) ve akdin ifa yeri (HMK 10) yetki kurallarına gidilir. Yükleme, boşaltma ve davalı ikametgahının tümü yabancı ülkelerde olup Türk mahkemelerini yetkili kılan bir düzenleme yoksa Türk mahkemeleri milletlerarası yönden yetkisizdir ve dava usulden reddedilir.

Emsal değeri

Yabancılık unsuru taşıyan taşıma davasında Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisinin MÖHUK 40 vd. ile belirlenmesi bakımından emsal.

Kavramlar: yabancılık unsuru milletlerarası yetki MÖHUK yetki klozu yetkisizlik

Yargıtay 11. HD kararının tam metni

11. Hukuk Dairesi 2020/5334 E. , 2021/5372 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 12. HUKUK DAİRESİ

Taraflar arasında görülen davada İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 28.01.2019 tarih ve 2017/114 E. - 2019/26 K. sayılı kararın davacılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, istinaf isteminin esastan reddine dair İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi'nce verilen 13.02.2020 tarih ve 2019/1044 E- 2020/207 K. sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi davacılar vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkillerinden Scanwel Commodities SA'nın İsviçre'de mukim olduğunu, tarım ürünü alımı-satımı gerçekleştirdiğini, diğer müvekkili Scanwel Turkey şirketinin ise İsviçre'deki firmanın Türkiye'deki ticari ayağını oluşturduğunu, hukuki ve finansal organik bağ bulunarak faaliyet gösterdiğini, Scanwel Swiss'in toplamda 11.000 metreküp 2015 mahsulu Ukrayna öğütmelik buğday emtiasının Manama şehri / Bahreyn Krallığı'nda faaliyet gösteren Nakheel Aldeyar Trading SPC'ye satılması konusunda satım sözleşmesi imzalandığını, sözleşmenin "ödeme" başlıklı maddesi uyarınca ticari faturanın hazırlanarak Nakheel'e ibraz edildiğini, işbu ticari fatura kapsamında son fiyatın 2.343.000 USD olarak belirlendiğini, Scanwel Swiss 'in %20 ön ödemesini aldığını ve bakiye tutarın 1.874.000 USD kaldığını, ön ödemenin yapılmasının ardından Scanwel Swiss söz konusu emtianın taşınması adına 9616606 IMO numaralı Liberya bayraklı M/V North Wind donatanları / işletenleri davalı Kontor 17 Shipmanagement GMBH ile iletişime geçildiğini ve CIF yükleme prensibinde 09/06/2016 tarihinde anlaşma sağlanarak çarter parti sözleşmesinin onaylandığını, söz konusu çarter parti ve taşıma işi adına gemi donatanları / işletenleri toplamda 323.428,13 USD navlun ücreti belirlendiğini, bu tutarın 21/07/2016 tarihinde Scanwel Swiss tarafından çarter partide yazılı olarak belirtilen gemi işletme müteahhidi / donatan Delmar Shipping Co SA'ya swift yoluyla ödendiğini, bu esnada Nakheel tarafından satın alınan emtiaların Salalah şehri / Umman Sultanlığı'nda faaliyet gösteren Al Raseed Mills şirketine satıldığını, durumun Scanwel Swiss 'e bildirildiğini ve emtiaların Salalah şehri boşaltma limanına gönderilmesi talimatının verildiğini, talimatlar uyarınca emtiaların 19/06/2016 tarihinde North Wind gemisine Berdyansk şehri/ Ukrayna limanında yüklendiğini, müvekkiline üç farklı konişmento ve üçer orijinal nüsha şeklinde gemi kaptanı tarafından verildiğini, emtia yükünü alan North Wind gemisinin Ukrayna'dan yola çıkarak seyrü seferine başladığını, North Wind gemisinin belgelerin orijinal suretleri ve orijinal konişmentoların Hindistan Devlet Bankasına gönderilmeden çarter parti ve ilgili satış sözleşmesi hilafına Salalah şehri limanına yanaşarak tüm kargoyu Al Raseed lehine boşalttığını, orijinal konişmentoların ilgili sözleşme uyarınca birinci sınıf bir İsviçre bankası olan Arab Bank'a teslim edildiğini, bu durumdan müvekkillerinin 27/07/2016 tarihinde haberlerinin olduğunu, müvekkili şirket Scanwel Swiss 'in muhabir bankalar aracılığıyla yaptığı ihtarlar ve yazışmaların akabinde Nakheel tarafından % 20'lik ilk ön ödemenin ardından çeşitli zamanlarda peyderpey 957.338 USD'lik kısmi ödeme yapıldığını, ancak borcun kapatılmadığını ve 959.662 USD kalan bakiye bulunduğunu belirterek 9616606 IMO numaralı Liberya bayraklı M/V North Wind gemisi aleyhine kısmi dava şeklinde şimdilik 10.000 USD tutarında kanuni rehin hakkı ve 10.000 USD asıl alacağın tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili, sözleşme olarak sunulan bağlantı özetinin taraflarının davadışı Delmar Shipping Co SA ile Scanwel olduğunu, 19/06/2016 tarihinde yükleme limanında düzenlenen üç set konişmentonun Al Raseed Mills namına düzenlendiğini, dava konusu taşımanın Ukrayna'dan Umman'a gerçekleştirildiğini, davalılardan hiçbirinin işyerinin Türkiye'de olmadığını, davanın yetki bakımından reddolunarak Hamburg Mahkemesine gönderilmesini, Türkiye ile alakası olmayan uyuşmazlığa Türk Hukukunun uygulanmasının mümkün olmadığını, North Wind Shipping Corporation'un ilgili zamanda geminin sicil maliki ve zaman çarteri sözleşmesi tahtında da Delmar'a tahsis olunduğunu, ilgili tarihlerde geminin ticari yönetiminin bütünüyle davadışı Delmar adlı şirket olduğunu, Al Raseed Mills namına düzenlenen konişmentoların meşru hamilinin davacılar olmadığını, davacının konişmentosuz teslimden 27/07/2016 tarihinde haberdar olduğunu iddia ettiğini, yükün teslim tarihinin ise bundan önce olduğunu, bu davanın 10.000-USD müddeabihle kısmi dava şeklinde açıldığını, her ne kadar kısmi dava bir yıllık sürede açılmış ise de davacının saklı tuttuğu talep haklarının düştüğünü ve zamanaşımına uğradığını, müvekkilinin işbu taşımada taşıyan sıfatına haiz olmadığını, iddia edilen konişmentosuz teslimden de sorumlu tutulmasının mümkün olmadığını, alacağın muhatabının navlun sözleşmesinin tarafı olan Delmar olduğunu, ancak Delmar'ın geminin maliki olmadığını belirterek davanın yetki, husumet yokluğu ve esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece, tüm dosya kapsamına göre; taşımaya ilişkin bağlama özetinin Scanwel Commodities SA ile gemi yönetimi arasında düzenlendiği, gemi kaptanı tarafından imzalanan konişmentonun Shipper (gönderen) hanesinde yüklemeyi yapan Ukrayna firmasının yer aldığı, malların Ukrayna'dan Umman'a taşındığı, davanın da satıcı firma yani İsviçre firması tarafından Alman firması olan taşıyana karşı açıldığı, uyuşmazlık yabancılık unsuru taşıdığından yetkili mahkemenin MÖHUK 40 ve devamı maddelerine göre tayin edilmesi gerektiği, konişmento ve bağlama özetinde yetki klozu yer almadığından yetkili mahkemenin MÖHUK 40. maddesi atfı ile HMK hükümlerine göre belirlenebileceği, bağlama özeti ve konişmentodaki bilgilere göre taşıma ilişkisinin davacı ...

Commodities SA ile davalı donatan arasında kurulduğu, taşımanın da davalıya ait gemi ile yapıldığı, HMK 'nun 6. maddesinde düzenlenen genel yetki kuralına göre davalının ikametgahının yer aldığı Almanya veya sözleşmenin ifa yeri olan Umman Mahkemelerinin yetkili olduğu gerekçesiyle davalının milletlerarası yetki itirazının kabulü ile mahkemenin yetkisizliği nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.

Karara karşı davacılar vekili istinaf kanun yoluna başvuruda bulunmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesince, MÖHUK 40. madde uyarınca ve HMK 6. maddesi gereği genel yetkili mahkeme davalı borçlunun yerleşim yeri mahkemesi ve icra dairesi olup sözleşmeden kaynaklanan davalarda HMK’nın 10. maddesi gereğince borcun ifa yeri mahkemesi de yetkili olduğundan somut uyuşmazlıkta yükleme yeri Ukrayna, boşaltma yeri Umman davalıların ikametgahı da Almanya olup Türk Mahkemelerini yetkili kılan hiç bir yasal düzenleme olmadığından İlk Derece Mahkemesince uluslararası yetki itirazının kabulüne karar verilmesinde isabetsizlik görülmemiş, davacılar vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b/1 maddesi gereği esastan reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacılar vekili temyiz etmiştir.

Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun HMK'nın 353/b-1 maddesi uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.

SONUÇ

Yukarda açıklanan nedenlerle, davacılar vekilinin temyiz isteminin reddi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın HMK'nın 370/1. maddesi uyarınca ONANMASINA, HMK'nın 372. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, aşağıda yazılı bakiye 4,90 TL temyiz ilam harcının temyiz eden davacılardan alınmasına, 24/06/2021 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.