6102TTK Türk Ticaret Kanunu

Sistem üyeliği kapsamında yapılan ödemenin borcu sona erdirmesi

İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2020/1034 E. 2023/2 K. · · İlk derece: İSTANBUL 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

Menfi tespit / İstirdatistinaf başvurusunun esastan reddiKesin

★ Emsal

Mahkemenin nitelemesi: Kıymetli evrak (kambiyo)Çek

Gerekçe özeti

Taraflar arasında üyelik sözleşmesiyle işleyen bir ticari sistem üzerinden gerçekleştirilen satışlarda, satıcı lehine düzenlenen sistem çekinin sistem üzerinden cari hesaba alacak olarak kaydedilmesi ve alacaklının bu bakiyeyi sistem içi alım yoluyla kullanması halinde, bu tutar yönünden alıcının satıcıya borcu sona ermiş sayılır; bu durumda alıcının söz konusu bakiye için açtığı menfi tespit davası kabul edilir.

Ele alınan sorunlar

Takip konusu bakiye fatura bedelinden borçlu olunup olunmadığı → ret

İddia: Davalı, davacının banka hesabına yatırdığı parayı eksik göndermesine rağmen ürünlerin teslim edildiğini, bakiye bedelin ödenmediğini, ayrıca ticari defterlerin incelenmediğini ve davacının defterlerinin ibrazının sağlanmadığını ileri sürerek kararın kaldırılmasını istemiştir.

Gerekçe: Taraflar, bir şirket tarafından işletilen sisteme üye olup uyuşmazlık konusu satış işlemi bu sistem üzerinden gerçekleştirilmiştir. Sistemin işleyişine göre, satış sonrası sistem çeki ile ödeme alan satıcı bu oranda sistemden alacaklı konuma geçmekte, satış bedelini alıcıdan nakit olarak değil sistem üzerinden mal veya hizmet alarak tahsil edebilmektedir. Somut olayda davacı tarafça satış bedeli kapsamında davalı lehine 8.330-TL bedelli sistem çeki düzenlenmiş, bu çek bedeli sistemde davalı cari hesabına alacak, davacı cari hesabına ise borç olarak kaydedilmiştir. Sistemi işleten şirketin verdiği cevabi yazıda da bu çekin davalı cari hesabına alacak kaydedildiği ve davalının bu alacak bakiyesini kullanarak tükettiği bildirilmiştir. Dolayısıyla taraflarca imzalanan üyelik sözleşmeleri kapsamında mal bedelinin davacı tarafından davalıya kısmen banka havalesi kısmen de sistem üzerinden ödendiği, davalının düzenlediği takip dayanağı fatura nedeniyle davacıdan bakiye alacağının bulunmadığı anlaşılmakla davanın kabulüne ilişkin hükümde isabetsizlik görülmemiştir.

Gerekçe kaynağı: özgün

Emsal değeri

Çok taraflı bir ticari sistem (barter/takas benzeri üyelik sistemi) üzerinden yapılan satışlarda, satış bedelinin sistem çeki yoluyla cari hesap üzerinden mahsup edilmesinin borcu sona erdirici etkisinin nasıl değerlendirileceği yönünden BAM'ın kendi muhakemesiyle oluşturduğu bir değerlendirme içermesi nedeniyle bölgesel ölçekte ikna edici emsal niteliği taşımaktadır.

Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
menfi tespit cari hesap sistem çeki üyelik sözleşmesi mahsup ticari satım

Karar metni

Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2020/1034

KARAR NO 2023/2

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 30/01/2020

NUMARASI 2016/635 Esas - 2020/78 Karar

DAVA

Menfi Tespit (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ 02/01/2023

Davanın kabulüne ilişkin kararın davalı tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; davalı tarafından müvekkili aleyhine İstanbul ... İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyası ile ilamsız icra takibi başlatıldığını, ödeme emri müvekkiline ulaşmadığından yasal süresi içinde takibe ve ödeme emrine itiraz edemediğini, müvekkili şirketin internet üzerinden ... AŞ isimli firma aracılığıyla fotokopi makinesi satın aldığını, buna karşılık başka bir kişiye çelik kapı sattığını, müvekkili şirketin fotokopi makinesini ... aracılığıyla satın aldığı için davalıyı tanımadığını, davalı ile hiçbir iletişiminin de olmadığını, davalıya ... tarafından 06/06/2013 tarihinde fatura bedelinin ödendiğini, bu ödemeye rağmen davalının 10/06/2013 tarihli faturayı düzenleyerek müvekkiline de göndermediğini belirterek, müvekkili şirketin İstanbul ...

İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyasından ve bu dosyada bulunan 10/06/2013 tarihli faturadan dolayı davalıya borçlu olmadığının tespiti ile davalı aleyhine kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı; davacı şirketin, alacağının bir kısmını banka hesabına gönderdiğini, ancak kalan kısmını göndermediğini, ... firmasının da üyelik sözleşmesini bahane ederek itiraz yolunu seçtiğini belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; tarafların her ikisinin de ... AŞ ile... üyelik sözleşmesi imzaladıkları, dava konusu işlemin ise bu sistem üzerinden gerçekleştirildiği, ticari ilişkiye konu fotokopi makinesinin fatura bedelinin 9.829,40-TL olduğu, davacı tarafından davalı hesabına 07/06/2013 tarihinde 1.495,50-TL yatırıldığı, bakiye bedelin 8.333,90-TL olduğu, davalı tarafından ise 8.330-TL üzerinden takip başlatıldığı, imzalanan üyelik sözleşmesinin Alım-Satım İşlemleri başlıklı maddesinin 2. bendinde; "Üye, ürünlerine ... Ortak Pazarından talep geldiğinde, alıcı firma ile görüşerek fiyatta, kalitede, miktarda, teslimat şartlarında, satış sonrası hizmette ve diğer ürünle ilgili şartlarda anlaşır. Üye, sattığı ürünün bedeli karşılığı ...'ni kabul ederek ...

