6102TTK Türk Ticaret Kanunu

Müşterek avaryada dispeç raporunun tasdiki ve York Anvers kuralları uygulaması

İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2020/707 E. 2022/282 K. · · İlk derece: İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

Diğer / sınıflanamadıistinaf başvurusunun esastan reddiKesin

★ EmsalZamanaşımı

Mahkemenin nitelemesi: Deniz ticareti

Gerekçe özeti

Müşterek avarya ile ilgili uyuşmazlıklarda seferin başlangıç tarihinde yürürlükte olan kanun hükümleri (6103 sayılı Kanunun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkındaki Kanun m.35 uyarınca) uygulanır. Çarter partide York Anvers kurallarına atıf yapılmışsa müşterek avarya giderlerine ilişkin itirazlar bu kurallar çerçevesinde değerlendirilir; geminin yolculuğa devam edebileceği duruma gelinceye kadar sarf edilen yakıt, personel ve kumanya masrafları müşterek avarya giderlerine dahildir. Gemi maliki ve gemi yöneticisi, müşterek avaryaya ilişkin zararın tazmini nedeniyle ayrı ayrı dispeç raporunun tasdikini talep edebilir. Çarter partideki tahkim şartı yalnız donatan ile kiracı arasında hüküm ifade eder; dispeç raporunun tasdiki davasına etkili değildir. Müşterek avarya garame payı bakımından zamanaşımı, dispeç raporuna ait kararın kesinleşmesinden itibaren işlemeye başlar. Tamir süresinin makul olup olmadığı ve giderlerin fahiş olup olmadığı, bilirkişi incelemesi ve klas/sigorta sörveyörü tespitleri esas alınarak değerlendirilir; belgelendirilemeyen giderler (örn. danışmanlık ücreti) müşterek avarya hesabından çıkarılır.

Ele alınan sorunlar

Uygulanacak kanun (eTTK/TTK) → kabul

İddia: Geminin Portland/İsveç limanından 24/03/2012 tarihinde hareket ettiği, davada 6762 sayılı eTTK'nın uygulanması gerektiği ileri sürülmüştür.

Gerekçe: 6103 sayılı TTK'nın Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkındaki Kanunun 35. maddesinde müşterek avarya ile ilgili uyuşmazlıklarda seferin başlangıç tarihinde yürürlükte olan kanun hükümlerinin uygulanacağı kabul edildiğinden, eldeki davaya 6762 sayılı TTK hükümlerinin uygulanması gerekmektedir.

Gerekçe kaynağı: özgün

Aktif husumet (dispeç raporunun tasdikini isteme hakkı) → ret

İddia: Davacı şirketlerin gemi maliki adına dava ikame etmek ve dispeç raporunun tasdikini talep etmek yetkisi bulunmadığı ileri sürülmüştür.

Gerekçe: Davacılardan birinin geminin maliki, diğerinin ise gemi yöneticisi olduğu, makina arızası nedeniyle tazminatın ödendiği gözönüne alındığında, davacıların ayrı ayrı eTTK'nın 1210/1. maddesine göre dispeç raporunun tasdikini talep etme hakkı bulunduğundan davalılar vekilinin aktif husumete yönelik istinaf nedeni yerinde görülmemiştir.

Gerekçe kaynağı: özgün

Tahkim itirazı → ret

İddia: Uyuşmazlığın tahkim yoluyla çözülmesi gerektiği, mahkemenin görevsiz/yetkisiz olduğu ileri sürülmüştür.

Gerekçe: Çarter partideki tahkim klozu donatan ile kiracı arasında geçerlidir. Ayrıca dispeçci atanması tahkim benzeri bir müessese olup, tarafların müşterek kararı ile dispeçci atandığı ve TTK'nın 1210. maddesinde tasdik için mahkemenin görevlendirildiği gözetildiğinde davalının tahkime yönelik istinaf nedeni yerinde değildir.

Gerekçe kaynağı: özgün

Zamanaşımı itirazı → ret

İddia: Arızanın 27/02/2012 tarihinde meydana geldiği, 1 yıllık zamanaşımı süresinin dolduğu ileri sürülmüştür.

Gerekçe: TTK'nın 1261/2 ve 1262/3. maddelerinde açıkça müşterek avarya garame payları bakımından dispeç raporuna ait kararın kesinleşmesinden itibaren zamanaşımının işlemeye başlayacağı düzenlendiğinden zamanaşımına yönelik istinaf nedeni yerinde görülmemiştir.

Gerekçe kaynağı: özgün

Ana makina arızasının müşterek avarya niteliği ve donatanın kusuru → ret

İddia: Gemi yüzer haldeyken meydana gelen motor arızasının müşterek avarya olarak kabul edilemeyeceği, arızanın bizzat donatanın şahsi kusurundan kaynaklandığı ileri sürülmüştür.

Gerekçe: Gemideki ana makina arızası, geminin 03/02/2012 tarihli çarter parti ile kiraya verildiği dönem içerisinde meydana gelip çarter partide 1994 York Anvers kurallarına atıf yapıldığından itirazların York Anvers kuralları çerçevesinde değerlendirilmesi gerekmektedir. 1994 York Anvers kuralları uyarınca, geminin yolculuğa devam edebileceği duruma geldiği veya gelmesi gerektiği ana kadar bekleme süresi içerisinde sarf edilen yakıt, personel ve kumanya masrafları müşterek avarya giderlerine dahildir. Bilirkişi kök ve ek raporlarına göre; donatanca düzenli olarak yağlama yağı sisteminin arındırma işlemlerinin yaptırıldığı, 13 Şubat 2012'de kartel ve sumptank temizlenerek yağın komple yenilendiği ve bu tarihten 43 gün sonra hasarın gerçekleştiği, hasarın sebebinin öngörülemeyen şekilde ana yatakların emniyet pimlerinin kopması ve shellerin yer değiştirmesi sonucu yağlama yağı deliklerinin kapanması olduğu, bu nedenle hasarın donatanın kusurundan kaynaklanmadığı anlaşılmıştır.

Gerekçe kaynağı: özgün

Tamir süresinin makul olup olmadığı → ret

İddia: Geminin barınma limanında makul tamir süresinden daha uzun süre bekletildiği, bu nedenle fazladan masraflar yapıldığı ileri sürülmüştür.

Gerekçe: İkmali geciken yedek parçalar, klas tarafından yaptırılan ancak üretici firma tarafından onaylanmayan yenilenmiş parçaların tekrar teminindeki gecikmeler sebebiyle makina tamirinin uzadığı ve 265 güne ulaştığı, yapılması zorunlu işlemlerin teferruatı ve kapsamı ile ikmallerindeki gecikmeler hesaba katıldığında bu sürenin makul olacağı; yapılan tamir işlerinin gerek zararı azaltmak adına yapılması gerekse klas ve sigorta sörveyörünün tavsiye ve onayıyla yapılması sebebiyle tamir süresinin olağan tamir süresi içerisinde değerlendirilmesinin uygun olacağı kanaatine varılmıştır.

Gerekçe kaynağı: özgün

Yakıt, personel, iaşe ve acentelik masraflarının fahiş/belgelendirilmemiş olduğu itirazı → ret

İddia: İddia edilen harcamaların fahiş ve yersiz olduğu, belgelendirilmediği, yasal defterler üzerinde tespit edilemediği ileri sürülmüştür.

Gerekçe: Bilirkişi hesaplamalarına göre günlük 0,422 MT yakıt tüketiminin makul olduğu; personel ücretlerinin gereken kısmının müşterek avarya gideri kabul edildiği; iaşe bedelinin Resmi Gazete'de yayınlanan Gemi Adamları İaşe Bedeli Tespit Kurulu Kararı'na göre belirlenen asgari tutarı aşmadığı; acentelik ücretinin proforma faturaya istinaden ödendiğinin belirlendiği ve dispeç raporunda kabul edilen yedekleme/çekme ücretinin makul harcama olarak müşterek avaryaya dahil edildiği anlaşılmıştır. Ödemelerin davacı ile ilgisi belirlenemeyen şirketler tarafından yapıldığı itirazına karşı, geminin arızası sebebiyle davacıların ekonomik durumu güçleştiğinden ödemelerin bu şirketler tarafınca yapıldığının kabulünde isabetsizlik görülmemiştir. Sonuç olarak acentelik ücreti ile fahiş olmayıp makul olduğu belirlenen diğer masraflarla ilgili itirazlar yerinde değildir.

Gerekçe kaynağı: özgün

Danışmanlık ücretinin müşterek avarya giderinden çıkarılması → kabul

Gerekçe: Raporda yer alan 10.000 USD tutarındaki danışmanlık ücretinin ödendiği davacı tarafça belgelendirilemediğinden, mahkemece danışmanlık ücretinin hesaplamadan çıkartılarak raporun düzeltilmesine karar verilmiş olup, ara karara uygun şekilde düzenlenen 19/07/2019 tarihli dispeç raporu dosyaya ibraz edilmiştir. (BAM'ca yerinde görülen İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi gerekçesi)

Düzeltilmiş dispeç raporunun tasdiki → ret

İddia: Davalılar hükme yönelik istinaf nedenleriyle dispeç raporunun tasdikinin kaldırılmasını talep etmiştir.

Gerekçe: Panama gemi siciline kayıtlı gemi ile ilgili müşterek avarya nedeniyle düzenlenen dispeç raporunun 19/07/2019 tarihli düzeltilmiş son halinin eTTK'nın 1211. maddesi gereğince tasdikine karar verilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığından davalılar vekillerinin hükme yönelik istinaf nedenleri yerinde olmadığından, HMK 382. maddede çekişmesiz yargı işi olduğu düzenlenen dispeçci raporunun tasdikine yönelik istinaf başvurularının kesin olmak üzere esastan reddine karar verilmiştir.

Gerekçe kaynağı: özgün

Emsal değeri

Müşterek avarya davalarında zamanaşımının dispeç raporuna ait kararın kesinleşmesinden başlaması, çarter partideki tahkim şartının dispeç tasdiki davasına etkisiz olması ve gemi maliki/yöneticisinin ayrı ayrı tasdik talep hakkına ilişkin tespitler bakımından bölgesel/ikna edici emsal değer taşımaktadır.

Usul tespitleri

Zamanaşımı
Müşterek avarya garame payları bakımından zamanaşımı, dispeç raporuna ait kararın kesinleşmesinden itibaren işlemeye başlar (eTTK 1261/2, 1262/3).

Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
müşterek avarya dispeç raporu York Anvers kuralları tahkim şartı aktif husumet zamanaşımı çekişmesiz yargı eTTK 1210 eTTK 1211 eTTK 1261 eTTK 1262

Karar metni

Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2020/707

KARAR NO 2022/282

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 13/11/2019

NUMARASI 2015/175 Esas 2019/472 Karar

DAVA

Dispeççi Raporunun Tasdiki

İSTİNAF KARAR TARİHİ 24/02/2022

Dispeççi raporunun tasdikine ilişkin kararın kararın davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Dispeç raporunun tasdikini talep eden davacı vekili; Panama'da mukim davacıya ait ... Tic.Ltd.Şti tarafından işletilmekte olan Panama Gemi Siciline kayıtlı ... IMO nolu ... isimli geminin, ... Tic.A.Ş.'ye ait 12.805,401- mt dökme hurda yükü ile İsveç'in Portland Limanından Tekirdağ Mardaş Limanına seyir halinde iken 27.03.2012 tarihinde İspanya Vigo açıklarında ana makina arızası yaşandığını, arıza nedeni ile makinanın atıl kaldığını, gemi ve yükün selameti için geminin romörkör yardımı ile en yakın barınma limanı olan Vigo Limanına çekildiğini,03.02.2012 tarihli zaman çarteri sözleşmesi uyarınca barınma limanında müşterek avarya ilan edilerek ilgililere bildirildiğini, ilgililerin mutabakatı ile müşterek avarya dispeç raporu hazırlanmasına yönelik olarak ...

dispeççi olarak atandığını, daha sonra yük ilgilisi Kaptan Demir Çelik tarafından müşterek avarya hissesine düşecek gareme payının ödeneceğinin garantisi olarak Llyod avarya senedi ve yük sigortacısı ... A.Ş tarafından yük ilgililerine isabet edecek müşterek avarya gareme payının ödeneceğinin teminatı olarak avarya garanti tanzim edilerek dispeççiye verildiğini, bu teminatlara istinaden yükün tahliye limanında alıcıya teslim edildiğini, ilgili ... A.Ş.'nin de ... gemisinin tekne makina sigortacısı olduğunu, geminin 20985 nolu 26.08.2011 -26.08.2012 tarihleri arasında tekne makina sigorta poliçesi teminatı altına alındığını, sigorta Poliçesinin Instute Clauses Hulls 1/11/95 hükümlerine göre aktedildiğini, poliçe şartları uyarınca donatana ödenecek, gemiye düşen müşterek avarya gareme payının tekne makina sigortası teminatı altına alındığını, dispeççi tarafından 1994 York Anvers kuralları uyarınca hadisenin incelenerek 11.06.2014 tarihli müşterek avarya Dispeç raporu düzenlendiğini, raporun ilgililere gönderildiğini, dispeç raporuna göre paylaştırmaya esas toplam miktarın 478.922,45-usd, müşterek avarya gareme oranın da ...

olarak tespit edildiğini, buna göre donatana ödenecek gemiye düşen tekne makina sigortacısının payının 257.584,77- ABD doları, yük sigortacısının gareme payının da 221.337,68- ABD doları olarak belirlendiğini, donatan tarafından dispeç raporu doğrultusunda gareme paylarının ödenmesinin talep edildiğini, ancak ilgililer tarafından ödeme yapılmadığını ileri sürerek, 11.06.2014 tanzim tarihli ... gemisi müşterek avarya dispeç raporunun tasdikine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı ... A.Ş ile ... AŞ vekilleri cevap dilekçesinde; Davacı şirketin gemi maliki ile birlikte dispeç raporunun tasdikini talep etmesinin yasal dayanağını açıklanması gerektiğini, sigorta şirketleri müşterek avarya ilgilisi olarak sayılmadığından müvekkilinin pasif husumet ehliyeti bulunmadığını, raporda bahsi geçen sarf belgelerinin, faturaların, imzalı asıllarının dosyaya sunulması gerektiğini, davacıların mali defter ve kayıtları ile Vergi Dairesi beyanlarının incelenmesini talep ettiklerini, davacının ağır kusuru ile seferin başında denize ve yola elverişsiz olan gemisini sefere çıkardığı için talep hakkı bulunmadığını, makina arızası için Vigo Limanında yaklaşık 6 aylık bekleme ve bu sürede yapılan acentelik masraflarının makul gider olarak kabul edilemeyeceğini, yine bekleme süresi için belirlenen iaşe bedelleri ile personel maaşlarına da gerek süre yönünden gerekse tutarların yüksek olması nedeniyle itiraz ettiklerini, yakıt bedelinin fahiş olduğunu, danışmanlık bedeli olarak müşterek avarya gideri içinde gösterilen 10.000 ABD Dolarına da itiraz ettiklerini, davacı tarafın harcamalarını müvekkili sigorta şirketinden tekne makina sigorta poliçesi tahtında tamamen tahsil ettiğini, bu nedenle yeniden talepte bulunulmasının haksız olduğunu savunarak dispeç raporu tasdiki yönündeki talebin reddini istemiştir.

Davalı ... Tic. A.Ş vekili; taraflar arasında akdedilen 03/02/2015 tarihli çarter partinin 73.maddesinde tahkim şartı düzenlendiğinden mahkemenin görevsiz olduğunu, davacı ... Denizcilik'in müşterek avarya garame payını tahsilini talep etmesinin hukuki dayanağının bulunmadığını, davacının yabancılık teminatı sunması gerektiğini, gemi Portland /İsveç Limanından 24/03/2012 tarihinde hareket ettiğinden davaya 6762 sayılı eTTK hükümlerinin uygulanması gerektiğini,1 yıllık zamanaşımı süresinin dolduğunu, gemi yüzer haldeyken meydana gelen motor arızasının müşterek avarya olarak kabul edilemeyeceğini, çarter sözleşmelerine göre müşterek avarya ilan edilmesi halinde 1994 York-Anvers kurallarının uygulama alanı bulduğunu,arızanın bizzat donatanın şahsi kusurundan kaynaklandığını, davacı tarafın bildirdiği harcamaların fahiş ve yersiz olduğunu, acentelik masrafının hangi hizmet karşılığında ödendiğinin anlaşılamadığını, dispeç raporunda 9 ay boyunca süren onarım süresince işçilere ödenen personel maaşlarının fahiş olduğunu, fiilen ödendiğinin ve rayiçlere uygun olduğunun ispatlanması gerektiğini, geminin onarımı süresince 261 gün boyunca toplam 105.444-USD yakıt kullandığının iddia edildiğini, fahiş olduğunu, yine 10.000-USD tutarındaki danışmanlık bedelinin kime ödendiğinin ispatlanamadığını savunarak davanın tahkim itirazı, husumet, zamanaşımı ve esastan reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, Dispeç raporunun tasdikini talep eden ... gemisinin maliki ... diğer talep edenin ... gemi yöneticisi olmakla birlikte poliçede sigortalı olarak gösterildiği, müşterek avaryaya konu makina bedelinin ... tarafından ... sigorta tazminatı ödemesi nedeni ile her iki davacının da TTK 1210/1 maddesi gereğince raporun tasdikini talep edebilecekleri, yine TTK 1210/4 maddesi gereğince ilgililerin hepsinin duruşmaya davet edilerek usuli işlemlerin yerine getirildiği, ilgililerden Kaptan ... vekilinin çarter partide düzenlenen tahkim şartına dayanarak tahkim itirazında bulunmuş ise de tahkim klozu donatan ile kiracı ... arasında hüküm ifade edeceğinden ve dispeç raporunun bilirkişi raporu mahiyetinde olması, tarafların anlaşması ve navlun sözleşmesine veya konşimentoya konulacak şart ile dispeççinin hakem dispeççi olarak tayin edildiği, dispeç raporunun bir hakem kararı niteliğinde olması nedeni ile yük ilgilisi tarafın tahkim itirazının yerinde görülmediği mahkemenin görevli olduğu, TTK 1262 maddesindeki zamanaşımı süresinin dispeççi raporunda uygulanamayacağı, yapılan bilirkişi incelemesine göre gemideki ana makina arızasının 265 günde tamamlanacağı, York Anvers kuralları XI gereği geminin yolculuğuna devam edebileceği duruma geldiği ana kadar bekleme süresince doğan yakıt personel ve kumanya masraflarının müşterek avarya gideri olarak kabulü gerektiği, gemideki arızanın geminin seferinden önce gerekli bakımların yaptırıldığı ve donatanın kusurundan kaynaklanmadığı, geminin günlük 0.422 mt yakıt tükettiği, tüketilen yakıt miktarının makul olduğu, gemi personeli için tespit edilen ücret iaşe bedellerinin York Anvers kuralları X1 A ya göre makul olduğu, ilgilerin yaptığı acentelik masrafı York Anvers Kuralları 10 ve 11 maddeleri gereği yerinde olduğu ancak danışmanlık ücretinin ödendiğine dair davacı tarafından belge ibraz edilmediğinden danışmanlık ücreti hesaba dahil edilmeyerek dispeç raporunun 03.07.2019 tarihhli ara kararı gereğince düzeltilerek 19.07.2019 tarihli dispeç raporunun dosyaya ibraz edildiği, düzeltilmiş son halinin TTK 1211 maddesi gereğince tasdikine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı ... Tic. A.Ş. vekili; uyuşmazlığın tahkim müessesiyle çözülmesi gerektiğinden mahkemenin yetkisiz olduğunu, ...Tic.Ltd.Şti.'nin gemi maliki ... adına dava ikame etmek ve para tahsil etme yetkisi bulunmadığını, davacının yabancılık teminatı sunması gerektiğini, geminin Portland/İsveç limanından 24/03/2012 tarihinde hareket ettiğini, davada 6762 sayılı eTTK uygulanması gerektiğini, arızanın 27/02/2012 tarihinde meydana gelmiş olup 1 yıllık zamanaşımı süresinin dolduğunu, gemi yüzer haldeyken meydana gelen motor arızasının müşterek avarya olarak kabul edilemeyeceğini, arızanın bizzat donatanın şahsi kusurundan kaynaklandığını, davacının bildirdiği harcamaların fahiş ve yersiz olduğunu, yasal defterler üzerinde tespit edilemediğini, belgelerin asıl ve resmi nitelikte olmayıp mali kayıtlarının bulunmadığını, kararın kaldırılarak davanın usulden veya esastan reddini talep etmiştir.

Davalı ... ve ... A.Ş. vekili; davada 6762 sayılı eTTK uygulanması gerektiğini, arızanın 27/02/2012 tarihinde meydana gelmiş olup 1 yıllık zamanaşımı süresinin dolduğunu, ....Tic.Ltd.Şti.'nin gemi maliki ... adına dava ikame etmek ve para tahsil etme yetkisi bulunmadığını, sigorta şirketleri müşterek avarya ilgilisi olarak sayılmadığından müvekkilinin pasif husumet ehliyeti bulunmadığını, çarter sözleşmelerine göre müşterek avarya ilan edilmesi halinde 1994 York-Anvers kurallarının uygulama alanı bulduğunu, gemi yüzer haldeyken meydana gelen motor arızasının müşterek avarya olarak kabul edilemeyeceğini, arızanın bizzat donatanın şahsi kusurundan kaynaklandığını, iddia edilen ödemelerin belgelendirilmediğini, harcamaların gemi malikine veya işleticiye ait yasal defterler üzerinde tespit edilemediğini, donatanın/gemi sahibinin her zaman için bu giderleri öncelikle Klas onayına sunma zorunluluğu bulunduğunu, harcamaların fahiş ve yersiz olduğunu, mali kayıtlarının bulunmadığını, kararın kaldırılarak davanın reddini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava; dispeç raporunun tasdiki istemine ilişkin olup, 6103 sayılı TTK 'nun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkındaki Kanunun 35.maddesinde müşterek avarya ile ilgili uyuşmazlıklarda seferin başlangıç tarihinde yürürlükte olan kanun hükümleri uygulanacağı kabul edildiğinden eldeki davaya 6762 sayılı TTK hükümlerinin uygulanması gerekmektedir. Panama Bayraklı ... gemisine ...A.Ş'ye ait olan yükün İsveç'in Port Land limanında yüklenerek geminin Tekirdağ Matraş Limanına doğru sefere çıktıktan sonra 27/03/2012 tarihinde ana makina arızası meydana gelmesi sonucu ana makinanın çalışmaz hale geldiği,bu nedenle geminin römorkör yedeğinde İspanya'nın ... limanına götürüldüğü, barınma limanında donatan tarafından gemi ve yük için müşterek avarya ilan edilerek 11/06/2014 tarihinde dispeç raporu düzenlendiği, yük ilgilisi ...

A.Ş, tekne makina sigortacısı ... ve yük sigortacısı ... tarafından dispeç raporuna itiraz edildiği,gemi maliki ile geminin yöneticisi ve aynı zamanda tekne sigortasının sigortalısı olan davacı tarafından dispeç raporunun tasdikinin talep edildiği, ilgililer vekillerince gemideki ana makina arızasının donatanın kusurundan kaynaklandığı, geminin barınma limanında makul olan tamir süresinden daha uzun süre bekletildiği, bu nedenle de fazladan masraflar yapıldığı, yapılan masraflar ile harcanan yakıtın müşterek avaryaya dahil edilemeyeceği, iddia edilen masraflar ile ilgili ödemelerin ispatlanması gerektiği ileri sürülerek itiraz edildiğinden gemideki ana makina arızası geminin 03/02/2012 tarihli çarter parti ile kiraya verildiği dönem içerisinde meydana gelip, çarter partide 1994 York Anvers kurallarına atıf yapıldığından itirazların York Anvers kuralları çerçevesinde değerlendirilmesi gerekmektedir.

1994 York Anvers kuralları uyarınca, geminin yolculuğa devam edebileceği duruma geldiği veya gelmesi gerektiği ana kadar bekleme süresi içerisinde sarf edilen yakıt, personel ve kumanya masrafları müşterek avarya giderleriine dahil bulunmaktadır.Dispeç ve dispeççi raporuna ilişkin düzenlemeler 6762 sayılı TTK'nun 1207 vd. maddelerinde yer almakta olup, eTTK'nun 1210/1.maddesinde sigortacılar da dahil olmak üzere ilgililerin 1207.maddeye göre mahkemeden dispeçin tasdikini isteyebilecekleri gibi avaryanın hesabına itiraz edebilecekleri düzenlenmiştir.Davacının geminin maliki ... olduğu, diğer davacı ... ise gemi yöneticisi olduğu,makina arızası nedeniyle tazminatın ödendiği gözönüne alındığında davacıların ayrı ayrı eTTK'nun 1210/1.maddesine dispeç raporunun tasdikini talep etme hakkı bulunduğundan davalılar vekilinin aktif husumete yönelik istinaf nedeni yerinde görülmemiştir.Yük ilgilisi Kaptan ...

tahkim itirazında bulunulmuş ise de çarter partideki tahkim klozu donatan ile kiracı ... arasında geçerlidir.Ayrıca dispeç atanması tahkim benzeri bir müessese olduğu,tarafların müşterek kararı ile dispeçci atandığı TTK nun 1210.maddesinde tasdik için mahkemenin görevlendirildiği gözetildiğinde davalının tahkime yönelik istinaf nedeni yerinde değildir.Yine Davalı ... vekili talebin zamanaşımına uğradığını ileri sürmüş ise de, TTK nun 1261.2 ve 1262.3.maddelerinde açıkça müşterek avarya garame payları bakımından dispeç raporuna ait kararın kesinleşmesinden itibaren zamanaşımı işlemeye başlayacağı düzenlendiğinden zamanaşımına yönelik istinaf nedeni yerinde görülmemiştir.Müşterek avarya masrafları geminin, yükün ve gemi adamlarının gemide meydana gelen ana makina arızası sebebiyle müşterek tehlike altında olduğu ve geminin ve yükün müşterek selameti açısından geminin girdiği barınma limanındaki masrafları kapsamaktadır.Somut olayda ;

Dispeççi müşterek avarya masraflarını York Anvers Kuralları çerçevesinde hesaplamış,mahkemece itirazlar bu çerçeve de değerlendirilmiştir.Esasen ilgililerin itirazları gemideki hasarın donatanın kusuruyla meydana geldiği ,yapılan ödemelerin denetlenmediği ,belgelendirilmediği ve fahiş olduğuna ilişkindir.Dispeççi tarafından mevcudiyeti tesbit olunan müşterek avarya şartlarının gerçekleştiği bilirkişi kök ve ek raporuyla belirlenmiş, geminin yağ seperatörünün sefer sırasında çalıştırıldığı,personelce seperatörün temizlendiği, seperatörün taslarının kirliliğinin seperatörün karter yağını sepere ettiğinin göstergesi olduğu, ana makinanın hasarlanma gününe kadar yağ sistemi ile ilgili yağlama yağı sisteminde yağın, gerekli arındırma işlemlerinin donatan tarafından düzenli olarak yaptırıldığı, donatanca 2012 Ocak ayında yağ analizinin yaptırıldığı, sonuçların normal olmadığının görüldüğü, 13 Şubat 2012 tarihinde kartel ve sumptank temizlenerek yağın komple yenilendiği, seferin devamında yağ seperatörünün arındırdığı temiz yağ ile temiz yağın içinde dolaştıkça devrelerin temizlendiği ve kartel yağının değiştirilmesinden 43 gün sonra hasarın gerçekleştiği, temizlenmediği ileri sürülen devrelerin temizlendiğinin anlaşıldığı, hasarın sebebi konusunda ...

