6102TTK Türk Ticaret Kanunu

Çekin bedelsizlik nedeniyle borçlu olmadığının tespiti isteminin ispat yükü

İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2019/504 E. 2021/440 K. · · İlk derece: BAKIRKÖY 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

Menfi tespit / İstirdatistinaf başvurusunun esastan reddiKesin

★ Emsal

Mahkemenin nitelemesi: Kıymetli evrak (kambiyo)Çek

Gerekçe özeti

Bir çekin bedelsizlik nedeniyle borçlu olmadığının tespiti istemine dayanan davada, davacının çeki belirli bir sözleşme (örn. araç satışı) kapsamında karşı tarafa teslim ettiği iddiası kesin delille ispatlanmalıdır; bu ispat sağlanamaz ve çekin ibraz edilmediği, arkalı önlü görüntü kaydının sunulmadığı, çeke dayalı icra takibi başlatılmadığı da tespit edilirse, davanın hukuki nitelendirmesi (menfi tespit/istirdat) ilk derecede hatalı yapılmış olsa bile, ispat yükü yerine getirilmediğinden davanın reddi sonucu değişmez.

Ele alınan sorunlar

Davanın hukuki niteliğinin (menfi tespit/istirdat) belirlenmesi → kabul

Gerekçe: Davacı, kendisi tarafından dava dışı şirket lehine keşide edilen çekin araç satışı karşılığında davalıya teslim edildiğini, davalının sözleşmeden kaynaklanan araç teslim edimini yerine getirmemesi nedeniyle çekin bedelsiz kaldığını ileri sürerek bu çekten dolayı borçlu olmadığının tespitini talep etmiştir. Bu talep içeriğine göre dava, menfi tespit davası olarak değerlendirilmesi gerekirken ilk derece mahkemesince istirdat davası olarak nitelendirilmesi yerinde olmamıştır.

Gerekçe kaynağı: düzeltme

Çekin sözleşme kapsamında teslim edildiğinin ispatı ve davanın esastan sonucu → ret

İddia: Davalının çeki iktisapta kötüniyetli ve ağır kusurlu olduğu, aracın teslim edilmemesine rağmen çekin iade edilmediği, bu durumun tanık beyanları ve kamera kayıtlarıyla sabit olduğu ileri sürülmüştür.

Gerekçe: Davacının, dava konusu çeki davalıya araç satış sözleşmesi kapsamında teslim ettiğini kesin delille ispatlaması gerekmektedir; davacı tarafından yargılama aşamasında bu nitelikte bir delil ileri sürülmemiştir. Bunun dışında bahse konu çek bankaya ibraz edilmemiş, çekin arkalı önlü görüntü kaydı dosyaya sunulmamış ve bu çeke istinaden herhangi bir icra takibi de başlatılmamıştır. Bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde davacının iddialarını ispatlayamadığı anlaşılmış olup, mahkemece sonuç olarak davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Gerekçe kaynağı: özgün

Emsal değeri

Çekin sözleşme kapsamında teslim edildiğine dayanan bedelsizlik iddiasının kesin delille ispatlanması gerektiğine, davanın hukuki nitelendirmesindeki hatanın ispat yükü karşılanmadığında sonucu değiştirmeyeceğine ilişkin tespit yönünden bölgesel emsal değeri taşımaktadır.

Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
menfi tespit davası istirdat davası kesin delil ispat yükü bedelsizlik iddiası çekin ibrazı

Atıf yapılan mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) — TTK 792

Karar metni

Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2019/504

KARAR NO 2021/440

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ BAKIRKÖY 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 11/01/2019

NUMARASI 2017/197 Esas - 2019/33 Karar

DAVA

Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ 25/03/2021

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin hamiline düzenlenen ... Bankası A.Ş. ... Yenibosna şubesine ait, keşide yeri ve tarihi İstanbul 08/03/2017, keşidecisi ... olan ... çek numaralı 26.300-TL bedelli çekin ... Ltd. Şti.'ye ciro edildiğini, müvekkili ile davalının araç satımı için anlaştığını, yukarıda bahsi geçen çeki davalıya araç satımı için teslim ettiğini, davalının satımı konusunda anlaşılan aracı müvekkiline teslim etmediği gibi müvekkilinden almış olduğu çeki de iade etmediğini, bu durumun tanıklarla sabit olduğunu, davalının üzerine düşen sorumluluğu yerine getirmediğini ileri sürerek 0021283 numaralı çek hakkında ödeme yasağı konulmasına, çekten dolayı davalşıya borçlu olmadığının tespitine, çekin tahsilinin ve icra takibine başlanılmasının önlenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, davanın menfi tespit davası olmadığı, rıza dışı elden çıkan çekin istirdatı istemine ilişkin olduğu, davacının, dava konusu çekin rızası hilafına elinden çıktığını ispat ettiği, fakat davalı ...'nin çeki iktisapta kötüniyetli ve ağır kusurlu olduğunun ileri sürülüp kanıtlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesi ile, davalının çeki iktisapta kötüniyetli olduğunu, davalının sözleşme gereğince aracı teslim etmediği gibi çeki de iade etmediğini, tanık beyanlarının kamera kayıtları ile desteklendiğini, davalı çeki iktisabında ağır kusurlu ve kötüniyetli olduğunu ileri sürerek yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, araç bedeli karşılığında verildiği iddia edilen çekten dolayı bedelsizlik nedeniyle borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir. Davacı, kendisi tarafından dava dışı ... Limited Şirketi lehine keşide edilen 08/03/2017 tarihli çekin, davalıya araç satışı için teslim edildiğini, fakat davalının sözleşmeden kaynaklanan araç tescil borcunu yerine getirmediği gibi dava konusu çeki de iade etmediğini ileri sürerek bu çekten dolayı borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir. Mahkemece ise dava, TTK m.792'ye dayalı olarak rıza dışı elden çıkan senedin istirdatı istemine ilişkin olarak değerlendirilmiş olup, dava konusu çekin davacının elinden rıza dışı çıktığı kabul edilmiş, fakat davalının çeki iktisapta ağır kusurlu ya da kötüniyetli olduğunun ispat edilememesi nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.

Davacı, dava konusu çekin keşidecisi olup, dava dışı şirket lehine olarak keşide ettiği 08/03/2017 tarihli çeki araç karşılığında davalıya teslim ettiğini, fakat davalının sözleşmeden kaynaklanan araç teslim edimini yerine getirmemesinden dolayı çekin bedelsiz kalmasına dayanarak dava konusu çekten borçlu olmadığını talep etmesine göre davanın menfi tespit davası olarak değerlendirilmesi gerekirken yazılı şekilde istirdat davası olarak değerlendirilmesi yerinde olmamış ise de, davacının bahse konu çeki davalıya araç satış sözleşmesi kapsamında teslim ettiğini kesin delille ispatlaması gerekmekte olup, davacı tarafından yargılama aşamasında bu nitelikte bir delil ileri sürülmemiştir. Bunun dışında bahse konu çek bankaya ibraz edilmemiş, çekin arkalı önlü görüntü kaydı dosyaya sunulmamıştır.

Bu çeke istinaden herhangi bir takip de başlatılmadığı dikkate alınarak davacının iddialarını ispatlayamadığı anlaşıldığından mahkemece sonuç olarak davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir. Bu nedenlerle davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Alınması gereken 59,30- TL istinaf karar harcından davacı tarafından peşin yatırılan 44,40- TL harcın mahsubu ile bakiye 14,90- TL harcın davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına, İstinaf yoluna başvuran davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 25/03/2021

Kaynak: https://6102ttk.com/karar/238140 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi

Bu sitedeki içerik bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş veya tavsiye değildir. Resmî metin için mevzuat.gov.tr esastır.