Satım bedeli alacağında ispat yükü davacıdadır, ispatlanamayınca dava reddedilir

11. Hukuk Dairesi         2023/1406 E.  ,  2024/4717 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi

SAYISI 2020/1139 Esas, 2023/103 Karar

HÜKÜM

Davanın reddi

İLK DERECE MAHKEMESİ Bakırköy 2. Asliye Ticaret Mahkemesi

SAYISI 2019/550 E., 2020/398 K.

Taraflar arasındaki Ticari Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan İtirazın İptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı borçlunun, satılan 3 adet matbaa makinesinin ücretinin ödenmemesi ve iade edilmemesi nedeniyle borçlu aleyhine Bakırköy 15. İcra Dairesinin 2018/17771 E. sayılı dosyasında icra takibi başlatıldığını, davalı taraf borçlu olmadığını iddia etmiş ise de, davalıdan alacaklı olduklarını, satılan makinelerin kurulup çalışır hale gelmesi halinde bedelinin ödeneceğinin kabul edildiğini, ancak makinelerin kurulumu yapılmasına rağmen bedelinin ödenmediği gibi müvekkiline teslim de edilmediğini, davalı iş yerine gidildiğinde makinelerin bulunmadığının görüldüğünü belirterek, davalının takibe yönelik itirazının iptali ile davalı aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; Portakal Baskı .. AŞ yetkilisi ...tarafından kurdurulan paravan bir şirket olduğunu, Portakal Baskı'nın borca batık olduğunu,alacaklılardan mal kaçırmak amacıyla ...tarafından eşi ...'ne Kiraz Medya'nın kurdurulduğunu, kuruluştaki yönetim kurulu başkanının da ...olduğunu,her iki şirket aynı kişi tarafından yönetilmekte olup aralarında organik bağ bulunduğunu, takibe konu 3 adet makinenin Kiraz Medya’ya ait olmayıp Portakal Baskı’ya ait olduğunu, bu hususun TOBB tarafından Portakal Baskı'ya ilişkin olarak düzenlenen kapasite raporu ile de sabit olduğunu, taraflarına teslim edilen tel dikiş makinesi ile giyotin makinesinin Portakal Baskı'ya ait borçlar nedeniyle haczedilerek muhafaza altına alındığını, kırım katlama makinesinin ise davacı şirket yetkilisi ...tarafından sökülerek götürüldüğünü, buna ilişkin iş yeri kamera kayıtlarını sunduklarını belirterek, davanın reddi ile davacı aleyhine kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile icra takibinde borcun sebebinin "satılan 3 adet matbaa makinesinin ücretinin ödenmemesi ve iade edilmemesi nedeniyle 3 adet makina alacağı" olarak belirtildiği, davalı tarafça makinelerin dava dışı Portakal Baskı isimli şirkete ait olduğu, 2 adedinin bu şirketin borçları nedeniyle muhafaza altına alındığı, 3. makineye ise şirket yetkilileri tarafından el konulduğu belirtilerek haciz tutanakları ile Portakal Baskı'ya ait kapasite raporlarının ibraz edildiği, davacı vekiline makinelerin davacıya aidiyeti ile davalıya satışına ilişkin belgelerin ibrazı hususunda kesin süre verilmesine rağmen kesin süre içinde sunulmadığı, ibraz edilen 24.06.2020 tarihli dilekçede makinelerin davalı tarafından kuruluş aşamasında kaçırıldığı, makinelerin hile ve şantajla ele geçirildiğinin belirtildiği, dava, itirazın iptali istemine ilişkin olup, talebin takip talebiyle sıkı sıkıya bağlı olduğu, davacı tarafça makinelerin davacı şirkete aidiyetine ilişkin belgeler ile satışa ilişkin belgelerin sunulmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı müvekkiline borçlu olmadığını iddia etmişse de, satılan üç makinenin bedelinin ödenmemesi ve makinelerin iade edilmemesi nedeniyle müvekkilinin davalıdan alacaklı olduğunu, satılan makinelerin kurulup çalışır hale gelmesi halinde bedelinin ödeneceğinin kabul edildiğini, ancak makinelerin kurulumu yapılmış olmasına rağmen bedelinin ödenmediği gibi makinelerin müvekkiline teslim de edilmediğini, davalı iş yerine gidildiğinde makinelerin bulunmadığının görüldüğünü, mahkemece ticari defterleri üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmadığını, makinelerin faturası davalıya kesilmemiş olup makinelerin halen müvekkilinin demirbaşında göründüğünü, makineler çalıştıktan sonra kabul edildiğinde fatura kesileceğini, ancak davalının kuruluş aşamasında makineleri kaçırdığını, makinelerin hile ile ele geçirildiğini belirterek, kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dayanak icra takibi üç adet makinenin satış bedeline dayalı olup,alacağın varlığını ispat yükü üzerinde bulunan davacı, makinelerin davacı şirkete ait olduğunu ve davalıya satışının yapıldığını kanıtlayamamıştır. Bu nedenle ispatlanamayan davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmediğinden istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı temyiz dilekçesinde özetle, dava dilekçemizde göstermiş olduğumuz davanın sübutuna etki edecek delillerin toplanmaması üzerinde eksik incelemeye dayalı karar verildiğini, verilen süreler içerisinde satışı kanıtlayacak (fatura vs.) belgeleri sunamama nedenimiz haklı bir nedene dayandığını, müvekkiline ait ticari defterlerin Atışalanı Vergi Dairesince incelemede olduğunu, davalının gerçekleştirdiği fiillerden dolayı suç duyurusunda bulunulduğunu, savcılık şikayet dosyası ve savcılık makamınca dinlenen tanıkların dikkate alınmadığını, davalı taraf makinelerin kendisine teslim edildiğini ikrar ettiğini ancak işbu makinelerin birinin haczedilerek muhafaza altına alındığını ve diğer makinelerin ise müvekkil tarafından iade alındığını iddia ettiğini ve söz konusu hususları kesin delillerle ispatlayamadığını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davalıya satışı yapıldığı ileri sürülen matbaa makinelerinin satış bedelinin tahsili istemiyle başlatılan takibe yönelik itirazın iptali istemine ilişkindir. Taraflar arasındaki uyuşmazlık; davalıya satıldığı iddia edilen makinelerin davacı şirkete ait olup olmadığı, davalıya satışının davacı şirket tarafından yapılıp yapılmadığı, buna bağlı olarak davacının makinelerin satış bedelini talep hakkı bulunup bulunmadığına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 67 nci maddesi.

3. Değerlendirme

Dava, teslim edildiği, iddia edilen 3 adet makine bedeline ilişkin başlatılan takibe yönelik itirazın iptali istemine yöneliktir. Satışa konu edilen emtianın teslim edildiğine dair ispat yükü davacı üzerinde bulunmakta ise de, davalı 3 makinenin teslim edildiği vakıasını kabul etmiş ancak davacı şirketle organik bağı bulunan başka bir şirketin borçlarından dolayı kendileri nezdindeyken ikisinin hazcedildiği, diğerinin sökülüp geri götürüldüğünü savunmuştur.

Bu durumda, mal teslim olgusu ispatlanmış olup davalının savunmasında bahsi geçen geri alınması vakıası ispat yükü davalı üzerinde olup, mahkemece ispat yükünün tayininde hataya düşülerek yazılı şekilde hüküm kurulması doğru olmamıştır.

Kabule göre de, defter ve belge ibrazı için ihtaratta bulunulan tarafın evrakın resmi bir merci elinde bulunması sebebiyle ibraz edilmemesi halinde mahkemece mahalinde bilirkişi incelemesi ya da ilgili merciden belgeleri getirtmek suretiyle incelenmesi gerekirken süresinde belge ibraz edilmemesi gerekçesiyle hüküm kurulması da doğru olmamıştır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

05.06.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.