Taşıma alacağında yetkili icra dairesinin TBK 89/1 uyarınca seçimlik belirlenmesi
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2020/978 E. 2020/864 K. · · İlk derece: İSTANBUL ANADOLU 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
İtirazın iptalikaldırıp gönderme (HMK 353/1-a)Kesin
★ EmsalGörev ve yetkiDava şartı (hukuki yarar / ehliyet / kesin hüküm)usul emsali
Davacının nitelemesi: Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan mahkemenin nitelemesiyle örtüşüyor
Gerekçe özeti
Taşıma sözleşmesinden kaynaklanan navlun bedeli gibi bir miktar para alacağına dayalı icra takiplerinde, TBK 89/1 uyarınca alacaklının ikametgahının bulunduğu yer icra daireleri de yetkilidir; bu durumda genel yetki kuralı (borçlunun yerleşim yeri) ile özel yetki kuralı (alacaklının yerleşim yeri) birlikte uygulanabilir hale gelir ve seçimlik yetki söz konusu olduğundan seçim hakkı davacı alacaklıya aittir. Alacaklının bu seçim hakkını kullanarak kendi yerleşim yerindeki icra dairesinde takip başlatması yasaya uygundur ve bu durumda itirazın iptali davasının yetkili icra dairesinde açılmadığından bahisle dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddedilmesi hatalıdır.
Ele alınan sorunlar
İcra takibinde yetkili icra dairesinin belirlenmesi ve dava şartı → kabul
İddia: Davacı vekili, alacağın taşıma ücretinden (navlun) kaynaklanan bir para borcu olduğunu, TBK 89. madde uyarınca para borcunun alacaklının ikametgahında ödenmesi gerektiğini, bu nedenle müvekkili şirketin merkezinin bulunduğu İstanbul Anadolu İcra Müdürlüklerinin yetkili olduğunu ileri sürerek ilk derece kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
Gerekçe: İtirazın iptali davasının dinlenilme koşullarından biri takibin yetkili icra dairesinde usulüne uygun yapılmış olmasıdır; yetkili icra dairesi İİK 50/1 yollamasıyla HMK'nın yetkiye ilişkin hükümlerine göre belirlenir ve HMK 6. madde gereği genel yetkili icra dairesi borçlunun yerleşim yeri icra dairesidir. Ancak dosyaya ibraz edilen taşıma evrakları (CMR) ve belgelerden taraflar arasında taşıma ilişkisi bulunduğu, davacının cari hesap ekstresi ve navlun bedeline ilişkin fatura ile taşıma alacağını talep ettiği anlaşılmaktadır. Bir miktar para alacağından ibaret olan takip konusu taşıma alacağı, TBK'nın 89/1. maddesi uyarınca alacaklının ikametgahında ödenmelidir; bu nedenle bu tür davalarda alacaklının ikametgahının bulunduğu yer icra daireleri ve mahkemeleri de yetkilidir. Dava konusu icra takibi, davalı borçlunun yerleşim yeri icra dairesinde (Çorlu icra daireleri) yapılabileceği gibi, özel yetki kuralı gereği alacaklının yerleşim yerinin bulunduğu yerdeki icra dairesinde (İstanbul Anadolu İcra Daireleri) de yapılabilir; birden fazla mahkeme ve icra dairesinin yetkili olduğu seçimlik yetki hallerinde seçim hakkı davacı alacaklıya aittir ve davacı bu hakkını TBK 89/1 gereği yetkili icra dairesi olan İstanbul Anadolu İcra Daireleri yönünde kullanmıştır. Bu nedenle mahkemece icra müdürlüğünün yetkisine itirazın yerinde olduğu kabul edilerek davanın usulden reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Taşıma/navlun alacağı gibi para borçlarına dayalı icra takiplerinde TBK 89/1 uyarınca alacaklının ikametgahı icra dairesinin de yetkili olduğu ve bu durumun seçimlik yetki oluşturduğu, seçim hakkının alacaklıya ait olduğu yönündeki tespit, benzer yetki itirazı içeren itirazın iptali davalarında bölgesel ikna edici emsal niteliği taşımaktadır.
Usul tespitleri
- Yetkili mahkeme
- Taşıma sözleşmesinden kaynaklanan para alacağına dayalı icra takiplerinde, genel yetki kuralı gereği borçlunun yerleşim yeri icra dairesi yetkili olduğu gibi, TBK 89/1 uyarınca özel yetki kuralı gereği alacaklının yerleşim yerinin bulunduğu yer icra dairesi de yetkilidir; bu seçimlik yetki halinde seçim hakkı davacı alacaklıya aittir.
- Dava şartı
- İcra takibinin yetkili icra dairesinde usulüne uygun yapılmış olması, itirazın iptali davasının dinlenilme (dava) şartlarından biridir.
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
itirazın iptali↗ dava şartı↗ yetkili icra dairesi↗ seçimlik yetki↗ para borcunun ödeme yeri↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2020/978
KARAR NO 2020/864
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ İSTANBUL ANADOLU 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 14/07/2020
NUMARASI 2020/102 Esas 2020/284 Karar
DAVA
İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ 22/09/2020
Davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine ilişkin hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirket ile davalı arasında ticari ilişki sebebi ile faturalar düzenlendiğini, bu nedenle cari hesapta 41.260,27-TL alacağının bulunduğunu, İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğünün ... E.Sayılı icra dosyası ile icra takibi başlattıklarını, davalının icra müdürlüğünün yetkisine karşı yetki itirazında borca ve ferilerine itirazda bulunduğunu, ancak davalının takibe itirazının haksız ve kötü niyetli olduğunu, davalı Borçlunun İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasına yapmış olduğu yetki itirazının reddine ve icra takibinin devamına, itirazında haksız ve kötü niyetli olduğu sabit olduğundan, değerin icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; öncelikle davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesinin yetkili olduğunu, bu nedenle davanın Ergene/Tekirdağ olduğundan Çorlu Asliye Hukuk Mahkemeleri yetkisinde olduğunu, davacı tarafın talebine ilişkin alacağın zamanaşımına uğradığını, zamanaşımı nedeni ile davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, davacı tarafından iddia edilen taşıma hizmeti müvekkil şirkete verilmediğini, davacı şirket tarafından fatura kesilerek tebliğ edilmediğini, taraflar arasındaki ticari ilişkinin varlığının ancak yazılı bir sözleşme ile kanıtlanacağını, bu nedenle davacı tarafça açılmış olan haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olan iş bu davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemece, genel yetki kuralları gereği takibin, Çorlu İcra dairelerinde yapılması gerekirken Anadolu İcra Müdürlüklerinde başlatıldığı, bu durumda icra takibinin yetkili yer icra dairesinde yapılmayarak itirazın iptaline dair dava şartının yerine getirilmemiş olduğu, 6100 sayılı yasanın 114/2 maddesinde düzenlenen yasal düzenleme de göz önünde bulundurularak aynı yasanın 115. Maddesi uyarınca davanın dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
Davacı vekili, davaya konu icra takibinin dayanağının müvekkili şirketin taşıma ücreti alacağına ilişkin fatura ve cari hesap ekstresi olduğunu, navlun ücreti alacağının para borcu doğurmakta olup, TBK 89.maddesi uyarınca para borcunun alacaklının ikametgahında ödenmesi gerektiğinden, müvekkili şirket merkezinin de bulunduğu İstanbul Anadolu İcra Müdürlüklerinin icra takibinde yetkili olduğunu, bu nedenlerle kararın kaldırılarak yeniden yargılama yapılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE
İtirazın iptali davasının dinlenilme koşullarından bir tanesi de takibin yetkili icra dairesinde usulüne uygun olarak yapılmış olmasıdır. Elde ki davada İstanbul Anadolu ...İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyasında başlatılan takibe karşı davalı borçlu vekili itirazında ;borçlunun ikametgahının Çorlu'da bulunduğunu yetkili icra dairesinin Çorlu icra dairesi olduğunu , alacaklı ile olan ticari ilişkide ... bankası aracılığıyla 23.7.2019 tarihinde 4.700 euro, ... Bankası aracılığıyla 4.700 euro ödeme yaparak yerine getirdiğini ,borç bulunmadığını bildirerek icra dairesinin yetkisine ve borca itiraz etmiştir. Yetkili icra dairesi; İİK’nun 50/1 maddesi yollamasıyla HMK’nun yetkiye ilişkin hükümlerine göre belirlenir.
HMK 6. maddesi gereği genel yetkili mahkeme ve icra dairesi davalı borçlunun yerleşim yeri mahkeme icra dairesidir. Somut olayda dava, taşıma sözleşmesine dayalı alacak için başlatılan takibe yönelik itirazın iptali istemine ilişkin olup, mahkemece icra takibinin yetkili icra dairesinde yapılmadığı gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verilmiştir. Ancak, davacı tarafça dosyaya ibraz edilen taşıma evrakları(CMR) ve belgelerden taraflar arasında taşıma ilişkisi bulunduğu anlaşılmaktadır. Ayrıca davalı borçlu itirazında borcu ödediğini ileri sürmüştür.Davacı taşıyıcı , takip talebi ekinde bulunan cari hesap ekstresi ve bu taşıma ilişkisi nedeniyle düzenlenen navlun bedelinden ibaret alacağına ilişkin faturaya dayalı alacağını talep etmiştir.
Bir miktar para alacağından ibaret olan takip konusu taşıma alacağı, alacaklının ikametgahında ödenmelidir. O halde TBK'nın 89/1. maddesi uyarınca bu tür davalarda alacaklının ikametgahının bulunduğu yer icra daireleri ve mahkemeleri de yetkilidir. Bu nedenle davacının kendi ikametgahında takip yapması ve dava açması yasaya uygun bulunduğundan, mahkemece aksi kanaate varılarak icra müdürlüğünün yetkisine itirazın yerinde olduğundan bahisle davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir. Buna göre dava konusu icra takibinin davalı borçlunun yerleşim yeri icra dairesinde (Çorlu icra daireleri) yapılabileceği gibi özel yetki kuralı gereği dava konusu alacak para alacağı olduğundan alacaklının yerleşim yerinin bulunduğu yerdeki yetkili icra dairesinde de (İstanbul Anadolu İcra Daireleri) yapılabilir.
Dava açarken ve icra takibi başlatılırken seçimlik yetki kapsamında birden fazla mahkeme ve icra dairesinin yetkili olması halinde seçim hakkı davacı alacaklı da olup davacı alacaklı seçim hakkını TBK 89/1 gereği yetkili icra dairesi olan İstanbul Anadolu İcra Daireleri yönünde kullanmıştır. Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile hükmün HMK 353(1)a-4 maddesi uyarınca kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmek üzere mahkemesine gönderilmesine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE; İstanbul Anadolu 13. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 14/07/2020 Tarih 2020/102 Esas 2020/284 Karar sayılı hükmün HMK.'nın 353(1)a-4 gereği KALDIRILMASINA; "Davanın yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye GÖNDERİLMESİNE" İstinaf yoluna başvuran davacı tarafından yatırılan 54,40-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde kendisine iadesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 353(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.22/09/2020
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/165842 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi