VİOP teminat açığında sözleşmeye uygun kapatma işleminin sonuçları

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2020/1193

KARAR NO 2023/100

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 21. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 07/07/2020

NUMARASI 2019/732 Esas - 2020/296 Karar

DAVA

İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ 19/01/2023

Davanın kabulüne ilişkin kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; davalının, müvekkili şirket nezdinde VİOP yatırımı yapmak amacıyla 11.11.2010 tarihli türev araçları alım satım aracılık çerçeve sözleşmesi imzaladığını, davalının bütün işlemlerini internet üzerinden kendi tasarrufu ile gerçekleştirdiğini, müşterinin VİOP'ta pozisyon alması için takas merkezine başlangıç teminatını yatırmış olmaları, pozisyon açık kaldığı sürece de sürdürme teminatı tutarını muhafaza etmeleri gerektiğini, teminatı sürdürme teminatı altına düşen hesaplar için ... tarafından aracı kurumlara teminat tamamlama çağrısı yapıldığını, 10.08.2018 tarihinde davalıya 95.711,59-TL teminat tamamlama çağrısı yapılmasına rağmen davacının yatırmaması nedeniyle paranın müvekkili tarafından yatırıldığını, yine 13.08.2018 tarihinde de davalının pozisyonu zararla kapatılarak hiç teminat kalmadığından ortaya çıkan 7.279,20-TL teminat açığının müvekkili tarafından kapatıldığını, işlemlerin mevzuata, sözleşmenin 7.3 ve 7.5 maddelerine uygun şekilde yerine getirildiğini, davalının imzaladığı risk bildirim formları ile davalıya aldığı tüm risklerin anlatıldığını, davalının tüm riskleri kabul ettiğini, davalının ...'a olan toplam 100.106,77-TLyükümlülüğünü karşılamaması nedeniyle bu bedelin müvekkili tarafından karşılanması sonucunda müvekkilinin alacaklı hale geldiğini, ihtara rağmen ödeme yapılmaması nedeniyle davalı aleyhine İstanbul ...

İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyasında icra takibi başlatıldığını, davalının itirazı nedeniyle takibin durduğunu belirterek, davalının itirazının iptali ile davalı aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; davacının müvekkilini sürdürme teminatının bittiğine dair bilgilendirmediğini, bu nedenle müvekkilinin zarara uğratıldığını, 09.08.2018 tarihinde müvekkilinin teminatının eksik olmasına rağmen davacının müvekkilini bilgilendirmediğini, sözleşmeye aykırı olarak müvekkili şirketin pozisyonlarını kapatmadığını, zarara davacının kendi kusuruyla neden olduğunu belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece;taraflar arasındaki delil sözleşmesi kapsamında münhasır delil olarak kabul edilen davacı hesap dökümlerinden, davalı şirketin 92.831,59-TL ve 7.275,18-TL olmak üzere toplam 100.106,77-TL teminat açığının bulunduğu, teminat açığının davalıya bildirildiği,karşılanmadığı ,aracı kurumun özen yükümlülüğüne aykırı davranarak zarara sebebiyet verdiği ileri sürülmüş ise de, davalının kapatma talimatı vermediği, hatta pozisyonların bozulmamasına dair talimatlarının bulunduğu, davacı şirketin sözleşmeye aykırı herhangi bir işlem ve eyleminin bulunmadığı, davalının pozisyonların kapatılmamasına dair talimatlarının bulunduğu,VİOP işlemlerinde teminat açığının oluşması halinde aracı kurumun ...'a karşı sorumlu olup temerrüde düştüğü, teminat açığından müşterinin aracı kuruma karşı sorumlu olduğu, davalıya ihtarname ile teminat açığını kapatma bildirimi yapıldığından teminat açığına dair alacağın muaccel hale geldiği gerekçesiyle, davanın kabulü ile davalının takibe yönelik itirazının iptaline, davalı aleyhine alacağın %20'si oranında icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davalı vekili; davacının gerekli uyarı ve bilgilendirmeyi yapmayarak müvekkilini zarara soktuğunu, 09.08.2018 müvekkilinin teminatının sürdürme teminatının altına düştüğünü, imzalanmış olan sözleşme hükümlerine rağmen davacının pozisyonları kapatmadığını, teminat tamamlama çağrısı yapmadığını, davacı pozisyonu kapatmış olsaydı müvekkilinin bu zarara uğramayacağını, bu nedenle zararın meydana gelmesinde davacının kusurunun bulunduğunu, ses kayıtlarına göre davacı şirket yetkililerinin yapılan işlemlerin kaldıraçlı işlem olduğunu belirttiklerini, işlemin kaldıraçlı işlem olmadığının kabulü halinde davacının müvekkilini yanlış bilgilendirmiş olduğunu belirterek, kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, taraflarca akdedilen türev araçları alım satım aracılık çerçeve sözleşmesi kapsamında, davalının yaptığı VİOP işlemleri sonucunda ortaya çıkan teminat açığını tamamlamamış olması nedeniyle, davacı aracı kurum tarafından ...'a davalı adına ödenen tutarın tahsiline yönelik takibe vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.Somut olayda; taraflarca imzalanmış olan 11.11.2010 ve 15.09.2011 tarihli türev araçları alım satım aracılık sözleşmeleri kapsamında, davalı tarafından davacı aracı kurum aracılığıyla VİOP bünyesinde vadeli işlem gerçekleştirildiği, sistemin işleyişinde işlem yapan müşterinin VİOP'ta açık pozisyonunu sürdürebilmesi için zorunlu olarak sürdürme teminatı tutarını bulundurması gerektiği, teminatı bu tutar altına düşen hesaplar için aracı kurum tarafından teminat tamamlama çağrısı yapıldığı, somut olayda davalının 10.08.2018 tarihinde 92.831,59-TL ve 13.08.2018 tarihinde 7.275,18-TL teminat açığı oluştuğu, çözümü yaptırılan ses kayıtlarına göre teminat tamamlama çağrısına rağmen davalının bu açığı kapatmadığı gibi, davacı aracı kuruma pozisyonun kapatılmaması yönünde emir verdiği, davalının açık pozisyonunun davacı aracı kurum tarafından kapatılarak toplam 100.106,77-TL teminat açığının ...'a ödendiği anlaşılmaktadır.

Taraflarca imzalanmış olan sözleşmenin 7.3 maddesine göre; müşteri sahip olduğu açık pozisyonlarına ilişkin olarak hesaplarında sürdürme teminatı bulundurmakla yükümlü olup, teminatın bu miktarın altına düşmesi halinde ise aracı kurumun çağrısı üzerine müşteri, teminatı tamamlamak zorundadır. Sözleşmenin 7.5 maddesine göre ise; müşterinin teminat tamamlama çağrısına uymaması halinde aracı kurum, başka bir bildirime gerek olmaksızın müşterinin pozisyonlarını ters işlemle tasfiye edebilir, bu işlem sonucunda müşteri, hesabında oluşan tüm borçları ödemekle yükümlüdür. Somut olayda, çözümü yaptırılan ses kayıtlarından anlaşılacağı üzere, teminatının sürdürme teminatı altına düşmesi üzerine davacı tarafından davalıya teminat tamamlama çağrısı yapılmış, ancak davacı tarafından teminat tamamlama yükümlülüğü yerine getirilmemiş olup, ayrıca davalı açık pozisyonlarının kapatılmaması yönünde davacıya talimat vermiştir.

Oluşan açık nedeniyle de davacı tarafından sözleşme hükmüne uygun olarak davacının açık pozisyonları kapatılmıştır. Dolayısıyla davacı tarafından yapılan tüm işlemler sözleşme hükümlerine uygundur. Ayrıca ilk teminat açığı oluştuğunda davacı aracı kurumun pozisyon kapatma zorunluluğu bulunmadığı gibi, esasen davalının pozisyon kapatmama yönünde de talimatı bulunmaktadır. Bu nedenle oluşan teminat açığı nedeniyle, davacı tarafından davalı adına ...'a ödenen tutarın davalıdan talep edilebileceği anlaşılmakla, davanın kabulüne karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.Açıklanan nedenlerle, istinaf nedeni yerinde olmayan davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Alınması gereken 6.916,07-TL istinaf karar harcından davalı tarafından peşin yatırılan 2.056-TL harcın mahsubu ile bakiye 4.860,07‬-TL harcın davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, Davacı tarafından yapılan 16,50-TL istinaf yargı giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davalı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 19/01/2023