Yabancı tacir acentesinin bulunduğu yerde TTK 105 gereği yetki

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2021/1143

KARAR NO 2021/1679

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 15/04/2021

NUMARASI 2020/384 Esas - 2021/207 Karar

DAVA

İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ 11/11/2021

İcra Dairesinin yetkisizliği nedeniyle davanın usulden reddine ilişkin kararın davacı ve davalı ... Loj. A.Ş vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin sigortalısı dava dışı ...Ltd. Şti.ye ait emtiaların ... Gemisi ile Türkiye'den Malezya'ya taşındığını, emtialar teslim alındığında konteyner içindeki limon ve nar emtialarının çürüyüp bozulduğunu tespit edildiğini, ekspertiz raporu ile emtiaların yanlış sıcaklıklarda taşındığının tespit edildiğini, sigortalıya hasar bedelini ödediklerini, davalı ... Loj. A.Ş.nin navlun faturası düzenlendiğini ve davalının akdi taşıyan olarak hareket ettiğini, ödenen hasar bedelinin tahsili için İstanbul ... İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyası ile icra takibi yapıldığını, davalının itirazı üzerine takibin durduğunu beyanla, itirazın iptali ile takibin devamına, %20 den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, müvekkilinin Mersin'de mukim acente olduğunu, taşıma işine aracılık ettiklerini, fiili taşıyanı ... LTD e izafeten ... Ltd şirketine husumet yöneltilmesi gerektiğini bu nedenle pasif husumet itirazlarının bulunduğunu, müvekkili şirketin merkezinin Mersin olduğunu, davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, yetkili mahkemenin Mersin Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunu, konşimento ile yetkili mahkeme ve hukuk seçiminin yapıldığını bu nedenle Türk Hukukunun uygulanamayacağını, taşıyıcı tarafından aksi kararlaştırılmadıkça bu sözleşme uyarınca taşıyıcı aleyhine yapılacak herhangi bir dava münhasıran "Singapur Yüksek Mahkemesine götürülmelidir hükmünün yer aldığını, iddia edilen hasara ilişkin bir bildirim yapılmadığını, takip öncesinde faiz işletilmesinin yasal olmadığını, müvekkilinin sorumluluğunun bulunmadığını beyanla, öncelikle yetki itirazlarının kabulüne ile davanın reddine, pasif husumet itirazlarının kabulü ile davanın reddine, en nihayetinde davanın tümden reddine ve kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, davacı taraf icra takibini İstanbul İcra Dairelerinde başlattığını, taşımanın Mersin'den yurtdışına yapıldığı ,davalının ikametgahının mersin olduğu ,akdin ifa yeri ve davalının ikametgahı olan Mersin İcra Dairelerinin yetkili bulunduğu,diğer davalının ikametgahı yabancı ülkede olduğundan HMK 7(1) maddenin uygulanamayacağı gerekçesiyle icra dairesinin yetkisizliği nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

1-Davacı vekili; söz konusu icra takibinin HMK md. 7 gereği dosyadaki diğer davalı ... Ltd'ye İzafeten ... A.Ş.'nin yerleşim yerine göre İstanbul (Çağlayan) İcra Dairesinde başlatıldığını, TTK'nın 105. maddesinin amacı yurtdışında mukim yabancı şirketlere Türkiye'de bir tebligat adresi tesis edilmesi olduğunu, icra takibi bu borçluya izafeten Şişli/İstanbul'da mukim Türkiye'deki acentesine karşı başlatıldığını, HMK md. 6 ve 7 gereği icra dairesinin yetkili olduğunu,arabuluculuk ücreti ile müvekkilinin sorumlu tutulmasının hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılarak icra dairesinin yetkili olduğuna ve arabulucunun ücretinin Bakanlık üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

2- Davalı vekili; konşimentoda ki yetki sözleşmesi nedeniyle davanın Singapur Yüksek Mahkemelerine gönderilmesine, pasif husumet itirazı nedeniyle ile davanın reddine, davacıya borcu bulunmadığından davanın esastan reddine,kötü niyetli icra takibi nedeniyle davacının %20 tazminata mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiş ise de ,usulüne uygun tebliğ edilen muhtıraya rağmen harç ikmal edilmemiştir.

GEREKÇE

Somut uyuşmazlıkta davacı alacaklı tarafından davalılar aleyhinde açılan davada ;borçlular ... Ltd'ye izafeten ... A.Ş. Hakkındaki davanın eldeki dosyadan tefriki ile ayrı bir esasa kaydına karar verilmiş,eldeki davada davalı hakkında başlatılan ilamsız icra takibinde davalının icra dairesinin yetkisine itirazı yerinde görülerek, davalının ikametgahı ve akdin ifa yerinin Mersin İcra Dairesi olduğu ,takibin başlatıldığı İstanbul İcra Dairesinin yetkisiz olması nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.Yabancı davalının acentesinin adresinin İstanbulda bulunduğu anlaşılmaktadır. İstinaf incelemesi bakımından çözümü gereken husus yabancı davalının acentesinin bulunduğu yerin yetkili sayılıp sayılmayacağı noktasındadır.TTK 105(1) Acente aracılıkta bulunduğu veya yaptığı sözleşmelerle ilgili her türlü ihtar, ihbar ve protesto gibi haklı koruyan beyanları müvekkili adına yapmaya ve bunları kabule yetkilidir.(2) Bu sözleşmelerden doğacak uyuşmazlıklardan dolayı acente müvekkili adına dava açabileceği gibi, kendisine karşıda aynı sıfatla dava açılabilir.Yabancı tacirler adına acentelik yapanlar hakkındaki sözleşmelerde yer alan bu hükme aykırı şartlar geçersizdir." denilmektedir.Yargıtay 11.HD nin yerleşik kararlarında TTK 105.madde de öngörülen yetki kuralının yabancı tacir bakımından münhasır yetki kuralı olduğu kabul edilerek ,yabancı tacirin acentesinin bulunduğu yerde dava açılabileceği,aksine yapılan yetki sözleşmelerinin geçersiz olduğuna karar verilmektedir.Milletlerarası yetki kuralları ,yabancalık unsurlu davaların milletlerarası alanda taksimini veya hangi devlet mahkemelerinde görüleceğini değil münhasıran kuralın ait olduğu ülke mahkemelerinde görülüp görülemeyeceğini ifade ettiği için ,yabancı unsurlu davalara bakan Türk mahkemeleri davalı tarafın itirazına bağlı olarak ,sadece kendisinin yetkili olup olmadığına karar verebilir.

İç yetki kurallarından yola çıkılarak yabancı bir mahkemenin yetkili olduğuna karar verilemez.Acentenin bulunduğu yer mahkeme ve icra dairesinin yetkisi yabancı tacir bakımından münhasır yetkili sayıldığından ,TTK 105 gereği yabancı tacir bakımından yetkili bulunan yer icra dairesinin,somut olayda yetki itirazında bulunan davalı bakımından HMK 7(1) maddesi uyarınca yetkili olacaktır.İlk derece mahkemesinin HMK 7.maddenin yabancı davalılar bakımından uygulanamayacağı yolundaki gerekçe yerinde görülmemiştir. Davalının icra dairesinin yetkisine itirazı TTK 105, HMK 7/(1) gereği reddi gerekirken kabulü ile davanın usulden reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.Açıklanan nedenle davacı vekilinin başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı vereh mahkemeye iadesine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle:

1- HMK 344/1 maddesi uyarınca davalı ... Lojistik A.ş vekilinin istinaf başvurusunun İSTİNAF BAŞVURUSUNUN YAPILMAMIŞ SAYILMASINA, 2-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE; İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 15/04/2021 Tarih 2020/384 Esas 2021/207 Karar sayılı hükmün HMK.'nın 353(1)a-4 gereği KALDIRILMASINA; "Davanın yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine" İstinaf yoluna başvuran davacı tarafından yatırılan 59,30-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde kendisine iadesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 353(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 11/11/2021