Mal teslim edilmediği iddiasıyla çeklerin ödenmesinin tedbiren durdurulması talebi
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2021/962 E. 2021/899 K. · · İlk derece: İSTANBUL ANADOLU 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
İhtiyati tedbiristinaf başvurusunun esastan reddiKesin
★ Emsalİhtiyati tedbir usulü (yaklaşık ispat / teminat / itiraz)
Davacının nitelemesi: Menfi Tespit (çek bedelsizliği iddiası) mahkemenin nitelemesiyle örtüşüyor
Gerekçe özeti
Menfi tespit davası açılmadan önce, çek bedelinin mal teslim edilmediği için bedelsiz kaldığı iddiasıyla çeklerin ödenmesinin ihtiyati tedbirle durdurulması istenirse, HMK 390/3 uyarınca talep edenin davanın esası yönünden haklılığını yaklaşık olarak ispat etmesi gerekir. Çekin ödeme vasıtası olduğu ve alım-satımda peşin satımın asıl olduğu karinesi karşısında, mal teslimi ile avans/çek ilişkisinin miktar ve kapsamının belirlenmesi yargılamayı gerektiriyorsa, yaklaşık ispat koşulu karşılanmamış sayılır ve tedbir talebi reddedilir.
Ele alınan sorunlar
Menfi tespit davası öncesi çeklerin ödenmesinin ihtiyati tedbirle durdurulması talebinin yaklaşık ispat koşulunu karşılayıp karşılamadığı → ret
İddia: İhtiyati tedbir talep eden vekili, karşı tarafın gönderdiği ihtarnameyle malın teslim edilmediğinin sabit olduğunu, imzaların istiklali ilkesi ve mahkemece belirlenecek teminat karşılığında iyiniyetli üçüncü kişilerin zarar görmeyeceğini, tedbirin üçüncü kişiler yönünden sınırlı verilebileceğini, dava dilekçesindeki kayıt ve faturalar ile ihtarname ile davalının teslim etmediği mallar yönünden sebepsiz zenginleştiğinin ve çeklerin bedelsiz kaldığının sabit olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını ve talebin kabulünü istemiştir.
Gerekçe: Menfi tespit davalarında ihtiyati tedbir koşulları değerlendirilirken İİK 72 maddesi yanında HMK 389 vd. maddelerinin de göz önünde bulundurulması gerekir. HMK 389 uyarınca mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme sebebiyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı ya da imkansız hale geleceği veya gecikme sebebiyle ciddi bir zarar doğacağı endişesi halinde tedbir kararı verilebilir; HMK 390/3 uyarınca tedbir talep eden taraf, dilekçesinde dayandığı tedbir sebebini ve türünü açıkça belirtmek ve davanın esası yönünden kendi haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır. Kural olarak çek bir ödeme vasıtası olup mevcut bir borcun tediyesi amacıyla verildiğinin kabulü gerekir; ayrıca alım-satım ilişkilerinde asıl olan peşin satış olup mal ve bedelin aynı anda verildiğine ilişkin yasal karine mevcuttur. Somut olayda davalı tarafından gönderilen ihtarnamede nakit ve 20 adet çek alındığı, buna karşılık 3.102.608,73 TL'lik mal teslimi yapılıp faturalandırıldığı bildirilmiş; aynı ihtarnamede mal sevkiyatına devam edildiği ve siparişe konu malzemelerin özel nitelikte olup ön sipariş/ön ödeme ile tedarik edildiği, başka işlerde kullanılamayacağı da belirtilmiştir. İhtiyati tedbir isteyenin mal sevkiyatından vazgeçmesinin haklı olup olmadığı ve davalının elinde ne kadar avans kaldığı ancak yapılacak yargılama sonucunda belirlenebilecek nitelikte olduğundan, talebin yargılamayı gerektirmesi nedeniyle reddine ilişkin ilk derece kararında hukuka aykırılık görülmemiştir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Menfi tespit davası öncesi çeklerin bedelsizliği iddiasıyla ödemenin tedbiren durdurulması talep edildiğinde, mal teslimi/avans hesabının miktar ve kapsamının belirlenmesinin yargılamayı gerektirdiği hallerde HMK 390/3'teki yaklaşık ispat koşulunun karşılanmadığı yönündeki değerlendirme açısından emsal niteliktedir.
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
ihtiyati tedbir↗ menfi tespit↗ yaklaşık ispat↗ çekin ödeme vasıtası olması karinesi↗ peşin satış karinesi↗ cari hesap ilişkisi↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2021/962
KARAR NO 2021/899
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ İSTANBUL ANADOLU 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 09/02/2021
NUMARASI 2021/81 D. İş-2021/98 Karar
TALEP İhtiyati Tedbir
İSTİNAF KARAR TARİHİ 17/06/2021
İhtiyati tedbir talebinin reddine dair kararın ihtiyati tedbir talep eden vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü.
DAVA
İhtiyati tedbir talep eden/davacı vekili davalı şirket ile Malzeme Tedarik Sözleşmesi imzalandığını,davalının teslim etmesi gereken ürünlerin belirlendiğini, ürünler karşılığında davalıya 1.680.000TL nakit 2.507.153-TL tutarında 20 adet çek verildiğini ancak 3.102.608,73 TL tutarında mal teslimi yapıldığını, bu hususun davalının kabulünde olduğunu, davalının sipariş verilen ürünleri teslim etmediğini, davalının halen uhdesinde bulunan ve mal teslimi yapılmayan ödenmiş bulunan para mevcut olduğunu talep konusu ... Bankasına ait 5 adet çekler toplamı 340.000-TL için davalı şirket veya üçüncü kişilerce bankaya ibraz edilmemesi ve ödeme yapılmamamsı konusunda tedbir talep edilmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemece 09.02.2021 tarihinde,davacı tarafından, davalının sebepsiz zenginleştiği ve çeklerin bedelsiz olduğu ve davacının çekler nedeni ile borçlu olmadığını belirtmiş ise de talebin sunulan deliller karşılığında yargılamayı gerektirdiği ayrıca iyiniyetli 3. kişilerin haklarını etkileyecek şekilde tedbir kararı verilemeyeceğinden ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF NEDENLERİ
İhtiyati tedbir talep eden vekili , karşı tarafın müvekkiline gönderdiği ihtarnamesinde , malı teslim etmediğinin sabit olduğunu mahkemece talebin yargılamayı gerektirmesi nedeni ile reddi gerekçesinin yerinde olmadığını,imzaların istiklali ve mahkemece belirlenecek teminat karşılığı iyi niyetli üçüncü kişilerin söz konusu tedbirden zarar görmeyeceği, tedbirin tümden değil üçüncü kişiler açısından reddedilebileceğini,dava dilekçesinde yer alan kayıtlar ve faturalar ile ihtarname ile sabit olduğu üzere davalının teslim etmediği mallar yönünden sebepsiz zenginleştiği çeklerin bedelsiz kaldığını belirterek kararın kaldırılarak talebin kabulü ile çeklerin davalı şirket veya 3. kişilerce bankaya ibraz edilmesi halinde karşılıksız şerhi vurulmamasını ödeme yapılmaması ve icra takibine konu edilmemesi için ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE
İstinafa konu ara kararında talep, cari hesap ilişkisi içinde verilen çeklerin mal teslim edilmediğinden bedelsiz kaldığı iddiasıyla açılacak olan menfi tespit davasında, dava konusu çeklerin ödenmesinin önlenmesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesine ilişkindir. Menfi tespit davalarında ihtiyati tedbir koşulları değerlendirilirken İİK 72 maddesi yanında, H.M.K. 389 vd. maddelerinin de göz önünde bulundurulması gerekir. H.M.K.'nın 389. maddesi, "Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme sebebiyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkansız hale geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hallerinde uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir.
"şeklindedir. Aynı yasanın 390/3 maddesi,'' Tedbir talep eden taraf, dilekçesinde dayandığı ihtiyati tedbir sebebini ve türünü açıkca belirtmek ve davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır'' düzenlemesini içermektedir. Kural olarak çek bir ödeme vasıtası olup, mevcut bir borcun tediyesi amacı ile verildiğinin kabulü gerekir. Yine alım-satım ilişkilerinde asıl olan peşin satış olup, mal ve bedelin aynı anda verildiğine ilişkin yasal karine mevcuttur. Somut olayda, iddia, dava konusu çek bilgileri ve dosya kapsamı dikkate alındığında, davalı tarafından gönderilen 16.10.2020 tarihli ihtarnamede alınan nakit ve 20 adet çek olduğu bildirilmiş olup aynı zamanda 3.102.608,73 TL lik mal teslimi yapılarak faturalandırıldığı beyan edilmektedir.Ancak aynı ihtarnamede halen mal sevkiyatına devam edildiği ve siparişe konu malzemelerin özel nitelikte ürünler olduğu ve ön sipariş ve ön ödeme ile tedarik edildiği ve başka işlerde de kullanılamayacağının bildirildiği anlaşılmaktadır.İhtiyati tedbir isteyenin mal sevkiyatından vazgeçmesinin haklı bulunup bulunmayacağı yapılacak yargılama neticesi belirlenecektir.Somut olayda avans olarak verilen çeklerin iadesi gerekip gerekmediği ,ihtarname aşamasında da mal sevkiyatı yapıldığı bildirildiğine göre davacının ileri sürdüğü iddiasının doğruluğunun ,davalının elinde ne kadar avans kaldığının belirlenmesi yargılamayı gerektirmesi nedeni ile ilk derece mahkemesince ihtiyati tedbir talebinin reddine ilişkin kararda hukuka aykılık görülmemiştir.
İstinaf nedenleri yerinde olmayan htiyati tedbir talep eden vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle: İhtiyati tedbir talep eden vekilinin istinaf başvurusunun HMK 'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Peşin harcın karar harcına mahsubuna başkaca harç alınmasına yer olmadığına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK.'nın 362(1)-f maddesi uyarınca kesin olmak üzere, oy birliği ile karar verildi. 17/06/2021
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/138244 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi