Sözleşmenin haklı feshi ve cezai şart talebinin ispat yükü
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2020/1309 E. 2020/1159 K. · · İlk derece: İSTANBUL 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
İtirazın iptaliistinaf başvurusunun esastan reddiKesin
★ Emsal
Davacının nitelemesi: Ticari Satımdan Kaynaklanan Cezai Şart ≠ mahkeme dalı · davacı çerçevesi: Ticari satım
bayilik (acente-kıyas)
Gerekçe özeti
Sözleşmede öngörülen cezai şartın karşı taraftan talep edilebilmesi için, talep eden tarafın kendi asli sözleşme yükümlülüğünü (örn. tedarik yükümlülüğü) yerine getirdiğini ispatlaması ve karşı tarafın borca aykırı davranışı nedeniyle sözleşmeyi haklı olarak feshettiğini göstermesi gerekir. Taraflardan biri diğerinin borca aykırılığı nedeniyle önceden haklı sebeple fesih ihtarında bulunmuş ve bu fesih daha sonraki fesih ihtarından önce gerçekleşmişse, sonradan gönderilen fesih ihtarına dayanarak cezai şart talep edilemez; ispat yükünü yerine getiremeyen taraf aleyhine sonuç doğar.
Ele alınan sorunlar
Cezai şart talebinin koşullarının oluşup oluşmadığı → ret
İddia: Davacı, davalının sözleşme hükümlerine aykırı davranması nedeniyle sözleşmeyi kendisinin haklı olarak feshettiğini, buna dayanarak cezai şartın davalıdan tahsili gerektiğini, mahkemenin delillerini dikkate almadığını ileri sürmüştür.
Gerekçe: Sözleşmede kararlaştırılan cezai şartın talep edilebilmesi için davalının borca aykırı davranması ve bu aykırılık nedeniyle davacının sözleşmeyi feshetmesi ya da davalının haklı sebep olmaksızın sözleşmeyi feshetmiş olması gerekmektedir. Sözleşme konusu ürünlerin tedariki davacının asli yükümlülüğüdür. Davalının, ürün tedarikine ilişkin keşide ettiği ihtarına davacı tarafça cevap verilmemiş, yargılama sırasında da ürün tedarikini yerine getirdiğine ilişkin bir delil gösterilmemiştir. Ürün tedarik edildiğini ispatlama yükü davacıya aittir; davacı bu yolda delil göstermeksizin, somut bir neden belirtmeden sözleşmenin davalı tarafından ihlal edildiğini ileri sürerek fesih yoluna gitmiştir. Ancak dosyadaki ihtarname silsilesinden, davacının fesih ihtarından önce sözleşmenin davalı tarafça haklı nedenle feshedildiği anlaşılmaktadır. Bu durumda davacının davalıdan cezai şart talep edebilmesi için gereken yasal koşullar oluşmamıştır.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Karşılıklı fesih ihtarlarının bulunduğu sözleşme ilişkilerinde, hangi tarafın fesih ihtarının zaman itibariyle önce geldiğinin ve borca aykırı davranışı ispat yükünün cezai şart talebinin kabulünde belirleyici olduğuna ilişkin bölgesel ikna edici bir değerlendirme içermektedir.
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
cezai şart↗ haklı fesih↗ ispat yükü↗ tek satıcılık sözleşmesi↗ itirazın iptali↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2020/1309
KARAR NO 2020/1159
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ İSTANBUL 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 14/07/2020
NUMARASI 2017/1168 Esas 2020/413 Karar
DAVA
İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ 12/11/2020
Davanın reddine ilişkin hükmün davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA
Davacı vekili; davacı şirketin petrol ve otomotiv ürünlerinin dağıtım-satım işlerini yaptığını, davacı şirket ile davalı şirket aralarında 7.3.2012 tarihinde servis sözleşmesi imzalandığını, imzalanan iş bu sözleşme gereğince davacının tek satıcısı olduğu ... ürünlerinin bayi tarafından kullanılıp satılmasına ilişkin tarafların anlaştığını, ancak davalı şirketin sözleşme hükümlerine aykırı hareket ettiğinden sözleşmenin haklı olarak feshedildiğini, sözleşmenin 8/c bendi gereğince 30.000-TL cezai şartın ödenmesi için ihtarname gönderilerek temerrüde düşürüldüğünü, cezai şartın ödenmemesi üzerine 30.000-TL alacağın ferileriyle birlikte 30.707,67-TL alacak için İstanbul ....İcra Dairesinin ...
E. sayılı dosyası ile takip yapıldığını,davalı borçlu tarafından takibe itiraz edildiğini, haksız itirazın iptaline ,icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini, talep etmiştir.
CEVAP
Davalı vekili; müvekkili şirketin taraflar arasındaki sözleşmede kendisine yüklenen tüm yükümlülükleri eksiksiz yerine getirdiğini, ancak davacı şirketin ekli belgelerde görüleceği üzere 11/11/2014 tarihinden sonra sözleşmedeki hiçbir yükümlüğünü yerine getiremediğinden ve ürünlerin tedarikini yapmadığından müvekkili şirketçe önce sözlü olarak uyarıldığını, daha sonra mail yolu ile durumun kendilerine bildirildiğini, davacı şirket tarafından cevap verilmediğini, sözleşmeyi fesih eden davacı değil, davalı müvekkili şirket olup, sözleşmeyi fesih etme gerekçesinin de haklı nedenlere dayandığı beyanla davanın reddini, davacının kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemece, davalının davacıya gönderdiği Beyoğlu ... Noterliğinin 26.11.2014 tarihli ihtarname ve akabinde davalının gönderdiği ihtarnameler içeriğinde ; davacının sözleşme ilişkisini haklı sebeple sona erdirdiği savını ispatlayamadığı, davacının takibinin haklı olmadığı gerekçesiyle davanın reddine, davacının kötüniyetle takip yaptığı kanıtlanamadığından bu talebinde reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
Davacı vekili;davalı şirketin sözleşme hükümlerine aykırı davranması nedeniyle sözleşmenin davacı tarafından haklı olarak feshedildiğini ,30.000-TL cezai şartın ödenmesi için ihtarname gönderilmesine rağmen ödenmediğinden başlatılan icra takibine haksız itiraz edildiğini, mahkemece delillerinin dikkate alınmadığını, davalının sözleşme hükümlerine aykırı davrandığını,kararın kaldırılarak davanın kabulüne, kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE
Taraflarca imzalanan 7.3.2012 tarihli sözleşmenin 8.maddesi ile "...Servis Sözleşmesi ... tarafından haklı nedenlerle fesih edilmesi durumunda, Servis.... tarihinde elden teslim edilen 30.000-TL'nin fesih tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte ...'a iade etmeyi cezai şart olarak kabul ve taahhüt etmiştir..." denenilmektedir.Davalı tarafından Beyoğlu .... Noterliğinin 26.11.2014 tarihli ... yevmiye nolu ihtarname ile 11/11/2014 tarihinden sonra sözleşmede belirlenen ürün sağlama yükümlülüğünün yerine getirilmediği, ürün tedarikinin sağlanmadığı; akdedilen sözleşmede adı geçen ... isimli ürünlerin tedarikine ilişkin olarak tek satıcılık sıfatının yitirildiğinin, bu ürünleri artık satamayacaklarının ve tedarik edemeyeceğinin de 21/11/2014 tarihinde öğrenildiğini, adı geçen ürünlerin 3 gün içerisinde teslim edilmesini, aksi takdirde sözleşmenin haklı nedenlerle feshedileceğini ihtar etmiş, akabinde Beyoğlu ....Noterliği 07.01.2015 tarih ve ...
yevmiye nolu ihtarname ile, sözleşme hükümlerine uyulmadığını, ihtara rağmen sonuç alınamadığını belirterek servis sözleşmesini feshettiğini davacıya ihtar etmiştir. Davacı tarafından, Beyoğlu .... Noterliği 01.04.2016 tarihli ve ... yevmiye nolu ihtarname ile sözleşmeye uygun olarak hareket edilmemesi nedeniyle sözleşmenin feshedildiğini, sözleşmenin 8/c maddesi gereğince 30.000-TL cezai şartın yasal faizi ile birlikte ihtarnamenin tebliğinden itibaren 3 iş günü içerisinde ödenmesi davalıya ihtar edilmiştir.Anılan ihtara cevaben davalı tarafından Beyoğlu .... Noterliğinin 08.04.2016 tarih ve ... Yevmiye numaralı cevabı ihtarnamesinde, ihtarnamedeki açıklamaların gerçeği yansıtmadığı, olumsuz iş ve işlemlerin hiçbirisinin tarafına ait olmadığını belirterek ihtarnameye itiraz edildiği anlaşılmaktadır.
Somut olayda; davalıdan, sözleşmede kararlaştırılan cezai şartın talep edilebilmesi için davalının borca aykırı davranması ve bu borca aykırı davranış nedeniyle davacının sözleşmeyi feshetmesi ya da davalının haklı sebep olmadan sözleşmeyi feshetmiş olması gerekmektedir.Sözleşme konusu ürünlerin tedariki davacının asli yükümlülüğüdür.Davalı şirketin ,ürün tedarikine ilişkin keşide ettiği ihtarına davacı tarafça cevap verilmemiş ,yargılama sırasında da ürün tedarikini yerine getirdiğine ilişkin bir delil gösterilmemiştir. Davacının ürün tedarik ettiğini ispatlaması gerekmektedir.Davacı taraf bu yolda bir delil göstermemiş, aksine somut bir neden gösterilmeden sözleşmenin davalı tarafından ihlal edildiği ileri sürerek sözleşmenin feshi yoluna gitmiş ise de, davacının fesih ihtarından evvel sözleşme davalı tarafından haklı nedenle feshedildiğinin kabulü gerekmektedir.Davacının, davalıdan cezai şart talep edebilmesi için yasal koşullar oluşmadığından ilk derece mahkemesinin davanın reddi yönündeki kararında isabetsizlik bulunmadığından,istinaf nedenleri yerinde görülmeyen davacı vekilinin istinaf başvusunun esastan reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,Peşin harcın karar harcına mahsubuna başkaca harç alınmasına yer olmadığına, Davacı tarafından yapılan istinaf yargı giderlerinin üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 12/11/2020
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/165396 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi