6102TTK Türk Ticaret Kanunu

Bilet bedeli alacağında ödeme ve mahsup ilişkisinin ispatı

İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2019/1811 E. 2022/650 K. · · İlk derece: İSTANBUL 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

İtirazın iptaliistinaf başvurusunun esastan reddiKesinlik belirsiz

★ Emsal

Mahkemenin nitelemesi: Ticari şirketler

Davacının nitelemesi: İcra Takibine İtiraz mahkemenin nitelemesiyle örtüşüyor

Gerekçe özeti

İtirazın iptali davasında, davalının takip konusu fatura bedelleri dışında kalan bilet rezervasyonlarını dava dışı üçüncü bir şirketten temin ettiği ve bu şirkete ödeme yaptığı yönündeki savunması, rezervasyon sistemi kayıtlarının davacı acente personeli tarafından oluşturulduğunun ve iddia edilen ilişkinin somut şekilde ispatlanamamış olmasının tespit edilmesi halinde kabul edilmez; ayrıca iptal edildiği ileri sürülen biletlere dair iade faturası ibraz edilmediği takdirde, bu biletlerden dolayı borcun bulunmadığı savunması da ispatlanmış sayılmaz ve ticari defter kayıtlarına dayalı ödeme mahsubu esas alınarak bakiye alacak hükme bağlanır.

Ele alınan sorunlar

Davalının takip dışı biletleri dava dışı üçüncü şirketten aldığı iddiasının ispatı → ret

İddia: Davacı vekili, davalının biletleri dava dışı üçüncü şirketten aldığına ilişkin delil sunmadığını, bu şirketin kayıtlarının incelenmesi talebinin karşılanmadığını, oysa uzman görüşüyle biletlerin davalı sistemine aktarıldığının tespit edildiğini ve sırf bilgi mailinin üçüncü şirket çalışanına gönderilmiş olmasının biletlerin o şirkete mal edilmesini gerektirmediğini ileri sürmüştür.

Gerekçe: Rezervasyon sistemi işletmecisinin bildirdiğine göre, sistem kayıtlarından acentelerin kestiği bilet sayısı tespit edilebilse de, bu biletlerden hangilerinin başka bir acente adına kesildiğinin belirlenmesi mümkün değildir; çünkü rezervasyonların biletlenmesi sistem üzerinden olduğu gibi e-posta veya telefonla da sağlanabilmektedir. Ticari defter incelemesinde, davacının düzenlediği 13 faturanın davalının defterlerinde eksiksiz kayıtlı olduğu, ancak davalının iddia ettiği 144.895-TL ödemenin davacı defterlerinde yalnızca 58.915-TL olarak göründüğü tespit edilmiştir. Rezervasyon sistemi kayıtlarına göre davalıya ait rezervasyonlarda davacı acente tarafından 384 yolcu için toplam 268.295,08-TL tutarında bilet girişi yapıldığı, bu girişlerin davacı acentenin personeli tarafından gerçekleştirildiği görülmüştür. Davacının ticari defterlerinde davalının bilet temin ettiğini belirttiği dava dışı üçüncü şirketle ticari ilişkisi bulunduğu, davalı tarafından düzenlenen biletlerin bir kısmının kodlarının bu şirket çalışanına gönderildiği anlaşılmıştır. Rezervasyon sistemi kayıtlarının davacı şirket çalışanı tarafından oluşturulmuş olması ve bilet kodlarının üçüncü şirket çalışanına iletilmiş olması, davalının bu bilet rezervasyonlarını doğrudan davacıdan yapmadığını ispatlamaya yetmemiştir; davalı bu iddiasını ispat edememiştir.