Den. ve Müh.. Ltd Şti tarafından hazırlanan 02/04/2012 tarihli raporda ;önceden öngörülmeyen bir şekilde tüm ana yatakların emniyet pimlerinin koptuğu ve shelllerin yuvalarında keplerinin içinde dönerek alt shell ile üst shellin yer değiştirerek shellerdeki yağlama yağ deliklerinin kapanması ile makina krank biyel sisteminin yağlanmasının kesildiği ve yağsız çalışma sonucunda metal sürtünmesi sonucunda ısındığı ve tüm krank biyel sisteminin yağsız çalışmasından dolayı hasarın meydana geldiği hasarın donatanın kusurundan kaynaklanmadığının anlaşıldığı, krank pinlerin taşlama, taşlanan krank pinlere göre undersize yatak şeli imali veya temini ve diğer yedek parçaların ikmali hususlarında ana makine demonte /söküm işlemlerinin 26/04/2012 tarihinde tamamlandığı, yapılan incelemede krank pinlerinin % 22 oranında aşındığı, aşınma değerlerinin bazı pinlerde 3,5 mm taşlama ölçüm limitini aştığı, krank şaftın ve kol yataklarının yenilenmesi gerektiği, RINA klas sörveyörü nezaretinde Matra firması tarafından yapılan işlerin boşa gittiği, üretici firmanın servis mühendisi ve klas tavsiyeleri sonucunda yatak keplerinin halen araştırıldığı ve bulunamadığı, ana makina krank şaftının 28/06/2012 tarihinde Çin'den geldiği, 11-12 Ekim 2012 günleri yapılan tespitlerde ana makinanın askıda olduğu, onarımı ve baralama işlemleri yaptırılan yatak keplerinin klas tarafından kabul görmediği ve tekrar söküldüğü, pistonlar, laynerler, kaverler, piston kolları, turbo türbün ünitesi, egzoz devresi, deniz suyu/yağlama boru devrelerinin montajına başlanmadığına ilişkin sörvey raporlarında tespitler yapılmış olduğundan ikmali geciken yedek parçalar, klas tarafından yaptırılan ancak üretici firma tarafından onaylanmayan yenilenmiş yedek parçaların tekrar teminindeki gecikmeler sebebiyle makina tamirinin uzadığı ve 265 güne ulaştığı, yapılması zorunlu işlemlerin teferruatı ve kapsamı ile ikmallerindeki gecikmeler hesaba katıldığında gemideki ana makina arızası tamirinin 265 günde tamamlanmasının makul olacağı,Davacı tarafından geminin tamirinin bir gemiye yedeklenerek Türkiye'ye çekilmesi ve tamirlerinin Türkiye'de yapılması yada İspanya'da teklifler alınarak kalıcı tamirlerinin İspanya'da yapılması hususunda tekne makina sigorta şirketi ile birlikte hareket edildiği, alınan teklifler sonucunda tamirlerin İspanya'da yapılması konusunda görüş birliğinin sağlandığı, arızayı müteakip sigorta şirketi ve klas kuruluşu tarafından gemide incelemeler yapıldığı, hasara ilişkin tespitler yapıldığı anlaşıldığından gemi klas belgeleri incelendiğinde geminin arıza anında klasının mevcut ve geçerli olduğu,...

firması tarafından yapılması planlanan tamir işlerinin zararın büyümesini, maliyetlerin artmasını önlemek niyetiyle yapıldığı, ancak daha sonra üretici firma tarafından yenilerinin imal edilmesi gerektiği tavsiyesi üzerine yapılan işlerin klas tarafından kabul edilmediği, yapılan tamir işlerinin gerek zararı azaltmak adına yapılması gerekse klas ve sigorta sörveyörünün tavsiye ve onayıyla yapılması sebebiyle tamir süresinin olağan tamir süresi içerisinde değerlendirilmesinin uygun olacağı kanaatine varıldığı belirtilmiştir. Hasar nedeniyle geminin tekne makina sigortacısı olan ... tarafından muafiyet ve sovtaj bedeli düşülmek suretiyle toplam 589.038,59- USD sigortalıya ödeme yapıldığı, bu ödemenin dispeç raporunda gemi payına düşen müşterek avarya garame payına karşılık bir ödeme olmadığı, dispeç raporunda günlük yakıt sarfiyatının 400- kg olarak 1,010 USD üzerinden hesaplandığı ve toplam yakıt harcamasının 105.444-USD olarak tespit edildiği, bilirkişi heyetince yapılan hesaplamalarda 265 gün kaldığı limanda gün başına ortalama 0,422 MT yakıt tükettiği, bu kapsamda tüketilen yakıt miktarının 116.130,56 usd hesaplanmıştır.Davacı tarafça dosyaya sunulan ücret bordrolarından ...

gemisi çalışanları için 18/12/2012 tarihine kadar 259.131-USD ücret tahakkuk ettirildiği,dispeçci tarafından bu ücretlerin 204.138-USD'sinin müşterek avarya giderine dahil edildiği , gemide gereken personel ücreti kadar müşterek avarya gideri kabul edildiği belirlenmiştir.Gemi personeli için iaşe bedelinin günlük 10 usd den 15.840-usd olarak kabul edildiği, 20 Mart 2012 tarihli 28239 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Gemi Adamları İaşe Bedeli Tespit Kurulu Kararına ilişkin tebliğde beher gemi adamına verilecek günlük nakdi iaşe bedelinin 20,50- TL olarak tespit edildiği, buna göre toplam iaşe bedelinin 31.980- TL 'ye tekabül ettiği, ( 17.896-usd karşılığı ), verilen iaşenin toplamda yapılan hesapda tesbit edilen asgari tutarı dahi aşmadığı belirlenmiştir.

... şirketi tarafından tanzim edilen 27/03/2012 tarihli proforma faturada acentelik ücretinin toplam 40.000- Euro olarak belirlendiği, dispeççi tarafından acentelik ücretinin 10.400- euro'sunun müşterek avarya bedeline dahil edildiği, 29.600-euro hususi avarya harcama kaleminden sayıldığından 10.400- Euro acentelik masrafının faturaya istinaden ödendiğinin belirlendiği , dispeç raporunda kabul edilen yedekleme ve çekme ücreti olan 44.000-Euro'nun makul harcama olarak kabul edilerek müşterek avaryaya dahil edildiği anlaşılmaktadır. Davalılar ödemelerin davacı ile ilgisi belirlenmeyen şirketler tarafından yapıldığını ileri sürmüş iseler de ; ... gemisinin arızası sebebiyle davacıların ekonomik durumu güçleştiğinden ödemelerin bu şirketler tarafından yapıldığı anlaşılmakla, dispeç raporunda kabul edilen yakıt ödemelerinin bir ...

adına ilişkili olduğu şirketler tarafından yapıldığının kabulünde isabetsizlik görülmemiştir.Hasarın meydana gelmesinde ve tamir süresinin uzamasında donatana kusur izafe edilemeyeceği, 10.400 Euro tutarındaki acentelik ücretinin dispeç raporunda müşterek avaryaya dahil edildiği, York Anvers kuralları gereği müşterek avarya giderleri kapsamında olması nedeniyle acentelik ücreti ile fahiş olmayıp makul harcamalar olduğu belirlenen diğer masraflarla ilgili itirazların yerinde olmadığı,raporda yer alan 10.000 USD tutarındaki danışmanlık ücretinin ödendiği davacı tarafça belgelendirilemediğinden, mahkemece danışmanlık ücretinin hesaplamadan çıkartılarak raporun düzeltilmesine karar verilmiş olup, ara karara uygun şekilde düzenlenen 19/07/2019 tarihli dispeç raporu dosyaya ibraz edilmiştir.

Açıklanan nedenlerle;Panama gemi siciline kayıtlı ... IMO nolu ... gemisi ile ilgili müşterek avarya nedeniyle düzenlenen dispeç raporunun 19/07/2019 tarihli düzeltilmiş son halinin eTTK'nun 1211.maddesi gereğince tasdikine karar verilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığından davalılar vekillerinin hükme yönelik istinaf nedenleri yerinde olmadığından HMK 382 .maddede çekişmesiz yargı işi olduğu düzenlenen dispeçci raporunun tasdikine yönelik istinaf başvurularının kesin olmak üzere esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davalılar/itiraz edenler vekillerinin istinaf başvurularının HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,Alınması gereken 80,70-TL istinaf karar harcından davalılar tarafından ayrı ayrı peşin yatırılan 54,40-TL harcın mahsubu ile bakiye 26,30-TL harcın davalılardan ayrı ayrı alınarak Hazine'ye gelir kaydına,Davalılar tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, davacı tarafından yapılan 18,90-TL yargı giderinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-ç maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 24/02/2022

Kaynak: https://6102ttk.com/karar/155525 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi

Bu sitedeki içerik bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş veya tavsiye değildir. Resmî metin için mevzuat.gov.tr esastır.