Çek iptali davasında çek hamilinin istinaf hakkının bulunmaması
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2020/1405 E. 2020/1256 K. · · İlk derece: İSTANBUL 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Kıymetli evrak iptali / Zayiistinaf başvurusunun usulden reddiKesin
★ EmsalDava şartı (hukuki yarar / ehliyet / kesin hüküm)usul emsali
Gerekçe özeti
Zayi nedeniyle açılan çek iptali davaları hasımsız davalardandır; yargılama sırasında çek hamili ortaya çıkarsa davacıya istirdat davası açması için süre verilir, istirdat davası açılırsa çek iptali davası konusuz kalır, açılmazsa reddedilir. Bu usul çerçevesinde çek hamili üçüncü kişilerin hasımsız çek iptali davasına asli veya fer'i müdahale imkanı yoktur; dolayısıyla bu davada verilen karara karşı çek hamilinin taraf sıfatı bulunmadığından istinaf başvurusunda bulunma hakkı da yoktur ve başvurusu usulden reddedilir.
Ele alınan sorunlar
Çek hamili üçüncü kişinin istinaf başvurusunda taraf sıfatının bulunup bulunmadığı → ret
İddia: İstinaf yoluna başvuran 3. şahıs (çek hamili), çeki iyiniyetle ciro yoluyla elinde bulundurduğunu, davacının çek üzerinde hak sahibi olmadığını, kararın kaldırılarak davanın reddine, teminatın kendisine ödenmesine, ödemeden men kararının kaldırılmasına ve davacı aleyhine kötüniyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Gerekçe: Zayi nedeniyle çek iptali davaları özelliği itibariyle hasımsız açılan davalardandır. Yargılama sırasında çek hamilinin ortaya çıkması halinde, çek iptali davasını açan davacıya mevcut çek hamiline karşı çek istirdadı davası açması için süre verilmesi, istirdat davası açılırsa çek iptali davasının konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına, açılmazsa çek iptali davasının reddine karar verilmesi gerekir. TTK sistematiği ve Dairenin yerleşik uygulaması bu yöndedir. Bu ilke temelinde, hasımsız açılan çek iptali davalarında üçüncü kişilerin asli ya da fer'i müdahale imkanı bulunmamaktadır. Somut olayda hükmü istinaf eden kişi çek hamili olan üçüncü kişidir; bu kişinin davada taraf sıfatı bulunmadığı gibi eldeki davanın tarafı olma imkanı da mevcut değildir. Kararda üçüncü kişilerin hakkını zedeleyen hükümler bulunsa dahi, incelenen karar üçüncü kişi bakımından kesin hüküm teşkil etmemektedir. Hasımsız açılan davaya üçüncü kişilerin asli ya da fer'i müdahil olma imkanı bulunmadığından, müdahale talep eden çek hamilinin taraf sıfatı yoktur; dolayısıyla hüküm aleyhine istinaf kanun yoluna başvuru hakkı bulunmamaktadır.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Hasımsız açılan çek iptali davalarında çek hamili üçüncü kişilerin müdahale imkanının bulunmadığı ve bu nedenle bu kişilerin verilen kararlara karşı istinaf başvurusunda bulunma hakkının olmadığı yönündeki tespit, dairenin yerleşik uygulaması olarak belirtilmiş ve bölgesel ikna edici emsal niteliği taşımaktadır.
Usul tespitleri
- Dava şartı
- taraf sıfatı
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
çek iptali↗ hasımsız dava↗ taraf sıfatı↗ istirdat davası↗ fer'i müdahale↗ asli müdahale↗ ödemeden men yasağı↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2020/1405
KARAR NO 2020/1256
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ İSTANBUL 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 22/09/2020
NUMARASI 2020/232 Esas 2020/357 Karar
DAVA
Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))
İSTİNAF KARAR TARİHİ 27/11/2020
İlk derece mahkemesince verilen kararın 3.şahıs vekilince istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü.
DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde, ... Ulus Şubesine ait, keşidecisi ... A.Ş. Olan, 30.04.2020 keşide tarihli, ... Çek seri no'lu, 120.000,-TL bedelli ve 30.04.2020 keşide tarihli, ... Çek seri no'lu, 30.000,-TL bedelli iki adet çekin müvekkilinin elindeyken kaybolduğunu, müvekkilinin kaybolan çek nedeniyle mağdur olmaması için öncelikle çekler üzerine ödeme yasağı konulmasını ve çeklerin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemece, davacı vekilinin 16/09/2020 tarihli dilekçesi ile davadan feragat ettiği gerekçesiyle davanın feragat nedeniyle reddine, ödeme yasağı kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
İstinaf yoluna başvuran 3.şahıs vekili; dava dışı ... tarafından müvekkili şirketten taraflar arasında düzenlenen sözleşme uyarınca yapı malzemeleri satın alındığını, karşılığında dava konusu 120.000,-TL bedelli çeki ciro ettiğini, dava dışı şirket yetkilisinin çek hakkında ödeme yasağı kararı alınacağını, kabul edilmesi halinde 50.000,-TL civarında kısmi bir ödeme yapılarak borç ilişkisinin sonlandırılması yönünde teklifte bulunulduğunu, müvekkilinin teklifi kabul etmeyerek çeki ibraz etmişse de ödemeden men kararı nedeniyle ödeme yapılmadığını, davacının çek lehtarı, keşidecisi veya hamili olmadığını gibi ... yada keşideci şirketin temsil yetkisine de sahip olmadığını, davacının kötü niyetli olduğunu, teminat iadesine muvafakat etmediklerini, bu nedenlerle kararın kaldırılarak davanın reddine, teminatın çeki iyiniyetli elinde bulunduran müvekkiline ödenmesine, ödemeden men yasağı kararının kaldırılmasına, %20'den aşağı olmamak üzere davacı aleyhine kötüniyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE
Dava, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkin olup, bu davalar, özelliği itibari ile hasımsız açılan davalardan olup, yapılan yargılama sırasında çek hamilinin ortaya çıkması durumunda, çek iptali davasını açan davacıya, mevcut çek hamiline karşı çek istirdadı davası açması konusunda süre verilmeli, istirdat davasının açılması halinde, çek iptali davasının konusuz kaldığından bahisle karar verilmesine yer olmadığı, istirdat davası açılmaması halinde ise çek iptali davasının reddi yönünde hüküm kurulmalıdır. Nitekim TTK sistematiği ve Dairemiz yerleşik uygulaması da bu yöndedir. İlke temelinde; hasımsız olarak açılan davalarda, üçüncü kişilerin davaya müdahaleleri halinde davanın çekişmeli duruma gelmesi mümkün ve gerekliyse de;
çek iptali davalarında yukarıda açıklanan bu prosedür gereğince, hasımsız şekilde açılan davaya çek hamili üçüncü kişilerin asli ya da fer’i müdahale imkanı mevcut değildir. Somut olayda; mahkemece verilen hükmün, çek hamili olan üçüncü kişi tarafından istinaf edildiği, bu hali ile değinilen ilkeler ışığında, istinaf eden çek hamilinin davada taraf sıfatının bulunmadığı ve esasen eldeki davanın tarafı olma imkanı da mevcut bulunmamaktadır. Elde ki davada yargılama sırasında davacı vekilinin 16/09/2020 tarihli dilekçesi ile davadan feragat ettiğini, ödemeden men yasağı kararının kaldırılmasını talep etmiş, mahkemece davanın feragat nedeniyle reddine, ödeme yasağının kaldırılmasına karar verilmiştir.
Kararda üçüncü kişilerin hakkını zedeleyen hükümler bulunsa dahi incelenen karar üçüncü kişi bakımından kesin hüküm teşkil etmediği ,hasımsız şekilde açılan davaya üçüncü kişilerin asli yada feri müdahil olma imkanları bulunmadığından müdahale talep eden çek hamilinin taraf sıfatı bulunmadığından hüküm aleyhinde istinaf kanun yoluna başvuru hakkı bulunmadığından istinaf başvurusunun HMK 346/1 maddesi gereğince usulden reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle:
3. şahıs vekilinin istinaf başvurusunun HMK 'nun 346/1 gereği USULDEN REDDİNE, 3.şahıs tarafından yatırılan 54,40-TL peşin harcın talebi halinde yatırana iadesine, İstinaf yoluna başvuran 3.şahıs tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-ç maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 27/11/2020
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/162977 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi