Çekin davalıya teslim edildiğinin kabulü ile menfi tespit davasının kabulü
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2020/1527 E. 2021/17 K. · · İlk derece: İSTANBUL 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Menfi tespit / İstirdatistinaf başvurusunun esastan reddiKesin
★ EmsalDava şartı (hukuki yarar / ehliyet / kesin hüküm)
Gerekçe özeti
Menfi tespit davasında, davacının çeki davalıya teslim ettiğine dair somut olgular (ihtarname, çek fotokopisi, keşide günü gelmeden suç duyurusunda bulunulması ve ihtiyati tedbirle ödemenin engellenmesi) birlikte değerlendirildiğinde çekin davalıya teslim edildiği kabul edilir. Ayrıca, davacı aleyhine icra takibi başlatılmamış veya açık bir ödeme talebinde bulunulmamış olması, menfi tespit davası açmakta hukuki yarar bulunmadığı sonucunu doğurmaz; zamanaşımı süresi içinde davacıya karşı talepte bulunulabileceği ihtimali ve borç altında kalma riski, dava açmakta hukuki yarar bulunduğunu gösterir.
Ele alınan sorunlar
Çekin davalı şirkete teslim edilip edilmediği → kabul
İddia: Davalı vekili, taraflar arasında davacının belirttiği şekilde bir ticari ilişki bulunmadığını, ortada ticari ilişkiye dair fatura, sözleşme gibi bir yazılı delil olmadığını ileri sürmüştür.
Gerekçe: Davacı tarafından davalı şirket adına keşide edilen ihtarnamede, teslim edilmesi gereken malzemeler için keşide edilen çekin davalı şirkete emre yazılı olarak teslim edildiği, anlaşılan malların gönderilmediği ve çekin de iade edilmediği ileri sürülmüştür. Sunulan çek suretine göre çekin davacı tarafından davalı şirket emrine keşide edildiği, ancak bankaya ibraz edilmediği anlaşılmıştır. Davacının dolandırıldığına ilişkin şikayeti hukuki uyuşmazlık niteliğinde görülerek takipsizlik kararıyla sonuçlanmıştır. Davalı ise taraflar arasında hiçbir ticari ilişki bulunmadığını savunmuş, alacak iddiasında bulunmamıştır. Çek keşidecisinin hesap sahibi olduğu, çek fotokopisine göre çekin davalı emrine keşide edildiği, keşide günü gelmeden davacının suç duyurusunda bulunması ve ihtiyati tedbir kararı alınarak ödemenin engellenmesi bir arada değerlendirildiğinde, çekin davalıya teslim edildiğinin kabulü gerekmektedir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Menfi tespit davasında hukuki yarar → ret
İddia: Davalı vekili, davacıdan alacak talebinde bulunulmadığından davacının dava açmakta hukuki yararının bulunmadığını, menfi tespit davası açılabilmesi için davacı aleyhine icra takibi başlatılmış olması ya da böyle bir tehlike altında bulunulması gerektiğini ileri sürmüştür.
Gerekçe: Davalı vekilinin, davacıdan alacak talebinde bulunulmadığından davacının dava açmakta hukuki yararı olmadığı yönündeki iddiası karşısında, zamanaşımı süresi içinde davacıya karşı dava açmak suretiyle başvuruda bulunulabileceği, hayatın olağan akışı içerisinde ödeme tehdidi altında olmayan kişinin vekil tutup suç duyurusunda bulunacağı ve külfete katlanıp dava açacağı varsayımının kabulünün hukuka uygun olmayacağı gözetilmiştir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Menfi tespit davasında hukuki yararın, davalının icra takibi başlatmış olması veya açık ödeme talebinde bulunmuş olmasına bağlanamayacağı; zamanaşımı süresi içinde talepte bulunulabilme ihtimalinin dava açmakta hukuki yarar oluşturacağı yönündeki değerlendirme bakımından emsal niteliktedir.
Usul tespitleri
- Dava şartı
- hukuki yarar
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
menfi tespit davası↗ hukuki yarar↗ çekin teslimi↗ ihtiyati tedbir↗ kovuşturmaya yer olmadığı kararı↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2020/1527
KARAR NO 2021/17
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ İSTANBUL 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 22/09/2020
NUMARASI 2018/875 Esas-2020/421 Karar
DAVA
Menfi Tespit
İSTİNAF KARAR TARİHİ 12/01/2021
İlk derece mahkemesince verilen davanın kabulüne yönelik hükmün davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA
Davacı vekili, müvekkili ile davalı şirket yetkilisi olduğu iddia eden kişiler arasında mal alışverişi (18mm akrilik beyaz MDF 150 adet 33.600-TL, 150 adet,18mm beyaz parlak MDF 17.352-TL olmak üzere toplam 57.000-TL) konusunda anlaşılmasına rağmen müvekkili tarafından davalı şirket adına 19.03.2016 tarihli 57.000- TL bedelli ... Sultanbeyli Şubesi’ne ait çekin keşide edildikten sonra hiçbir muhatap bulunamadığını, teslim edilecek malların davacıya teslim edilmediğini, ihtarname gönderildikten sonra şirket muhasebecisi olduğunu beyan eden ... isimli kişinin şirketlerinde böyle bir çekin olmadığını beyan ettiğini, davacının çeki alan kişiler hakkında savcılığa suç duyurusunda bulunduğunu, davacının 19.03.2016 tarihli 57.000- TL bedelli ...
Sultanbeyli Şubesi’ne ait çek nedeniyle davalıya herhangi bir borcu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP
Davalı vekili, Davacı yanın iddialarının tamamen soyut olduğunu, gerçeği yansıtmadığını, müvekkili şirket ile davacı arasında dava dilekçesinde iddia ettikleri biçimde ve içerikte her hangi bir ticari ilişki söz konusu olmadığını ve müvekkil şirkete bahsi geçen çekin teslim edilmediğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemece, ... Sultanbeyli Şubesine ait 19.03.2016 keşide tarihli, 57.000-TL bedelli, 0390552 seri numaralı çekin davacı tarafça keşide edildiği,davalı aleyhine çekin iadesi için Kartal ... Noterliği aracılığıyla ihtarname düzenlendiği, ilgililer hakkında suç duyurusunda bulunulduğu, Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığının 2016/27570 soruşturma sayılı dosyasında 21.02.2018 tarih ve 2018/31424 karar sayısı ile taraflar arasındaki uyuşmazlığın hukuki anlaşmazlık olduğu gerekçesiyle KYOK verildiği,BA/BS formları üzerinde yapılan araştırma sonucu taraflar arasında herhangibir mal-hizmet alımı olmadığı, uyuşmazlık konusu çekin davalı şirketin mal teslimine karşılık düzenlenmediği ve bu çekten dolayı davalının, davacıya borcu olmadığına dair rapor sunulduğu, bu raporun dosya kapsamına uygun olduğu gerekçesiyle, davacının, ...
Sultanbeyli Şubesine ait 19.03.2016 keşide tarihli, 57.000-TL bedelli, ... seri numaralı çekten dolayı, davalıya borçlu olmadığının tespitine, ihtiyati tedbir kararının,kararın kesinleşinceye kadar aynen devamına karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
Davalı vekili; taraflar arasında davacının belirttiği şekilde bir ticari ilişki olmadığını, davacının müvekkili şirkete karşı dava açmakta hukuki yararının bulunmadığını, menfi tespit davası açılabilmesi için ya davacı aleyhine icra takibi başlatılması, ya da böyle bir tehlike altında olması gerektiğini, müvekkili şirketin davacıya karşı ne bir icra takibi işlemi olduğunu ne de davacıdan ödeme talebinde bulunduğunu, ortada bir ticari ilişkiye dair fatura, sözleşme vb.gibi bir yazılı delilin de olmadığını,dayanağı olmayan her menfi tespit davası sonucunda davalı aleyhine yargı gideri ve vekalet ücretine hükmedilmesi sonucunu doğuracağını belirterek kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE
Davacı tarafından ; davalı şirkete emtia alımı karşılığında uyuşmazlığa konu çekin keşide edildiği ancak emtia teslim edilmediğinden , çek nedeniyle davalıya borcunun olmadığı yönünde açılmış menfi tespit istemine ilişkindir. İstanbul 15. ATM'nin 2018/120-esas sayılı dosyasında, davalı şirkete ait 2016 yılı defteri kebir, alış ve satış faturaları, tahsilat makbuzları ile 2013,2014 ve 2015 yıllarına ait alış satış faturaları yönünden zayi belgesi verilmiştir. Davacı tarafından davalı şirket adına keşide edilen Kartal ... Noterliğinin 27/01/2016tarih ... nolu ihtarnamesi ile 2015 Aralık ayında teslim edilmesi gereken malzemeler için keşide edilen 19/03/2016 tarihli 57.000-TL bedelli ... Sultanbeyli Şubesine ait çekin davalı şirkete emre yazılı olarak teslim edildiği, anlaşması yapılan malların davacıya gönderilmediği, çekin de iade edilmediği önü sürülerek ihtarnamenin tebliğinden itibaren 3 günde çekin iade edilmesinin ihtar edilmiştir.
Sunulan çek suretinin incelenmesinde ,... Sultanbeyli Şubesine ait 19.03.2016 keşide tarihli, 57.000-TL bedelli, ... seri numaralı çekin davacı tarafından davalı şirket emrine keşide edildiği, ancak çekin bankaya ibraz edilmediği bildirilmiştir.Davacının dolandırıldığına ilişkin şikayeti ise hukuki uyuşmazlık olduğundan bahisle takipsizlik kararı ile sonuçlanmıştır.Davalı ise davacı ile arasında hiçbir ticari ilişki bulunmadığını savunmuş,alacak iddiasında bulunmamıştır. Davacı çek keşidecisinin hesap sahibi olduğu ,sunulan çek fotokopisine göre çekin davalı emrine keşide edildiği ,keşide günü gelmeden davacı tarafından suç duyurusunda bulunduğu ve ihtiyati tedbir kararı alınarak ödemenin engellendiği bir arada düşünüldüğünde çekin davalıya teslim edildiğinin kabulü gerekmektedir.Davalı vekili,davacıdan alacak talebinde bulunulmadığından davacının dava açmakta hukuki yararı olmadığını ileri sürmekte ise de ,zamanaşımı süresi içinde davacıya dava açmak suretiyle başvuru da bulunabileceği, hayatın olağan akışı içerisinde ödeme tehdidi altında olmayan kişinin vekil tutup ,suç duyurusunda bulunacağı ,külfete katlanıp dava açacağı varsayımının kabulünün hukuka uygun olmayacağı gözetilerek ...
Sultanbeyli Şubesine ait 19.03.2016 keşide tarihli, 57.000-TL bedelli, ... seri numaralı çekten dolayı, davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmesinde bir isabetsizlik olmayıp, davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Alınması gereken 3.893,67-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 973,41-TL harcın mahsubu ile bakiye 2.920,26-TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına, Hükümden sonra davacı yan gider avansından karşılanan 80,50-TL gider avansının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda H.M.K.'nın 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere, oy birliği ile karar verildi. 12/01/2021
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/162051 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi