Zayi nedeniyle çek iptalinde ispat ölçüsü: olumlu kanaat yeterlidir
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2021/926 E. 2021/831 K. · · İlk derece: İSTANBUL 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Kıymetli evrak iptali / Zayikaldırma ve esas hakkında yeniden hükümKesin
★ Emsal
Gerekçe özeti
Hasımsız açılan ve kesin hüküm niteliği taşımayan zayi nedeniyle kıymetli evrak (çek) iptali davalarında, davacının mahkemeye olumlu bir kanaat verecek ölçüde delil sunması yeterlidir; davacı daha fazlasını ispata zorlanamaz. Çeklerin aynı tarihte, aynı davacı adına ve aynı tutarda keşide edilmiş olması, tek başına delillerin yetersiz olduğu ya da çeklerin kambiyo senedi vasfını taşımadığı sonucunu doğurmaz; bu türden tereddütler, ilan sonrası ortaya çıkabilecek hak sahiplerinin açacağı istirdat veya iptal kararının iptali davalarında çözülecektir.
Ele alınan sorunlar
Zayi nedeniyle çek iptali davasında ispat yükü ve delil yeterliliği → kabul
İddia: Davacı vekili, çek iptali davasında iptal talebinde bulunanın çekin rızası dışında elinden çıktığını kuvvetle muhtemel gösterebilmesinin yeterli olduğunu, çeklerin gayriihtiyari kaybı nedeniyle bunlara ait kopya/parça sunulmasının mümkün olmadığını ve bu yükümlülüğün kendisine yükletilemeyeceğini ileri sürerek ilk derece kararının kaldırılıp çeklerin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
Gerekçe: Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteyebilmek için gerekli şartlardan biri, senette mündemiç hakkın varlığını sürdürmesidir. Davacı, dava konusu 24 adet çekin kaybolduğunu ileri sürmüş ve çeklerin içeriği hakkında bilgi sunmuştur; ilanlar tamamlanmış olup çekler üzerinde hak iddia eden üçüncü kişi ortaya çıkmamıştır. Hasımsız olarak açılan ve kesin hüküm niteliği taşımayacak bu türden davalarda, davacının mahkemeye olumlu bir kanaat verecek kadar delil sunması yeterli sayılmalıdır; aksinin kabulü, davacının daha fazlasını ispata zorlanması sonucunu doğurur ki bu, zayi nedeniyle kıymetli evrak iptali hükümlerinin uygulanmasını imkânsız hale getirir. Kaldı ki dava sırasında yapılacak ilanlar sonucunda hak sahipleri varsa ortaya çıkabilecek ve kendilerine karşı istirdat davası açılabilecek ya da hak sahipleri tarafından hasımlı bir dava ile çek iptali kararının iptali talep edilebilecektir; dolayısıyla mahkemeyi tereddüde sevk eden hususlar esasen bu türden davalarda tartışılacaktır. Bu nedenle, çeklerin tamamının aynı tarihte ve aynı davacı adına keşide edilmiş olması ile keşide miktarlarının aynı olması, tek başına delillerin yetersizliği ya da çeklerin kambiyo vasfının bulunmadığı sonucunu doğurmaz; somut uyuşmazlıkta davacı tarafça sunulan mevcut deliller yeterli sayılmalı ve davacının davayı açmasında yasal bir engel bulunmadığı kabul edilerek karar verilmelidir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Hasımsız çek iptali davalarında davacının ispat yükünün, mahkemeye olumlu bir kanaat verecek düzeyde delil sunmakla sınırlı olduğuna; çeklerin aynı tarih/tutar/keşideci ile düzenlenmiş olmasının tek başına iptal talebini engellemeyeceğine ilişkin tespit, benzer nitelikteki çek/kıymetli evrak zayi davalarında yol gösterici niteliktedir.
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
zayi nedeniyle kıymetli evrak iptali↗ çek iptali↗ hasımsız dava↗ ispat yükü↗ ilan↗ istirdat davası↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2021/926
KARAR NO 2021/831
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ İSTANBUL 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 09/03/2021
NUMARASI 2020/374 Esas-2021/193 Karar
DAVA
Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))
İSTİNAF KARAR TARİHİ 01/06/2021
İlk derece mahkemesince verilen davanın reddine dair kararın davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA
Davacı vekili, keşidecisinin ... Anonim Şirketi olan ... Bankası Etiler Şubesine ait 06/07/2020 keşide tarihli ... Bankası A.Ş. Etiler Şubesi'ne ait ... çek seri no'lu 1.250-TL, ... Bankası A.Ş. Etiler Şubesi'ne ait ... çek seri no'lu 1.250-TL, ... Bankası A.Ş. Etiler Şubesi'ne ait ... çek seri no'lu 1.250-TL, ... Bankası A.Ş. Etiler Şubesi'ne ait ... çek seri no'lu 1.250-TL, ... Bankası A.Ş. Etiler Şubesi'ne ait ... çek seri no'lu 1.250-TL, ... Bankası A.Ş. Etiler Şubesi'ne ait ... çek seri no'lu 1.250-TL, ... Bankası A.Ş. Etiler Şubesi'ne ait ... çek seri no'lu 1.250-TL, ... Bankası A.Ş. Etiler Şubesi'ne ait ... çek seri no'lu 1.250-TL, ... Bankası A.Ş. Etiler Şubesi'ne ait ... çek seri no'lu 1.250-TL, ...
