Hamiline yazılı çekte istirdat davasının koşulları

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2020/1311

KARAR NO 2020/1168

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 15. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 10/07/2020

NUMARASI 2018/717 Esas 2020/341 Karar

DAVA

İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ 12/11/2020

Davanın reddine ilişkin hükmün davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili;müvekkili şirket yetkilisinin ... Mah. ... sayılı adreste faaliyet gösteren ... ünvanlı işyerine 30.08.2017 tarihinde gittiğinde işyerinin kapısı kırık vaziyette bulduğunu ve hemen Polis Merkezine şikayette bulunduğunu, müvekkilinin rızası hilafına elden çıkan çeklerin iptaline ilişkin Bakırköy 2. ATMsi 2018/271 sayılı dosyasında dava açıldığını,mahkemece 27.07.2018 tarihinde tebliğ edilen ara karar ile çeki elinde bulundurana karşı istirdat davası açmaları için 1 haftalık süre verildiğini ,müvekkilinin rızası dışında elden çıkan çeklerdenolan, ... Bankası Keresteciler Şubesi'ne ait 30/05/2018 vade tarihli ... çek numaralı 50.000-TL bedelli çek olduğunu, çekin yetkili hamilinin müvekkili olması ve rızası hilafına elinden çıkması sebebiyle işbu çekin müvekkili şirket yetkilisine istirdadına karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekilini cevap dilekçesinde; müvekkilinin iyiniyetli ve meşru hamil olduğunu,müvekkilinin iyiniyetinin hukuken koruma altında olduğunu, senedi/çeki iyinetli iktisap edene karşı; keşideci ve cirantaların zincirleme sorumluluk altında olduğunu, bu hali ile davacının, davasında ve taleplerinde haksız olduğunu, işbu çek bedeli ve ferilerinden dolayı müvekkiline karşı borçlu ve sorumlu olduğunu, TTK.nun 704. maddesinin, emre yazılı çeklerle ilgili olarak, hamile yazılı senetlere ilişkin 4721 sayılı TMK nun 990. maddesine paralel bir koruma sağladığını, maddeye göre, zilyedin iradesi dışında elinden çıkmış olsa bile, para ve hamile yazılı senetleri iyiniyetle edinmiş olan kimseye karşı taşınır davası açamayacağını, ancak çeki kötü niyetle iktisap ettiği veya iktisabında ağır kusuru bulunduğu takdirde istihkak davası açılabileceğini,davacının davasında haksız olduğunu beyanla, davanın reddini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, davacı tarafça ticari defterlerin sunulmadığını, dava konusu çek üzerinde davacının adının bulunmadığını, davacı 25/12/2019 tarihli duruşmada çekin hamili olduğuna ... ve ...'ın tanıklık edebilecekleri belirtmiş ise de ticari defterlerini sunmayan davacının yetkili hamil olduğu hususunda tanık dinletme talebinin reddine karar verildiği, zira, davacının eldeki davaya konu çekin yetkili hamil olduğunu yazılı delille ispatlaması gerektiği, davalı tarafın da cevap dilekçesinde davacının tanık deliline dayanmasına muvafakat etmediğini belirttiği, davacı dava konusu çeki ... isimli kişiden aldığını belirtmiş ise de çek üzerinde bulunan kimlik numarasının ... isimli kişiye ait olduğunun anlaşıldığı, diğer yandan davalının çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğu hususunun da davacı tarafça ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; davalı tarafın ticari defterlerini ibraz etmediğini, ...'a satılan makineye karşılık olarak alınmış olan bu çekin müvekkiline ait olduğunun hem çekin keşidecisi olan ... hemde satımı yapmış oldukları ... tarafından ifade edildiğini, çekin yetkili hamilliği hususunda ciroları bulunan kişilerin tanıklığını talep etmişse de bu talebin reddedildiğini, davalı yan tarafından çekin yetkili hamili olduğuna dair tek bir delil dahi dosyaya sunulmadığını, bu nedenlerle kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesi uyarınca açılan çekin istirdadı istemine ilişkindir. 6102 sayılı TTK'nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' denilmiştir. Belirtilen kanun hükmü uyarınca davacının, kendisinin yetkili hamili olduğunu ve yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerekmektedir.

Dava konusu çek hamiline yazılıdır.Muhtelif cirolardan sonra davalıya geçen çekin ciro silsilesinde kopukluk bulunmamaktadır. Davacı tarafça ;ticari defter ve kayıtların ibraz edilmeyeceği bildirilmiştir.Çekin yetkili hamili olduğuna ilişkin tanık dinletilmesi talep edilmişse de, bu davada ancak davalının kötüniyetinin veya ağır kusurunun ispatı için tanık dinletilmesi mümkün olduğundan ilk derece mahkemesince tanık dinletme talebinin reddine karar verilmesinde isabetsizlik görülmemiştir. Davacı çekin hamili olduğunu iddia etmekte ise de davalının kötü niyetli hamil yada çeki ağır kusurla iktisap ettiği yönünde bir iddiada bulunmadığı gibi bu yönde delil de sunulmamıştır. Çeki elinde bulunduran davalının çeki edinme nedenini açıklama mecburiyeti bulunmamaktadır, aksi düşüncenin kabulü çekin “mücerretlik” vasfını ortadan kaldırır.

Somut olayda; Dava konusu ... Bankası Keresteciler Şubesi'ne ait 30/05/2018 vade tarihli ... çek nolu 50.000-TL bedelli çek arkası incelendiğinde; davacı adına ciro bulunmadığı, keşideci ... tarafından keşide edilen çekin hamiline yazılı olduğu belirlenmiş olup, davacının dava konusu çekin rızası hilafına elinden çıktığı ancak hamiline yazılı olması sebebiyle çeki elinde bulunduranların iktisapta ağır kusurunun veya kötü niyetin iddia ve ispat olunmadığı, istirdat şartları oluşmadığı tüm dosya kapsamı ile sabittir. Bu itibarla İlk derece mahkemesince verilen karar usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu, istinaf sebepleri yerinde olmadığından, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Peşin harcın karar harcına mahsubuna başkaca harç alınmasına yer olmadığına, İstinaf yoluna başvuran davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 12/11/2020