Gerekçe kaynağı: özgün

Takip konusu fatura bedelinden yapılan ödemelerin mahsubu ve bakiye alacağın belirlenmesi → ret

İddia: Davalı vekili, davanın kısmen kabulünün doğru olmadığını, hükmedilen 3.498,26-TL farkın iptal edilen biletlerden kaynaklandığını, bu nedenle davanın tümden reddedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

Gerekçe: Takibe dayanak 148.393,26-TL bedelli 13 fatura davalının ticari defterlerinde aynen kayıtlı olup, davalı tarafından 8 adet banka havalesi ve kredi kartı ödemeleriyle toplam 144.895-TL ödeme yapıldığı, buna ilişkin dekont ve ekstrelerin sunulduğu tespit edilmiştir. Davacının kredi kartı ödemelerinden 23.255-TL'lik kısmının davalının itirazı üzerine bankaya iade edildiği yönündeki itirazı incelenmiş, bankaya iade edilen tutarların davalının dayandığı kredi kartı ödemeleri içinde bulunmadığı, iade işleminin davalının dayandığı ödemelerle ilgisi olmadığı anlaşılmıştır. Davalının, 148.393,26-TL'den 144.895-TL'nin mahsubu sonucu kalan 3.498,26-TL'lik farkın davacı tarafından iptal edilen biletlerden kaynaklandığı ve bu nedenle borcu bulunmadığı yönündeki savunması, iptal edildiği ileri sürülen biletlere ilişkin herhangi bir iade faturası sunulmadığından ispatlanamamıştır. Bu durumda davalının defterlerine kayıtlı toplam 148.393,26-TL fatura bedelinden yapılan 144.895-TL ödemenin mahsubu ile davacının 3.498,26-TL alacaklı olduğu sonucuna varılmıştır.

Gerekçe kaynağı: özgün

Emsal değeri

Havayolu bileti alım-satımına dayalı ticari alacak uyuşmazlıklarında, rezervasyon sistemi (örn. ... sistemi) kayıtlarının kimin tarafından oluşturulduğunun ve bilet kodlarının kime iletildiğinin, tarafların ticari defter kayıtlarıyla birlikte değerlendirilerek ispat yükünün belirlenmesi açısından emsal niteliği taşımaktadır.

Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
itirazın iptali ispat yükü ticari defter kayıtları mahsup rezervasyon sistemi kayıtları iade faturası

Atıf yapılan mevzuat: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK) — İİK 67

Karar metni

Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2019/1811

KARAR NO 2022/650

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 13/03/2018

NUMARASI 2014/326 Esas 2018/169 Karar

DAVA

İtirazın İptali

İSTİNAF KARAR TARİHİ 28/04/2022

Davanın kısmen kabul kısmen reddine ilişkin kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; Beyoğlu ... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile başlatılan 13 adet faturadan kaynaklı 148.393,26-TL asıl ve 2.455,23-TL işlemiş faizden oluşan toplam 150.548,49-TL alacağın tahsiline ilişkin ödeme emrine davalı tarafından itiraz edildiğini, icra takibine konu edilen faturaların davalı yana tebliğ edildiğini ve borcun kesinleştiğini, buna rağmen faturaların ödenmediğini, davalının yaptığını iddia ettiği ödemelerin diğer cari hesap ve faturalara karşılık yapıldığını, bu durumun defter kayıtlarında ortaya çıkacağını, ayrıca ... sisteminde davalı borçlunun davacıdan aldığı bilet tutarının tespit edilebileceğini, takibe konu edilen faturalar dışında davalı borçlunun başka bilet borçlarının da bulunduğunu, bu borçlara ilişkin haklarını saklı tuttuklarını, icra takibine konu edilen faturaların 31.05.2010 tarihinden sonra olmasına karşın bazı ödemelerin bu tarihlerden önce olmasının davalının söz konusu faturalar dışında da müvekkiline borçlu olduğunu gösterdiğini, ayrıca ödenen tutarlar arasında gösterilen ...

kredi kartından çekilen 55.755-TL'nin 23.255-TL'lik kısmının davalının itirazı üzerine bankaya geri ödenmek zorunda kalındığını, ayrıca hava yolu şirketi tarafından düzenlenen elektronik biletlerin fatura yerine geçtiğini, belirterek davalının haksız itirazının iptaline, takibin devamına, davalı aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; davacıya takip dayanağı yapılan faturalara ilişkin olarak 144.895-TL ödeme yapıldığını, kalan tutarın ise iptal edilen biletlerden kaynaklandığını, davacıya borçlarının bulunmadığını, ödemelere ait dekont ve kredi kartı ekstreleri ile ödemelerin sabit olduğunu, davacı yanın dava dışı ...ne bilet satışı yaptığını, davalı müvekkilinin ise söz konusu şirkete satılan biletlerin bir bölümünü ...'den bedelini ödeyerek satın aldığını, ...'in borca batık hale gelmesi ve bilet bedellerini ödeyememesi üzerine kesilen biletlerin parasının bu kez müvekkili şirketten tahsil edilmeye çalışıldığını, müvekkili şirketin, kendisine gelen müşterinin talebi üzerine uçuş rezervasyonu yapıp biletlemesi için muhatabı olan ...'e rezervasyon kodunu mail veya SMS yoluyla gönderdiğini, dava dışı ...’in nihai biletleme işlemini davacı yan yapmış gibi görünse de, davalı müvekkilinin bu işlemlere ilişkin davacı yandan biletleme talebinde bulunmadığını, bu işlemlere ilişkin biletleme yapılması konusunda bir alım satım sözleşmesi ve ilişkisi bulunmadığını, takibe konu edilen faturalardaki biletlerin dışında kalan biletlerin ...'den alındığını, ...

sisteminde icra takibine konu olan biletlerin haricinde davalı müvekkil şirketin rezerve edip, davacı yanın biletlediğı görünen diğer biletler konusunda davalı müvekkil ile davacı yan arasında bilet alım satım sözleşmesi ve ilişkisi bulunmadığını, bu biletleri davalı müvekkil şirketin dava dışı ... den satın aldığını ve bedellerini ...e ödediğini, bu itibarla davacı yana borçlu olanın dava dışı ... şirketi olduğunu, bu ilişkinin ... sisteminde de açıkça görüldüğünü, bu hususun davacı yanın söz konusu biletleri ...'in biletleme elemanı ...'ın ...@...com mail adresine göndermesinden de anlaşıldığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, davacı tarafından 13 fatura ile yapılan 148.393,26 TL alacak takibine, davalı ... Turizm tarafından ödeme belgeleri ibraz olunan 8 adet banka dekontu ve bakiyesi kredi kartı hesap özeti ekstreleri ile olmak üzere toplam 144.895-TL. ödemede bulunulduğu, bu yönüyle davalının itirazının yerinde olduğu, buna göre davacı tarafça takip konusu yapılabilecek alacak tutarının, takibe konu alacak faturalarına davalı tarafından yapıldığı belgelenen ödeme tutarı sonrasında 3.498,26-TL olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, davalının itirazının 3.496-TL yönünden iptaline ve takibin bu miktar yönünden devamına, icra inkar ve kötü niyet tazminatı isteminin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

1-Davacı vekili istinaf dilekçesinde; davalının biletleri almadığına yönelik itirazının bulunmadığını, davalının uçak biletlerini dava dışı ... şirketinden aldığını ve bedelini ... şirketine ödediğini iddia ettiği halde buna ilişkin delil ibraz etmediğini, bu kapsamda ... şirketinin kayıtlarının incelenmesini talep etmelerine rağmen mahkemece bu taleplerinin karşılanmadığını, Mahkemenin bu yönde inceleme yapılamasında dair ara kararına rağmen bilirkişilerce ... şirketinin defterlerinin incelenmediğini, kendileri tarafından uzman görüşü alınmak suretiyle rakamsal gerçekliğin listeler halinde ortaya konulduğunu, ... kayıtlarının incelendiği uzman görüşünde müvekkili şirketteki biletlerin davalı şirketin bilet sistemine aktarıldığının tespit edildiğini, bu nedenle sırf bilgi mailinin ...

çalışanına gönderilmiş olmasının biletlerin dava dışı ... şirketine mâl edilmesini gerektirmediğini, yine bilirkişi raporunda müvekkiline 144.895-TL ödeme yapıldığı tespit edilmiş ise de, kredi kartı ile yapılan ödemelerin bir kısmının sonradan iptal edildiğini, konu ile ilgili bankadan gelen iptal yazılarının ibraz edildiğini, havayolu şirketleri tarafından düzenlenen elektronik biletlerin fatura yerine geçtiğini, müvekkili şirket tarafından kesilen elektronik biletlerin de incelenmesi gerektiğini, tüm bunlara rağmen davanın haksız olarak reddedildiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

2- Davalı vekili istinaf dilekçesinde; davanın kısmen kabulüne karar verilmesinin doğru olmadığını, mahkemece hükmedilen 3.498,26-TL farkın iptal edilen biletlerden kaynaklandığını, davacının iptal edilen biletler nedeniyle ücrete hak kazanamayacağından davanın tümden reddine karar verilmesi gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava; İİK. 67 maddeye dayalı itirazın iptali davasıdır. Davacı, 172 adet havayolu biletine ilişkin 13 adet fatura bedeli toplam 148.393,26-TL'nin tahsili için davalı hakkında icra takibi başlatmış olup; davalı, davacıya 8 adet banka havalesi ve geri kalanı kredi kartı olmak üzere toplamda 144.895-TL ödeme yaptığını, aradaki 3.498,26-TL farkın ise iptal edilen biletlerden kaynaklandığını ileri sürerek takibe itiraz etmiş, yargılamada da davanın reddini savunmuştur. Davacı, davalıya satmak üzere toplamda 406 adet bilet verdiğini, yapılan ödemelerin faturalarda belirtilen rezervasyon ve uçuşlar dışında kalan önceki biletlerle ilgili olduğunu ileri sürmekte; davalı ise davacıdan sadece takibe konu faturalarda belirtilen biletleri aldığını, bunun dışındaki biletleri ise dava dışı ...

şirketinden aldığını ve bu biletlerin bedelini ... ödediğini, davacı şirketin dava dışı ...'den olan alacağının kendisinden istenemeyeceğini belirterek davanın reddini savunmaktadır. Davacı iddiasını ... rezervasyon sistemi kayıtlarına dayandırmaktadır. Mahkemece ... A.Ş.'ne müzekkere yazılarak davaya dayanak gösterilen kayıtlar getirtilmiş, müzekkereye verilen cevapta; sistem kayıtlarında acentelerin belirli tarihler arasında kaç tane bilet kestiklerini bulma olanağı bulunduğu, ancak bu biletlerden hangilerinin bir başka acente için kesildiğinin tespit edilemeyeceği, çünkü acentelerin yapmış oldukları rezervasyonların biletlenmesi için sistem üzerinden gönderilebileceği gibi e-posta ya da telefonla da biletlenmenin sağlanmasının mümkün olduğu belirtilmiştir.

Tarafların ticari defterleri üzerinde yaptırılan incelemede davacı tarafından düzenlenen 13 adet faturanın davalının defterlerinde eksiksiz olarak yer aldığı, ancak davalı tarafından yapıldığı iddia edilen ve kendi defterlerinde kayıtlı olan 144.895-TL ödemenin, davacının defterlerinde 58.915-TL olarak kaydedildiği tespit edilmiştir. Bilirkişiler tarafından ... kayıtları üzerinde yapılan incelemede davalıya ait rezervasyon kayıtları ile gerçekleştirilen ya da müdahale edilen yolcu rezervasyonlarında, davacıya ait acente tarafından 384 adet yolcu için toplamda 268.295,08-TL tutarında uçak bileti girişi yapıldığı, ancak bu kayıtlara ilişkin uçak bileti numarası ve ücret bilgisi girişlerinin davacı acentenin ...

kodlu personeli tarafından gerçekleştirildiği tespit edilmiştir. Diğer taraftan davacı şirkete ait ticari defterlerde, davalı şirketin bir kısım biletleri temin ettiğini belirttiği dava dışı ... arasında ticari ilişki bulunduğu, davalı tarafından düzenlenen biletlerin bir kısmının kodlarının bu şirket çalışanına ait ...@...com adresine gönderildiği tespit edilmiştir. ... kayıtlarının davacı şirket çalışanı tarafından oluşturulduğu ve bilet kodlarının dava dışı ... şirketi çalışanına gönderildiği de dikkate alındığında, davalı şirketin, takibe dayanak faturalar dışındaki bilet rezervasyonlarının doğrudan davacı şirketten yapıldığı ispatlanamadığı gibi davalı tarafından yapılan ödemelerin takibe konu faturalar dışındaki uçuş, rezervasyon ve biletleme işlemleri için yapıldığı hususu da ispatlanamamıştır.

Bununla birlikte takibe dayanak toplam 148.393,26-TL bedelli 13 adet fatura davalının ticari defterlerinde aynen kayıtlı olup davalı tarafından toplamda 144.895-TL ödeme yapıldığı iddia edilmiş, havale ve kredi kartı ödemelerine dair ekstre ve dekont sunulmuştur. Buna karşılık davacı kredi kartı ödemelerinden 23.255-TL kısmının davalının itirazları üzerine bankaya geri ödenmek zorunda kaldığını belirterek bu kısma itiraz etmiştir. Ancak davacı tarafından bankaya iade edilen tutarlara ilişkin kredi kartı ödemelerinin, davalının gerek itiraz, gerekse cevap dilekçesinde yapıldığını belirttiği kredi kartı ödemeleri içinde bulunmadığı, diğer bir ifade ile yapılan iade işleminin davalı tarafın dayandığı kredi kartı ödemeleri ile ilgili olmadığı anlaşılmaktadır.

Davalı tarafça, 148.393,26-TL fatura bedelinden 144.895-TL'nin mahsubu ile kalan 3.498,26-TL'ye tekabül eden biletlerin davacı tarafından iptal edildiği, iptal edilen biletler nedeniyle davacıya borçlarının bulunmadığı ileri sürülmüş ise de, davalı tarafından iptal edildiği ileri sürülen biletlerle ilgili herhangi bir iade faturası sunulmadığı anlaşıldığından davalının aksi yöndeki savunmasına itibar edilmemiştir. Bu durumda davalının defterlerine kayıtlı toplam 148.393,26-TL davacı faturalarına karşılın davalı tarafından yapılan 144.895-TL ödemenin mahsubu ile davacının davalıdan 3.498,26-TL alacaklı olduğu anlaşıldığından, mahkemece davalının itirazının bu miktar üzerinden iptaline ve takibin bu miktar üzerinden devamına karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle, mahkemece davanın kısmen kabulüne dair verilen kararda isabetsizlik bulunmadığından, taraf vekillerinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Taraf vekillerinin istinaf başvurularının HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Davacıdan alınması gereken 80,70-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 35,90-TL harcın mahsubu ile bakiye 44,80-TL harcın davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, Davalıdan alınması gereken 238,82-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 59,74-TL harcın mahsubu ile bakiye 179,08‬-TL harcın davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, Davacı ve davalı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, Gerekçeli kararın bir örneğinin taraf vekillerine tebliğine, HMK 'nun 361/1. maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabileceğine, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliğiyle karar verildi.

28/04/2022

Kaynak: https://6102ttk.com/karar/230252 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi

Bu sitedeki içerik bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş veya tavsiye değildir. Resmî metin için mevzuat.gov.tr esastır.