Bankası A.Ş. Etiler Şubesi'ne ait ... çek seri no'lu 1.250-TL, ... Bankası A.Ş. Etiler Şubesi'ne ait ... çek seri no'lu 1.250-TL, ... Bankası A.Ş. Etiler Şubesi'ne ait ... çek seri no'lu 1.250-TL, ... Bankası A.Ş. Etiler Şubesi'ne ait ... çek seri no'lu 1.250-TL, ... Bankası A.Ş. Etiler Şubesi'ne ait ... çek seri no'lu 1.250-TL, ... Bankası A.Ş. Etiler Şubesi'ne ait ... çek seri no'lu 1.250-TL, ... Bankası A.Ş. Etiler Şubesi'ne ait ... çek seri no'lu 1.250-TL, ... Bankası A.Ş. Etiler Şubesi'ne ait ... çek seri no'lu 1.250-TL, ... Bankası A.Ş. Etiler Şubesi'ne ait ... çek seri no'lu 1.250-TL, ... Bankası A.Ş. Etiler Şubesi'ne ait ... çek seri no'lu 1.250-TL, ... Bankası A.Ş. Etiler Şubesi'ne ait ...
çek seri no'lu 1.250-TL, ... Bankası A.Ş. Etiler Şubesi'ne ait ... çek seri no'lu 1.250-TL, ... Bankası A.Ş. Etiler Şubesi'ne ait ... çek seri no'lu 1.250-TL, ... Bankası A.Ş. Etiler Şubesi'ne ait ... çek seri no'lu 1.250-TL, ... Bankası A.Ş. Etiler Şubesi'ne ait ... çek seri no'lu 1.250-TL bedelli 24 adet çeki kaybetmek sureti ile zayi ettiğini belirterek söz konusu çekin piyasaya sunulması ihtimalini ortadan kaldırmak için ödeme yasağı konularak çekin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemece, keşidecisinin ... Anonim Şirketi olan ... Bankası Etiler Şubesine ait 06/07/2020 keşide tarihli ... numarasıyla başlayıp ...’e kadar olan, 24 adet çeki kaybetmek zayi edildiği bildirilen çek yapraklarının, tamamının davacıya keşide edilmesi, aynı tarihte keşide edilmesi ve keşide edilen miktarların bulunmaması nedeniyle boş ve imzasız olduğu, kambiyo senedi vasfında olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
İstinaf yoluna başvuran davacı vekili; Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarında, çek iptali davasında iptal talebinde bulunan kişinin çekin rızası dışında elinden çıktığının kuvvetle muhtemel olduğunu göstermesinin yeterli bulunduğu ve tarafın daha fazlasını ispata zorlanmaması gerektiğinin açık bir şekilde belirtildiğini, çeklerin müvekkili tarafından gayriihtiyari kaybedilmesi nedeniyle çeklere ait bir kopya, parça vs. sunulmasının mümkün olmadığını, Yargıtay kararlarıyla sabit olduğu üzere böyle bir yükümlülüğün kendilerine yükletilmesinin de beklenemeyeceğini belirterek İlk Derece Mahkemesi'nin davanın reddine dair kararının kaldırılarak, davaya konu çeklerin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE
Dava, zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptali istemine ilişkindir. Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteyebilmek için gerekli olan şartlardan birisi de senette mündemiç olan hakkın varlığını sürdürmesidir. Somut olayda, davacı tarafından dava konusu 24 adet çekin kayıp olduğu ileri sürülmüş ve anılan çeklerin içeriği hakkında bilgi sunulmuştur. İlanlar tamamlanmış çekler üzerinde hak iddia eden üçüncü şahıs ortaya çıkmamıştır. İlk derece mahkemesince davacının beyanlarına itibar edilmeyerek çeklerin tamamının aynı tarihte ,tümünün davacı adına keşide edilmesi ,keşide edilen miktarlarında aynı bulunması nedeniyle çeklerin boş ve imzasız olduğu ,kıymetli evrak vasfı olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Yargıtay 11 HD nin 2016/13113 esas ,20176307 karar sayılı ve 16.11.2017 tarihli ilamı somut olaya emsal olup ;"Esasen hasımsız olarak açılan ve kesin hüküm niteliği de taşımayacak olan bu türden davalarda davacının mahkemeye olumlu bir kanaat verecek kadar delil sunmasını yeterli saymak gereklidir. Aksinin kabulü ile davacının daha fazlasını ispata zorlanması, zayi nedeniyle kıymetli evrak iptali hükümlerinin uygulanmasını imkânsız hale getirecektir. Kaldı ki, dava sırasında yapılacak olan ilanlar sonucunda, hak sahipleri varsa ortaya çıkabilecek ve kendilerine karşı istirdat davası açılabilecek ya da hak sahipleri tarafından hasımlı olarak açılacak bir dava ile, çek iptali kararının iptali talep edilebilecektir.
Dolayısıyla mahkemeyi tereddüte sevk eden hususlar, esasen anılan davalarda tartışılacaktır. Bu durum karşısında mahkemece, somut uyuşmazlık yönünden davacı vekilince sunulan mevcut delillerin yeterli sayılarak ve davacının işbu davayı açmasında yasal bir engelin bulunmadığı kabul edilerek bir karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiş"denilmiştir. Zayii nedeniyle iptal koşulları oluştuğundan davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK 353/1-b-2 maddesi gereğince davanın reddine ilişkin kararın kaldırılarak "Aşağıda dökümü yapılan 24 adet çekin zayi nedeniyle iptaline" karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE; İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 09/03/2021 Tarih 2020/374 Esas-2021/193 Karar sayılı hükmün HMK.'nın 353(1)b-2 maddesi gereği KALDIRILMASINA; "Dava konusu ... Bankası Etiler Şubesi'ne ait keşidecisi ... Anonim Şirketi olan 06/07/2020 keşide tarihli 1- ... Bankası A.Ş. Etiler Şubesi'ne ait ... çek seri no'lu 1.250-TL, 2- ... Bankası A.Ş. Etiler Şubesi'ne ait ... çek seri no'lu 1.250-TL, 3- ... Bankası A.Ş. Etiler Şubesi'ne ait ... çek seri no'lu 1.250-TL, 4- ... Bankası A.Ş. Etiler Şubesi'ne ait ... çek seri no'lu 1.250-TL, 5- ... Bankası A.Ş. Etiler Şubesi'ne ait ... çek seri no'lu 1.250-TL, 6- ... Bankası A.Ş.
Etiler Şubesi'ne ait ... çek seri no'lu 1.250-TL, 7- ... Bankası A.Ş. Etiler Şubesi'ne ait ... çek seri no'lu 1.250-TL, 8- ... Bankası A.Ş. Etiler Şubesi'ne ait ... çek seri no'lu 1.250-TL, 9- ... Bankası A.Ş. Etiler Şubesi'ne ait ... çek seri no'lu 1.250-TL, 10- ... Bankası A.Ş. Etiler Şubesi'ne ait ... çek seri no'lu 1.250-TL, 11- ... Bankası A.Ş. Etiler Şubesi'ne ait ... çek seri no'lu 1.250-TL, 12- ... Bankası A.Ş. Etiler Şubesi'ne ait ... çek seri no'lu 1.250-TL, 13- ... Bankası A.Ş. Etiler Şubesi'ne ait ... çek seri no'lu 1.250-TL, 14- ... Bankası A.Ş. Etiler Şubesi'ne ait ... çek seri no'lu 1.250-TL, 15- ... Bankası A.Ş. Etiler Şubesi'ne ait ... çek seri no'lu 1.250-TL, 16- ... Bankası A.Ş.
Etiler Şubesi'ne ait ... çek seri no'lu 1.250-TL, 17- ... Bankası A.Ş. Etiler Şubesi'ne ait ... çek seri no'lu 1.250-TL, 18- ... Bankası A.Ş. Etiler Şubesi'ne ait ... çek seri no'lu 1.250-TL, 19- ... Bankası A.Ş. Etiler Şubesi'ne ait ... çek seri no'lu 1.250-TL, 20- ... Bankası A.Ş. Etiler Şubesi'ne ait ... çek seri no'lu 1.250-TL, 21- ... Bankası A.Ş. Etiler Şubesi'ne ait ... çek seri no'lu 1.250-TL, 22- ... Bankası A.Ş. Etiler Şubesi'ne ait ... çek seri no'lu 1.250-TL, 23- ... Bankası A.Ş. Etiler Şubesi'ne ait ... çek seri no'lu 1.250-TL, 24-... Bankası A.Ş. Etiler Şubesi'ne ait ... çek seri no'lu 1.250-TL bedelli 24 adet çekin zayi nedeniyle İPTALİNE" İlk Derece yargılamasına ilişkin olarak;
"Alınması gereken 59,30-TL harçtan davacı tarafından peşin yatırılan 54,40 TL harcın mahsubu ile bakiye 4,90-TL'nin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına, Yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına," Davacı tarafça yatırılan 59,30-TL istinaf karar harcının talebi halinde iadesine,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-ç maddesi uyarınca kesin olmak üzere, oy birliği ile karar verildi. 01/06/2021
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/139111 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi