Ortaklık ilişkisinden doğan uyuşmazlıkta görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesi'dir
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2020/87 E. 2020/98 K. · · İlk derece: BAKIRKÖY 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Tespitkaldırıp gönderme (HMK 353/1-a)Kesin
★ EmsalGörev ve yetkiDava şartı (hukuki yarar / ehliyet / kesin hüküm)usul emsali
Gerekçe özeti
Davacının tarafı olmadığı bir kira sözleşmesine dayalı işlemlerin, şirket ortakları arasındaki yetkisiz temsil ve ortaklık ilişkisi nedeniyle yokluğunun tespiti istemiyle açılan davada, uyuşmazlık kira ilişkisinden değil ortaklık (şirketler) hukukundan kaynaklanır; bu durumda dava mutlak ticari dava niteliğinde olup görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesi'dir.
Ele alınan sorunlar
Uyuşmazlığın kira ilişkisinden mi yoksa ortaklık (şirketler) hukukundan mı kaynaklandığı ve görevli mahkemenin tespiti → kabul
İddia: Davalılar vekili, uyuşmazlığın yalnızca kira sözleşmesinden kaynaklanmadığını, yetkisiz temsilcilik, şirket ortaklığı ve şirket temsilciliğine ilişkin iddiaların esasa girilerek değerlendirilmesi gerektiğini, Yargıtay'ın emsal kararlarında da şirket kurul kararlarına dayalı kira sözleşmelerinden kaynaklanan davalarda görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunun kabul edildiğini ileri sürmüştür.
Gerekçe: HMK 115/1 uyarınca dava şartlarının bulunup bulunmadığı davanın her aşamasında resen araştırılır; HMK 114/1-c uyarınca mahkemenin görevli olması bir dava şartıdır. TTK 4. maddeye göre bir davanın ticari dava sayılması için tarafların ticari işletmesiyle ilgili olması veya TTK ya da diğer kanunlarda o davaya Asliye Ticaret Mahkemesi'nin bakacağı yönünde düzenleme bulunması gerekir. Somut olayda davacı ile davalı ..., davalı şirketin ortaklarıdır; davacı, yetkisiz temsilci olduğunu ileri sürdüğü davalının şirket adına yaptığı kira fesih sözleşmesi ile akabinde dava dışı kendi şirketi adına yaptığı yeni kira sözleşmesinin yoklukla malul olduğunun tespitini talep etmektedir. Davacının kira sözleşmesinin tarafı olmadığı dikkate alındığında taraflar arasındaki uyuşmazlık kira sözleşmesinden değil, ortaklık (şirketler) hukukundan kaynaklanmaktadır. Bu nedenle dava mutlak ticari dava niteliğindedir ve Asliye Ticaret Mahkemesi'nin görev alanına girmektedir. İlk derece mahkemesince işin esasına girilerek bir karar verilmesi gerekirken görevsizlik kararı verilmesi doğru görülmemiştir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Kararda, davacının kira sözleşmesinin tarafı olmadığı ve uyuşmazlığın esasen şirket ortakları arasındaki yetkisiz temsil/ortaklık ilişkisinden kaynaklandığı hallerde, davanın kira hukukundan değil şirketler hukukundan doğduğu ve mutlak ticari dava niteliği taşıdığı, dolayısıyla görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemesi olduğu yönünde emsal oluşturabilecek bir tespit yapılmıştır.
Usul tespitleri
- Görevli mahkeme
- Davacının tarafı olmadığı bir kira sözleşmesine dayalı işlemlerin, şirket ortakları arasındaki yetkisiz temsil iddiasına dayalı olarak yokluğunun tespiti istemine ilişkin davalarda, uyuşmazlık ortaklık (şirketler) hukukundan kaynaklandığından dava mutlak ticari dava niteliğindedir ve görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesi'dir.
- Dava şartı
- mahkemenin görevli olması (HMK 114/1-c)
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
görev↗ dava şartı↗ mutlak ticari dava↗ yetkisiz temsil↗ ortaklık hukuku↗ yokluk↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2020/87
KARAR NO 2020/98
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ BAKIRKÖY 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 16/07/2019
NUMARASI 2019/495 Esas- 2019/816 Karar
DAVA
Tespit (Şirketler Hukukundan Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ 30/01/2020
Mahkemenin görevsizliği nedeniyle davanın usulden reddine yönelik olarak verilen hükmün bir kısım davalılar vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü.
DAVA
Davacı vekili, muris ...’nun mülkiyeti davalı belediyeye ait olan bir benzin istasyonunu 08.10.2007 tarihli kira sözleşmesi ile şahsı adına kiraladığını ve akaryakıt firması ile yaptığı bayilik sözleşmesi gereği de işletmekte olduğunu, 31.07.2008 tarihinde ise davalı şirketi kurarak kira sözleşmesini davalı şirkete devrettiğini, şirket kurulduğunda davalı ... ve abisi ...’nun şirkette %1 hisseye sahip olduklarını, davalı ...’ın babası olan muristen aldığı sahte imzalı vekaletname ile şirket adına hukuki işlemlerde bulunduğunu, sonrasında şirkette alınan ortaklar kurulu kararına dayanarak şirket adına hukuksuz ve muvazaalı işlemlere devam ettiğini, 21.03.2011 tarihli ortaklar kurulu kararı ile davalının 10 yıl süre ile şirket müdürü seçilmesine, münferit imza ile temsil ve ilzama yetkili kılınmasına karar verildiğini, ancak bu kararın Bakırköy 1.Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2015/1081 E.
