Çeke sehven 'ödendi' yazılması: takipten feragat eden davacı zararını ispatlayamaz

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2025/1158

KARAR NO 2025/1463

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ BAKIRKÖY 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 08/05/2025

NUMARASI 2024/775 Esas 2025/438 Karar

DAVA

Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ 28/08/2024

Davanın reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; Müvekkili lehine, ... Yenibosna Şubesi’nin ... seri numaralı, 02/12/2023 keşide tarihli, keşide yeri İstanbul olan 1.000.000-TL bedelli çeki 04/12/2023 tarihinde Yenibosna şubesine ibraz ettiğini, çekin karşılıksız olduğunun anlaşıldığını, karşılıksızdır şerhi yazıldığını,zorunlu yaprak bedeli 6.000-TL'nin müvekkiline ödendiğini, banka personelinin çekin ön yüzüne çapraz ve büyük bir şekilde "ödendi" yazdığını, yazının çekin tamamıyla ödenmesi anlamına geldiğini, taraflarınca suç duyurusunda bulunulduğunu,iddianame düzenlendiğini, Bakırköy 8. Asliye Ceza Mahkemesi 2024/406 esas numaralı ceza davası açıldığını, davalının çalışanı tarafından müvekkilinin çekine zarar verildiğini, ifadesinde kastı olmadığına , dalgınlık iş yoğunluğu gerekçe gösterildiğini, yine keza belge verildiği ileri sürülse de böyle bir belge verilmediğini, zaten verildiği ileri sürülen belgenin kıymetli evrakın geçerliliğine bir etkisi olmadığını ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere şimdilik 25.000-TL'nin 04/12/2023 tarihinden itibaren faiz işletilerek davalıdan alınarak müvekkiline ödenmesine, karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili;

04. 12.2023 tarihinde banka çalışanının çeki teslim aldıktan sonra banka içerisindeki standart prosedürü takip ettiğini, banka nezdinde sistem üzerinden yapılan incelemede çekin karşılıksız olduğunun tespit edildiğini,operasyon yetkilisinin çekin arkasına "karşılıksız"şerhi yazdığını,çekin karşılıksız çıkması sebebiyle ödenmesi gereken 6.000-TL'nin davacıya ödendiğini, gişe personelinin bu ödemeyi yaptıktan sonra, hata yaparak, sehven çekin ön yüzüne ödendi ibaresi yazdığını, ceza davasının Çek Kanunu md. 7/4 kapsamında karşılıksız işlemi yapmamak olarak düzenlendiği ve iddianamede bu durumun bir anlık dalgınlık ile oluştuğu kanaatine varıldığının belirtildiği , davacının personelin eylemi sonucunda doğrudan uğradığı bir zararı bulunmadığını, eğer davacının bir zararı varsa bu zararın, davacının yaptığı ticaret sonucunda keşideciden aldığı çekin karşılıksız çıkmasından doğan ticari zarar olduğunu, çekin üzerine "ödendi" yazıyor olmasının, çekin çek vasfını yitirmesini sağlamadığını, çekin hukuken geçerli olduğunu, kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takibe konu edilebilir nitelikte olduğunu,müvekkili Bankanın, davacıya 15.02.2024 tarihli düzeltme yazısı verdiğini, bu düzeltme yazısında, ilgili çekin üzerinde yazan "ödendi" yazısının sehven yazıldığı ve çekin zorunlu karşılık bedeli ödendikten sonra 994.000-TL'sinin karşılıksız olduğunun yazıldığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; davacının çek ödenmediği halde banka personelinin çekin ön yüzüne çapraz ve büyük bir şekilde "Ödendi" yazdığını, bu işlemden dolayı zarar gördüğünü doğan zarardan TBK'nun 66.maddesine göre davalı bankanın sorumlu olduğunu iddia ettiği, davacı vekiline uğradığı zararı açıklaması için verilen mehil sonunda ''çekin tahsilini hiç bir zaman sağlayamayacağımız, çek tahsili için dava veya icra takibine girişemeyeceğimiz, girişsek dahi aleyhimize sonuçlanacağı için çek bedeli kadar zarar oluşmuştur'' şeklinde beyanda bulunduğu, Bakırköy 10.İcra Dairesinin ... takip sayılı dosyasında takip alacaklısının ...takip borçlusunun ... olduğu davaya konu çek olduğu, alacaklı vekilinin 22/01/2024 tarihli vazgeçme dilekçesi verdiği, 25/01/2024 tarihli icra müdürlüğünün kararı ile dosyanın kapatılmasına karar verildiği böylelikle davacının zarar iddiasının ispat edilemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEBLERİ

Davacı vekili; çek ödenmemesine rağmen "ödendi" ibaresi makbuz ve ibra anlamı taşıdığını, çekin kıymetli evrak niteliğini kaybettiğini, kıymetli evrak kayıtsız ve şartsız olarak ödeme vaadi bulunmalıyken ilgili ibare makbuz ve ibra anlamı taşıdığını, girişilecek her türlü dava ve icra takibi neticeten aleyhe sonuçlanacağını, çek bu haliyle alacak veya icra takibine konu edilirse ya alacak davası reddedilir, ya icra takibine yapılan itiraz kabul edilir ya da menfi tespit davası ile alacağa kavuşmanın engelleneceğini, açtıkları icra takibinden henüz ödeme emri tebliğ edilmeden vazgeçtiklerini, Yargıtay'da çapraz çizgilerle iptal ibaresi yazılmasının ibra hükmünde olduğunu düşündüğünü, hukuki sorumluluk ile cezai sorumluluk farklı hükümlere tabii olduğunu, cezai sorumluluk olmadığı halde hukuki sorumluluğun mevcut olabileceğini,kusurlu tarafın karşı tarafa verdiği zararı gidermekle hukuki açıdan yükümlü olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava; karşılıksız şerhi yazılan çekin önyüzüne banka tarafından "ödendi" ibaresi yazılması nedeniyle çekin kıymetli evrak vasfını kaybettiğinden çek bedeli kadar zarara uğradığı iddiasıyla açılan maddi tazminat davasıdır. Çeke karşılıksız şerhi yazıldıktan sonra yasal yükümlülük tutarının banka tarafından davacıya ödenerek, bu ödemeden sonra çekin ön yüzüne tüm çek bedelinin ödendiği anlamına gelecek şekilde ödendi yazıldığı ve davacıya teslim edildiği hususu ihtilafsızdır. Davacının çeki aldıktan sonra 19.12.2023 tarihinde Bakırköy 10. Dairesinin ... takip sayılı dosyasında kambiyo takibi başlatılmıştır.İcra dosyasında takip dayanağının ... Yeni Bosna Şubesinin 02/12/2023 tarihli çek seri numaralı 1.000.000-TL bedelli çek olduğu;

borçlunun cezaevinde tutuklu bulunması nedeniyle İİK'nın 54. maddesi uyarınca temsilci tayini talebi bakımından muhtıra tebliğ yapıldığı ve muhtıra tebliğinden sonra alacaklı vekilinin 22/01/2024 tarihli vazgeçme dilekçesi sunduğu,25/01/2024 tarihli icra müdürü kararı ile feragat nedeniyle dosyanın dosyanın kapatılmasına karar verilmiştir. Davalı banka personelinin hataen ödendiği şerhi yazdığı anlaşılmakta olup; bankanın kusuru nedeniyle verdiği zararı giderme yükümlülüğü vardır. Ancak davacı alacaklının öncelikle çek borçlusu hakkında çekin tahsili için tüm yasal yolları tüketmesi gerekmektedir. İİK'nın 168.madde hükmü uyarınca; İcra müdürü senedin kambiyo senedi olduğunu ve vadesinin geldiğini görürse hemen borçluya senet sureti ile birlikte bir ödeme emri gönderir" hükmü gereği somut olayda icra müdürü takip dayanağı çeki istemiş ve borçluya ödeme emri tebliğine karar vermiştir.

Borçlunun cezaevinde bulunması nedeniyle İİK'nın 54 madde gereği işlem de tamamlanmış iken bu aşamada icra takibinden feragat edilmiştir. Çekin üzerine yazılan ödendi kaydı, kıymetli evrak vasfına tesir etmeyip süresinde ibraz edilerek karşılıksız şerhi yazılan ve aslı davacı alacaklıya iade edilen çekin davacı yedinde bulunduğu dikkate alındığında sadece borçluya ödeme savunmasında bulunma imkanı verir. Çekin ödenip ödenmediği ancak banka kayıtlarında belirlenecek olup, çekin ödenmediği hususu da belirli olduğundan davalının kusurlu eylemi nedeniyle bir zarara uğradığını kanıtlayamayan davacının davasının reddine karar verilmesinde isabetsizlik bulunmamıştır.Açıklanan nedenlerle; çek borçlusu hakkında başlattığı icra takibinden feragat eden davacının davalıdan tazminat talep hakkı bulunmadığı, çek üzerinde yazılı ödendi kaydının ödeme savunmasına imkan vereceği gözetildiğinde davacı vekilinin karara yönelik istinaf nedenleri yerinde görülmemiş istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle:Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Peşin harcın karar harcına mahsubuna başkaca harç alınmasına yer olmadığına, Davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, Gerekçeli kararın bir örneğinin taraf vekillerine tebliğine, HMK 'nun 361/1. maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabileceğine, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliğiyle karar verildi. 29/09/2025