Sisteminden alacaklı olur. ... Sistemi ile mal satan üye, alacağını ... Ortak Pazarında satışa sunulan ürünlerden satın alarak tahsil eder..." hükmü yer almakta olup, sözleşme kapsamında üyelerin sistem üzerinden yaptığı alım/satımlarda ödemelerin ... çeki ile yapılabileceği ve sözleşme kapsamında işlemlerin üyelerin cari hesap kayıtları üzerinden devam ettiği, davacı ve davalının da bu kapsamda hesaplarının bulunduğu, davacı tarafından 9.829,40-TL fatura bedelinin 8.330-TL'sinin 06/06/2013 tarihinde... hesabına ödendiği, davacı cari hesabının bu ödemeden önce 61.041,50-TL olduğu, ödeme neticesinde ise 52.711,50 TL'ye düştüğü, davalı cari hesabının bu ödemeden önce -18.952,21 TL olduğu, ödeme neticesinde ise -10.622,21-TL'ye çıktığı, davacı tarafından bakiye fatura bedelinin ise davalı hesabına 07/06/2013 tarihinde 1.495,50-TL olarak yatırıldığı, davacının takibe konu bakiye fatura bedeli nedeniyle davalıya borçlu olmadığı, davacının tazminat talep koşullarının ise oluşmadığı gerekçesiyle, davanın kabulü ile dayanak icra takibinde davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine, koşulları oluşmadığından davacının tazminat isteminin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı; davacının banka hesabına parayı yatırdığını ifade etmesi üzerine, paranın eksik olduğunu fark etmeyerek fotokopi makinelerini gönderdiğini, sonradan fark ettiğinde bir kaç gün içinde gönderileceği söylenmesine rağmen davacının parayı göndermediğini, sonrasında ... firmasından çek ibraz ettiklerini öğrendiğini, mahkemece ticari defterleri göz önüne alınmadığı gibi davacının defterlerinin ibrazının da sağlanmadığını belirterek, kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, takip dayanağı fatura nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir. Davalı tarafından davacıya, tarafların üye oldukları ... sistemi üzerinden fotokopi makinesi satışı yapıldığı, fotokopi makinelerinin toplam bedeli 9.829,40-TL olup bu bedelin 1.495,50-TL'lik kısmının davacı tarafından davalıya ödendiği tarafların kabulündedir. Uyuşmazlık, faturanın takip konusu edilen bakiye 8.330-TL kısmı yönünden davacının davalıya borçlu olup olmadığına ilişkindir. Taraflar ... AŞ tarafından işletilen... sistemine üye olup, uyuşmazlık konusu satış işlemi de bu sistem üzerinden gerçekleştirilmiştir. ... sisteminin işleyişinde; satış sonrası ... çeki ile ödeme alan satıcının, bu oranda sistemden alacaklı konuma geçerek sistemden alım yapma hakkına sahip olduğu, satış yapan üyenin satış bedelini alıcıdan değil de ...

sisteminden talep edebileceği, bunu da nakit olarak isteyemeyeceği, ancak sistem üzerinden mal veya hizmet alabileceği belirlenmektedir. Somut olayda da davacı tarafça satış bedeli kapsamında davalı lehine 8.330-TL bedelli ... çeki düzenlenmiş olup, bu çek bedeli ... sisteminde davalı cari hesabına alacak, davacı cari hesabına ise borç olarak kaydedilmiştir. Mahkemece yazılan yazıya ... AŞ tarafından verilen 03.10.2017 tarihli cevabi yazıda da;

06. 06.2013 tarihinde ... tarafından ... lehine düzenlenen 8.330-TL bedelli ... çekinin ... cari hesabına alacak kaydedildiği, çek bedelinin ...'nın cari hesap borcundan mahsup edildiği, yani davalının bu alacak bakiyesini kullanarak tükettiği belirtilmiştir. Dolayısıyla taraflarca imzalanmış olan ... üyelik sözleşmeleri kapsamında mal bedelinin davacı tarafından davalıya kısmen banka havalesi ve kısmen de ... sistemi üzerinden ödendiği, davalının düzenlediği takip dayanağı fatura nedeniyle davacıdan bakiye alacağının bulunmadığı anlaşılmakla,davanın kabulüne ilişkin hükümde isabetsizlik görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle,davalı tarafından satılan ürünün bedelinin davalı tarafından ... sistemi dahilinde tahsil edildiği anlaşılmakla davacının menfi tesbit talebi haklı görülmekle istinaf nedeni yerinde görülmeyen davalının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davalının istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Alınması gereken 569-TL istinaf karar harcından davalı tarafından peşin yatırılan 142,25-TL harcın mahsubu ile bakiye 426,75-TL harcın davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, Davacı tarafından yapılan 30-TL istinaf yargı giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davalı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 02/01/2023

Kaynak: https://6102ttk.com/karar/148143 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi

Bu sitedeki içerik bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş veya tavsiye değildir. Resmî metin için mevzuat.gov.tr esastır.