2019/299 K. sayılı kararı gereğince yok hükmünde olduğunu, bu kararın geçmişe etkili sonuç doğuracağını, şöyle ki davalının 06.04.2012 tarihli ortaklar kurulu kararı ile abisi ...’in hisselerinin tamamını ve babasının hisselerinin 405.000-TL’lik kısmını 29.06.2010 hisse devir sözleşmesi ile devraldığını, davalının davalı şirketin akdettiği 01.08.2010 tarihli bayilik sözleşmesini bayi ile yeni bir sözleşme akdedeceği gerekçesiyle 16.08.2012 tarihinde feshettiğini ve kendi şirketi adına yeni bir beyilik sözleşmesi akdettiğini, 20.07.2012 tarihinde murisin kiraladığı istasyonun kiracılıktan kaynaklanan tüm haklarını kendi kurduğu dava dışı şirket adına devir talebinde bulunduğunu ve 30.07.2012 tarihinde yeni bir kira sözleşmesi akdedildiğini, yapılan tüm işlemlerin de aynı şekilde yok hükmünde olduğunu, dolayısıyla davalı ...
ile davalı şirket arasında akdedilen sözleşmenin yürürlükte olduğunu, ayrıca hisse devrine ilişkin olarak muris adına atılan imzaların murisin eli ürünü olmadığını, kaldı ki ayırt etme gücünden yoksun olduğunu ileri sürerek davalı şirketi temsilen davalı ... yetkisiz temsilci olduğundan davalı şirket adına davalı ... ile akdedilen fesih sözleşmesinin yokluk nedeniyle geçersizliğinin tespitine, davalı şirket ile davalı ... arasında akdedilen kira sözleşmesinin halen yürürlükte olduğunun tespitine ve ihyasına, davalı şirketin kiraladığı istasyonun kiracılıktan kaynaklanan haklarının davalının kurduğu şirket adına devrinin geçersizliğinin tespitine, davalının kendi kurduğu şirket adına yaptığı kira sözleşmesinin davalı şirketi bağlamayacağının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ
İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, taraflar arasında uyuşmazlık konusu olan ve tarafların dayandıkları 01/09/2005 tarihli sözleşmenin kira sözleşmesi olması, davacının kiracı, davalıların ise değişik dönemlerde bu sözleşme gereği kiraya veren durumunda oldukları, esasen tarafların da kira sözleşmesine göre kiracı ve kiralayan sıfatının bulunması ve yukarıda açıklanan kanun hükümleri karşısında uyuşmazlığın taraflar arasındaki kira ilişkisinden doğduğunun anlaşılmakta olduğu gerekçesiyle mahkemenin görevsizliği nedeniyle davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine, yasal sürede talep halinde dosyanın görevli Bakırköy Sulh Hukuk Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
Davalılar ... ve davalı şirket vekili istinaf dilekçesinde özetle; davaya konu taraflar arasındaki uyuşmazlığın yalnızca kira sözleşmesinden kaynaklanmadığını, müvekkilinin yetkisiz temsilci olduğu yönündeki iddiaların, şirket ortaklığı ve şirket temsilciliği yönündeki beyan ve itirazların küllen değerlendirilerek esasa girilmesi gerektiğini, Yargıtay’ın emsal kararlarında da şirket kurul kararlarına dayalı olarak verilen kira sözleşmeleri ve bunlara dayalı olarak açılan davalar için görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunun kabul edildiğini belirterek hükmün kaldırılmasını istemiştir.
GEREKÇE
Dava, mahkeme kararı gereğince yok hükmünde olan ortaklar kurulu kararına dayanılarak yapılan işlemlerin de yok hükmünde olduğunun tespiti istemine ilişkindir. HMK’nun 115/1.maddesi uyarınca dava şartlarının bulunup bulunmadığı davanın her aşamasında resen araştırılır. HMK’nun 114/1-c maddesi uyarınca mahkemenin görevli olması dava şartı olarak düzenlenmiştir. 6102 Sayılı TTK’nun 4. maddesine göre, bir davanın ticari dava sayılması için uyuşmazlık konusu işin taraflarının her ikisinin birden ticari işletmesiyle ilgili olması ya da tarafların tacir olup olmadıklarına veya işin tarafların ticari işletmesiyle ilgili olup olmamasına bakılmaksızın TTK veya diğer kanunlarda o davaya Asliye Ticaret Mahkemesi'nin bakacağı yönünde düzenleme bulunması gerekir.
Somut olayda davacı ile davalı ... davalı şirketin ortakları olup, davacının, yetkisiz temsilci olduğunu ileri sürdüğü davalının davalı şirket adına yaptığı kira fesih sözleşmesinin ve akabinde dava dışı kendi şirketi adına yaptığı yeni kira sözleşmesinin yoklukla malul olduğunun tespiti talebinde bulunmuş olduğu, davacının kira sözleşmesinin tarafı olmadığı dikkate alındığında taraflar arasındaki uyuşmazlığın kira sözleşmesinden değil, ortaklık(şirketler) hukukundan kaynaklandığı sonuç ve kanaatine varılmıştır. O halde iş bu dava mutlak ticari dava niteliğinde olup, Asliye Ticaret Mahkemesinin görev alanına girmektedir. Bu itibarla, ilk derece mahkemesince işin esasına girilerek bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiş, açıklanan nedenlerle bir kısım davalılar vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile hükmün HMK 353(1)a-3 maddesi uyarınca kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmek üzere mahkemesine iadesine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle; Bir kısım davalılar vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE; Bakırköy 1.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 16/07/2019 tarihli 2019/495 Esas 2019/816 Karar sayılı hükmünün HMK 353(1)a-3 gereği KALDIRILMASINA; "Davanın yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye GÖNDERİLMESİNE” İstinaf yoluna başvuran davalı tarafça yatırılan 44,40- TL istinaf karar harcının istek halinde kendilerine iadesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliği ile HMK'nun 353(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere karar verildi. 30/01/2020
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/171476 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi