Kullanılmamış boş faturanın kaybı için zayi belgesi verilemez
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2020/319 E. 2020/294 K. · · İlk derece: İSTANBUL ANADOLU 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Kıymetli evrak iptali / Zayiistinaf başvurusunun esastan reddiKesin
★ EmsalHak düşürücü süre
Gerekçe özeti
TTK 82/7 kapsamında zayi belgesi talep edilebilmesi için belgenin yangın, su baskını, yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde, tacirin iradesi dışında ve gereken dikkat/ihtimama rağmen zıyaa uğramış olması gerekir; sadece kaybetme olgusu yeterli değildir. Ayrıca kullanılmamış (boş) fatura belge vasfını haiz olmadığından TTK 82 kapsamında zayi belgesi talebine konu edilemez; zayi belgesi talebi ancak kullanılmış, belge niteliğini kazanmış fatura için ileri sürülebilir.
Ele alınan sorunlar
Kullanılmamış (boş) faturanın TTK 82 kapsamında zayi belgesine konu olup olmayacağı → ret
İddia: Davacı vekili, zayi olan faturanın TTK 82/7'de sayılan evraklardan olmadığı yönündeki mahkeme tespitinin hatalı olduğunu, faturanın TTK 82. madde ve TTK 82/1-d atfıyla TTK 64'te sayılan belgelerden olduğunu, taşınma sırasında kaybın zayi belgesi talebi için yeterli sebep olduğunu ileri sürmüştür.
Gerekçe: TTK 82/7 uyarınca tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğraması halinde zıyaı öğrenildiği tarihten itibaren on beş gün içinde yetkili mahkemeden zayi belgesi istenebilir. Bu hükümden yararlanılabilmesi için davacının defter ve belgelerin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş olması ve ziyaın onun iradesi dışında elinde olmayan bir nedenle meydana gelmiş olması gerekir. İleri sürülen sebebin defter ve belgelerin yok olması veya elden çıkması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta olması gerekir. Somut olayda faturanın kaybı için kanunda sayılan ya da buna benzer bir sebebe dayanılmamıştır; sadece kaybetme olgusu zayi belgesi verilmesi için yeterli değildir; her tacir basiretli bir tacir gibi davranarak defter, belge ve kayıtlarını özenle saklamalıdır. Ayrıca davacı, kaybolan faturanın kullanılmış olduğunu belirtmemiştir; kullanılmamış boş fatura TTK 82 anlamında kaybı halinde zayi belgesi istenebilecek belgelerden değildir, zira belge vasfını haiz değildir. Kullanılmış fatura ise belge vasfını haiz olduğundan zayi belgesi talebine konu olabilir. Somut olayda kullanılmamış boş fatura için zayi belgesi talep edildiği anlaşıldığından istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Kullanılmamış (boş) faturanın TTK 82 anlamında belge vasfını haiz olmadığı ve bu nedenle zayi belgesi talebine konu edilemeyeceği yönündeki tespit, benzer zayi belgesi taleplerinde bölgesel olarak ikna edici bir emsal niteliği taşımaktadır.
Usul tespitleri
- Hak düşürücü süre
- TTK 82/7 uyarınca zayi olan defter ve belgeler için zıyaın öğrenildiği tarihten itibaren on beş gün içinde yetkili mahkemeden zayi belgesi verilmesi istenebilir.
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
zayi belgesi↗ TTK 82↗ basiretli tacir↗ belge vasfı↗ kullanılmamış (boş) fatura↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2020/319
KARAR NO 2020/294
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ İSTANBUL ANADOLU 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 31/10/2019
NUMARASI 2019/160 Esas-2019/1144 Karar
DAVA
Zayi Belgesi Verilmesi
İSTİNAF KARAR TARİHİ 05/03/2020
Davanın reddine ilişkin hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA
Davacı vekili, müvekkilinin Reyhanlı/Hatay'da bulunan eczanesini Kadıköy'/İstanbul'a naklettiğini, eczaneye ait eşya ve belgelerin tasnifleme ve yerleştirme işlemleri sırasında Seri ... no'lu 1 adet faturanın fatura koçanında olmadığının tespit edildiğini, gerekli araştırmalara rağmen faturanın bulunamadığını, durumun tutanak altına alındığını, 22/03/2019 tarihli ... gazetesinde yayınlanmak üzere kayıp ilanı verildiğini, Göztepe Vergi Dairesine bilgi verildiğini açıklanan nedenlerle müvekkilinin Reyhanlı/Hatay'dan taşınma sırasında zayi ettiği Seri .. nolu 1 adet faturanın fatura hakkında zayi belgesi verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemece, davacının taşınma sırasında kaybolduğunu beyan ettiği boş fatura hakkında zayi belgesi verilmesi mümkün olmadığı ve iradesi dışında bir nedenle zayi olmadığı sebebiyle davanın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
İstinaf yoluna başvuran davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde; zayi olan faturanın TTK 82/7 maddesinde sayılan evraklardan olmadığını, mahkemenin bu tespitinin hatalı olduğunu, zayi olan faturanın TTK 82. maddesinde ve TTK 82/1-d atfıyla TTK 64'de sayılan belgelerden olduğunu, mahkemece hatalı tahlil sonucu zayi belgesi istedikleri faturayı zayi belgesi alınabilecek belgelerden saymadıklarını, zayi nedenlerinin TTK 82/7 maddesinde tahdidi olarak sayılması ve müvekkilinin taşınma sırasında bu faturayı kaybetmesinin bu maddede tahdidi olarak sayılan nedenlerden hiçbirine girmediğini kabulünün hatalı olduğu ,taşınmanın sırasında kaybın zayii belgesi talebi için yeterli sebeb olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE
6102 Sayılı Kanunun 82/7. Maddesinde "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaı uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren on beş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebileceği davanın hasımsız olarak açılacağı"düzenlenmiştir. Davacının söz konusu düzenlemeden yararlanabilmesi için bir taraftan defterlerin ve belgelerin korunması amacı ile gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında elinde olmayan bir neden ile meydana gelmiş olması gerekmektedir.
İleri sürülen mücbir sebebin de defter ve belgelerin yok olması veya elden çıkması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta olması, başka bir deyişle davacının irade dışında defter ve vesikaların tamamen veya kısmen kaybı yahut yok olması gerekmektedir.Somut olayda faturanın kaybolması için kanunda sayılan ve buna benzer hiçbir sebebe dayanılmamış olduğu, kaybetme olayının madde sayılan olaylardan olmadığı, kayıp olgusunun zayi belgesi verilmesi için yeterli olamayacağı, her tacirin basiretli bir tacir gibi davranma yükümlülüğü altında tüm ticari defter, belge ve kayıtlarını özenle saklaması gerekmektedir.Öte yandan davacı taraf 1 adet faturanın kaybolduğundan bahisle zayii belgesi talep etmiştir.
Faturanın kullanıldığı belirtilmemiştir. Esasen kullanılmamış boş fatura TTK'nın 82. maddesi anlamında kaybı halinde zayi belgesi istenebilecek belgelerden değildir. Ancak kullanılmış fatura belge vasfını haiz olduğundan zayii belgesi talep edilebilir. Somut olayda kullanılmamış boş fatura için zayi belgesi talep edildiğinin anlaşılmasına göre, davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf sebebleri nedeniyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK.'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE Peşin harcın karar harcına mahsubuna başkaca harç alınmasına yer olmadığına,İstinaf yoluna başvuran tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK.'nın 362(1)-ç maddesi uyarınca kesin olmak üzere, oy birliği ile karar verildi. 05/03/2020
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/171589 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi