Yabancı hakem kararının tenfizinde New York Konvansiyonu şartlarının değerlendirilmesi
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2020/523 E. 2020/615 K. · · İlk derece: KOCAELİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Tanıma ve tenfizistinaf başvurusunun esastan reddiKesin
★ EmsalTanıma-tenfiz usulü
Davacının nitelemesi: Yabancı Hakem Kararı mahkemenin nitelemesiyle örtüşüyor
Gerekçe özeti
Yabancı bir hakem kararının tenfizinde, taraf ülkelerin New York Konvansiyonuna taraf olması halinde tenfiz engelleri bu Konvansiyon'un V. maddesine göre değerlendirilir. Uyuşmazlığın tahkime elverişliliği ve kamu düzenine aykırılık mahkemece re'sen incelenir; tahkim anlaşmasının geçersizliği, tarafın hakem seçiminden/yargılamadan haberdar edilmemesi veya savunma hakkının kısıtlanması gibi diğer engeller ise taraflarca iddia ve ispat edilmelidir. Davalı, tahkim sürecinin aşamalarından haberdar edildiği ve itirazda bulunmadığı halde savunma hakkının kısıtlandığını ispat edemezse tenfiz engeli oluşmaz; hakem kararının esası tenfiz mahkemesince yeniden incelenemez.
Ele alınan sorunlar
Yabancı hakem kararının tenfiz şartlarının (New York Konvansiyonu m. V) mevcut olup olmadığı → ret
İddia: Davalı vekili, MÖHUK 61. maddesine göre tahkim sözleşmesi veya şartının aslı/onanmış suretinin dava dilekçesine eklenmediğini, MÖHUK 54. maddesindeki tenfiz şartlarının gerçekleşmediğini ileri sürmüştür.
Gerekçe: Tenfizi engelleyen haller New York Sözleşmesi'nin V. maddesinde düzenlenmiştir. Bu şartlardan bir kısmı tenfiz mahkemesi tarafından re'sen dikkate alınmak zorundadır: uyuşmazlığın tanıma/tenfiz istenilen ülke hukukuna göre tahkim yoluyla çözümünün mümkün olmaması ve hakem kararının kamu düzenine aykırı olması. Diğer şartlar ise taraflarca iddia ve ispat edilmelidir: tahkim anlaşmasının taraflarının ehliyetsizliği veya anlaşmanın geçersizliği; tenfizi istenen tarafın hakem seçiminden veya tahkim yargılamasından usulen haberdar edilmemiş olması ya da delillerini sunma imkânından mahrum bırakılması; hakem kararının tahkim anlaşmasında yer almayan bir hususa ilişkin olması veya anlaşmanın sınırlarını aşması; hakemlerin seçimi veya uygulanan usulün taraf anlaşmasına ya da hakem kararının verildiği yer hukukuna aykırı olması; kararın verildiği yer hukukuna göre kesinleşmemiş, icra kabiliyeti kazanmamış veya iptal edilmiş olması. Re'sen incelenecek hususlarda tenfiz engeli bulunmadığı; hakem kararının özel hukuka ilişkin tahkim sözleşmesine konu olabilecek bir uyuşmazlık olduğu ve kamu düzenini ilgilendirir bir yönü bulunmadığı; taraflarca ispatı gereken hususlarda ise tenfiz engeli bulunduğuna yönelik bir delil sunulamadığı anlaşılmıştır. İlk derece mahkemesince somut olayda uygulanacak mevzuat doğru belirlenip tenfiz şartlarının değerlendirildiği, tahkim kararının kesin karar olduğu, hakem kararının maddi ve hukuki olgular yönünden yeniden gözden geçirilmesinin mümkün olmadığı gözetilmiştir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Davalının tahkim yargılamasından usulen haberdar edilmediği ve savunma hakkının kısıtlandığı iddiası → ret
İddia: Davalı vekili, müvekkilinin tahkim yargılamasından usulen haberdar edilmediğini, tebligat yapılmadığını, delil sunma imkânından mahrum bırakıldığını ileri sürmüştür.
Gerekçe: Hakem kararında yer aldığı üzere, taraflar arasında imzalanan 9.2.2015 tarihli sözleşmenin 7.2 maddesine göre sözleşmeden kaynaklanan uyuşmazlıkların Ukrayna Ticaret Odasına bağlı uluslararası ticari tahkim mahkemesi kuralları uyarınca tek hakem tarafından Kiev'de, Ukrayna maddi hukuku uygulanarak karara bağlanacağı kararlaştırılmıştır. Dava dilekçesi, deliller ve hakem seçimi aşamalarından davalının haberdar edildiği, davalının bu aşamalarda talep ve itirazda bulunmadığı anlaşılmıştır. Bu nedenle davalı vekilinin savunma hakkına riayet edilmediği yönündeki iddialarını kanıtlayamadığı sonucuna varılmıştır.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Yabancı hakem kararlarının tenfizinde New York Konvansiyonu m. V kapsamındaki re'sen incelenecek ve taraflarca ispatı gereken tenfiz engellerinin ayrımını ve ispat yükünün tenfizi engellemek isteyen tarafa ait olduğunu somutlaştırması yönünden bölgesel ikna edici emsal niteliği taşımaktadır.
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
tanıma ve tenfiz↗ yabancı hakem kararı↗ New York Konvansiyonu↗ tahkim sözleşmesi↗ kamu düzeni↗ MÖHUK↗ re'sen inceleme↗ ispat yükü↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2020/523
KARAR NO 2020/615
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ KOCAELİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 21/11/2019
NUMARASI 2018/281 Esas 2019/604 Karar
DAVA
Tanıma Ve Tenfiz
İSTİNAF KARAR TARİHİ 19/06/2020
Davanın kabulüne ilişkin hükmün davalı vekilince istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA
Davacı vekili Kocaeli Asliye Hukuk mahkemesine verdiği dava dilekçesinde, müvekkiline ait firma ile davalı adına olan şahıs firması arasında daha evvel olan sözleşmeye bağlı olarak yapılan ticaretteki bazı sıkıntılardan ötürü, Ukrayna Ticaret ve Sanayi Odasına bağlı Uluslararası Ticaret Arbitraj Mahkemesinde dava açıldığını, 495 T/2016 sayılı ve 20/04/2017 tarihli karar ile davalı müvekkili firmaya 14.758,18 USD ödeme yapması yönünde hüküm kurulduğunu, davanın kesinleştiğini bu nedenle davalarının kabulü ile, Ukrayna Ticaret ve Sanayi Odasına Bağlı Uluslararası Ticaret Arbitraj Mahkemesinin 495T/2016 sayılı ve 20/04/2017 tarihli kararının tanınma ve tenfizi ile müvekkilinin davalıdan 14.758,18 USD karşılığı (3,883 Dolar Kuru) 57.261-TL alacaklı olduğuna hükmedilmesi ve dava tarihinden itibaren ticari faiz mahkeme aksi kanaatte ise yasal faize hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP
Davalı vekili 09/02/2018 tarihli istinaf başlıklı cevap dilekçesinde talebin Asliye Hukuk mahkemelerince değerlendirileceğinden mahkemenin görevsiz olduğunu belirterek görev itirazında bulunmuştur.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemece, Türkiye ve Ukrayna'nın yabancı hakem kararlarının tanınması ve tenfizi ile ilgili olarak uluslararası düzenlenen New York Sözleşmesine imza atan akit devletlerden olduğu, yabancı hakem kararının onanmış sureti ve Türkçe tercümesinin dosya içerisine ikmal edildiği, hakem kararının incelenmesinde New York Konvansiyonu'nun 5/2.b maddesi kapsamında kamu düzenine aykırı bir duruma rastlanılmadığı ve MÖHUK 62.maddesinde yer alan red sebeplerinin bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
Davalı vekili; MÖHUK 61.maddede düzenlenmesine rağmen davacı tarafın dava dilekçesine tahkim sözleşmesi veya şartının aslını yahut usulüne göre onanmış suretini mahkemeye sunmadığını, dilekçe ve eklerinde eksiklik söz konusu olduğunu, tanıma ve tenfizin kabul edilmesi için MÖHUK 54.maddesindeki şartların gerçekleşmediğini, müvekkiline kanun ve yönetmelikler ile tarafı olduğu uluslararası sözleşmelerin hiçbiri dikkate alınmadan tebligat yapılmaksızın karar verildiğini, müvekkilinin tahkim yargılamasından usulen haberdar edilmediğini, delil sunma imkanından mahrum edildiğini bu nedenlerle kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE
Dava, yabancı hakem kararının tenfizi istemine ilişkindir.Taraf ülkeler New York Konvansiyonuna taraf olduğundan hakem kararının tenfizinde New York Konvansiyonuna ilişkin hükümlerin değerlendirilmesi gerekmektedir. Tenfizi engelleyen haller New York Sözleşmesinin (V). maddesinde düzenlenmiştir. Şartlardan bir kısmını tenfiz mahkemesi re’sen dikkate almak zorundadır. Diğer şartları ise tarafların iddia ve ispat etmesi gerekir. Re’sen dikkate alınacak şartlar:
1- Hakem kararının konusunu teşkil eden uyuşmazlığın tanıma veya tenfiz istenilen ülkenin hukukuna göre tahkim yoluyla çözümünün mümkün olmaması, 2- Hakem kararının kamu düzenine aykırı olmasıdır. Taraflarca iddia ve ispat edilecek tenfiz engelleri ise 1- Tahkim anlaşmasının taraflarının ehliyetsiz olması veya tahkim anlaşmasının geçersiz olması, 2- Hakkında hakem kararının tenfizi istenen tarafın hakem seçiminden veya tahkim yargılamasından usulen haberdar edilmemiş olması veya delillerini sunma imkânından mahrum edilmesi, 3- Hakem kararının, tahkim anlaşmasında yer almayan bir hususa ilişkin olması veya tahkim anlaşmasının sınırlarını aşması, 4- Hakemlerin seçimi veya hakemlerin uyguladıkları usulün, tarafların anlaşmasına, böyle bir anlaşma yok ise hakem hükmünün verildiği yer hukukuna aykırı olması, 5-Hakem kararının tabi olduğu veya verildiği yer hukuku hükümlerine göre kesinleşmemiş veya icra kabiliyeti kazanmamış veya verildiği yer mahkemesi tarafından iptal edilmiş olmasıdır.
Hakem kararında yazıldığı üzere ; taraflar arasında imzalanan 9.2.2015 tarihli sözleşmenin 7.2 maddesine göre sözleşmeyle ilgili çıkan uyuşmazlıkların Ukrayna Ticaret Odasına bağlı uluslararası ticari tahkim mahkemesi kurallarına göre tek hakem tarafından Kiev şehrinde karara bağlanacağı ,Ukrayna maddi hukukunun uygulanacağı kararlaştırılmış,dava dilekçesi ve delillerin ,hakem seçimi aşamalarından davalının haberdar edildiği,davalının talep ve itirazda bulunmadığı anlaşılmıştır. Buna göre davalı vekilinin savunma hakkına riayet edilmediğine dair iddialarını kanıtlayamadığı anlaşılmaktadır. Re'sen incelenecek hususlarda tenfiz engeli bulunmadığı ;hakem kararının özel hukuka ilişkin tahkim sözleşmesine konu olabilecek bir uyuşmazlık olduğu ve kararın kamu düzenini ilgilendirir bir yönü bulunmadığı ;taraflarca ispatı gereken hususlarda ise tenfiz engeli bulunduğuna yönelik bir delil sunulamadığı anlaşılmaktadır.İlk derece mahkemesince somut olayda uygulanacak mevzuat doğru belirlenip tenfiz şartlarının değerlendirildiği, tahkim kararının kesin karar olduğu, hakem kararının maddi ve hukuki olgular yönünden yeniden gözden geçirilmesinin mümkün olmadığı gözetilerek davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Alınması gereken 3.911,49- TL istinaf karar harcından davalı tarafından peşin yatırılan 977,87-TL harcın mahsubu ile bakiye 2.933,62-TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına, İstinaf yoluna başvuran davalı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, hükümden sonra davacı yan gider avansından karşılanan 22-TL posta masrafının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK 362(1)a gereği kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.19/06/2020
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/170370 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi