Kapalı faturanın ödeme karinesi ve ispat yükünün davacıya geçmesi
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2021/1792 E. 2021/1696 K. · · İlk derece: İSTANBUL ANADOLU 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
İtirazın iptaliistinaf başvurusunun esastan reddiKesin
★ Emsal
Davacının nitelemesi: Ticari Satımdan Kaynaklanan mahkemenin nitelemesiyle örtüşüyor
Gerekçe özeti
Açıklama kısmının altında satıcının kaşe ve imzasını taşıyan kapalı fatura, borcun ödendiğine karine teşkil eder; bu karineyi aksini iddia eden alacaklı yazılı delille çürütmek zorundadır. Yemin deliline dayanılabilmesi için dava dilekçesinde bu delile açıkça dayanılmış olması gerekir; 'sair deliller' gibi genel ibareler yeterli değildir. Cevap dilekçesi vermeyen davalı, davacının vakıalarını inkâr etmiş sayılsa da, savunmasını genişletmediği sürece ödeme itirazı gibi karşı delillerini yargılamanın her aşamasında, ön inceleme duruşmasında dahi ileri sürebilir; bu, savunmanın genişletilmesi yasağı kapsamında değildir.
Ele alınan sorunlar
Kapalı fatura karinesi ve ispat yükünün davacıya geçmesi → ret
İddia: Davacı, faturanın davalının ticari defterlerine işlendiğinin müzekkere cevabıyla sabit olduğunu, bu nedenle bilirkişi incelemesine gerek olmadan davanın kabul edilebileceğini, bu beyan üzerine ispat külfetinin karşı tarafa geçtiğini ileri sürmüştür.
Gerekçe: Dava konusu fatura incelendiğinde açıklama kısmının hemen altında davacı satıcının kaşe ve imzasının bulunduğu, dolayısıyla faturanın kapalı fatura olarak düzenlendiği görülmektedir. Kapalı fatura borcun ödendiğine karine teşkil eder. Aksini iddia eden davacı alacaklı iddiasını yazılı delillerle ispatla yükümlüdür. Davacı bu fatura bedelinin ödenmediği yönündeki iddiasını yazılı delille ispat edememiştir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Yemin deliline açıkça dayanılmamış olması → ret
İddia: Davacı, mahkemenin yemin deliline açıkça dayanılmadığı yönündeki gerekçesinin yerinde olmadığını ileri sürmüştür.
Gerekçe: Yemin deliline başvurulabilmesi için yemin deliline açıkça dayanılmış olması gerekir. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Genel Kurulu'nun 03.03.2017 tarihli 2015/2 Esas 2017/1 Karar sayılı içtihadında da belirtildiği üzere açıkça yemin deliline dayanılmamış ise dilekçede yer alan sair deliller gibi bir ibare ile yemin deliline dayanıldığı kabul edilemez. Davacı tarafça dava dilekçesinde açıkça yemin deliline dayanılmamıştır.
Gerekçe kaynağı: özgün
Kapalı fatura/ödeme itirazının cevap süresinde ileri sürülmemesi ve savunmanın genişletilmesi → ret
İddia: Davacı, davalının kapalı fatura iddiasının davaya cevap verme süresinde ileri sürülmediğini, bu nedenle dikkate alınamayacağını ileri sürmüştür.
Gerekçe: HMK'nın 128. maddesi gereğince süresi içinde cevap dilekçesi vermemiş olan davalı, davacının dava dilekçesinde ileri sürdüğü vakıaların tamamını inkâr etmiş sayılır. Ancak davalı HMK m.191 uyarınca dava dilekçesinde sunulan vakıalara karşı savunmasını genişletmediği sürece mukabil delillerini sunabilir, davacının iddiasının doğru olmadığını karşı delillerle ispat edebilir. Davalının faturanın kapalı olarak düzenlendiği yönündeki savunması ödeme itirazı niteliğinde olup dava dilekçesinde ileri sürülen iddiaların inkarı kapsamında bulunmaktadır. Davalı bu iddiasını ön inceleme duruşmasında ileri sürmüştür. Ödeme itirazının yargılamanın her aşamasında ileri sürülebilmesi mümkün olduğundan savunmanın genişletilmesi niteliğinde değildir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Kapalı faturanın ödeme karinesi teşkil edeceği ve bu karinenin aksinin yazılı delille ispatlanması gerektiği yönündeki değerlendirme, benzer ticari satım/itirazın iptali davalarında bölgesel emsal niteliği taşımaktadır. Ayrıca cevap süresinde ileri sürülmeyen ödeme itirazının, savunmanın genişletilmesi yasağı kapsamında sayılmayacağına ilişkin tespit de emsal değer taşımaktadır.
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
kapalı fatura↗ ödeme karinesi↗ ispat yükü↗ yemin deliline açıkça dayanma↗ inkâr↗ savunmanın genişletilmesi yasağı↗ ödeme itirazı↗ itirazın iptali↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2021/1792
KARAR NO 2021/1696
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ İSTANBUL ANADOLU 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 27/05/2021
NUMARASI 2019/1150 Esas- 2021/320 Karar
DAVA
İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ 18/11/2021
Davanın reddine dair kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA
Davacı vekili; davalı ile müvekkilinin arasında ticari ilişki olduğunu, 47.200-TL tutarında demirbaş malzeme teslim ettiklerini, davalının borcunu ödememesi üzerine İstanbul Anadolu ... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, ancak davalının icra takibine haksız olarak itiraz ettiğini ileri sürerek davalının haksız itirazının iptaline ve müvekkili lehine icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP
Davalı tarafa dava dilekçesi tebliğine rağmen cevap dilekçesi sunulmamış,ön inceleme duruşmasında davalı vekili takip dayanağı faturanın kapalı fatura olduğunu ,davacıya bir borç olmadığının ticari defterlerinin incelenmesi neticesi belirleneceğini beyan etmiştir.
İLK DERECE MAHKEME KARARI
Mahkemece, davacı tarafın dava dilekçesinde tarafların ticari defter ve belgelerine ve bilirkişi deliline dayandığı, ön inceleme duruşmasında tarafların ticari defter ve belgeleri üzerinde bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verildiği, davacı vekiline 600-TL bilirkişi avansını yatırması konusunda üç hafta kesin süre verilip gerekli ihtar yapıldığı halde avansın yatırılmadığı, davacı vekilinin adli yardım talebinin yerinde görülmediği, itiraz merci tarafından davacının adli yardım talebinin reddi kararına itirazının haksız bulunduğu, davacı tarafın ticari defter ve belgeleri üzerinde bilirkişi incelemesi yapılması ile ilgili delilinden vazgeçmiş sayıldığı, davanın ispat edilemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
Davacı vekili; davaya konu takibin sadece bir faturadan ibaret bulunduğunu, kurumlara yazılan müzekkere cevabına göre bahse konu faturanın davalının defterlerine işlendiğinin sabit olduğunu, bu nedenle bilirkişi deliline başvurulmadan da davanın kabulüne karar verilebileceğini, bu beyan üzerine ispat külfetinin yer değiştirdiğini, ayrıca kapalı fatura iddiasının davaya cevap verme süresinde ileri sürülmediğini, mahkemenin yemin deliline açıkça dayanılmadığı yönündeki gerekçesinin de yerinde olmadığını, diğer taraftan müvekkilinin pandemi nedeniyle işlerinin bozulduğunu ve iş yerini kapatmak zorunda kaldığını, müvekkilinin bu aşamadan sonra yargı harç ve masraflarından muafiyetinin sağlanması gerektiğini, müvekkilinin malvarlığı bulunmadığını, SGK kaydının da olmadığını belirterek adli yardım taleplerinin kabulüne, kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Dairemiz'in 18/11/2021 tarihli ara kararı ile istinaf peşin karar harcı ve masrafları yönünden HMK m.336 uyarınca adli yardım talebinin kabulüne karar verilmiştir.
GEREKÇE
Dava, icra takibine itirazın iptali ve takibin devamı istemine ilişkin olup, mahkemece davacının bilirkişi delil avansını kesin süresi içerisinde yatırmaması nedeniyle bilirkişi deliline dayanmaktan vazgeçmiş sayıldığı, dosya kapsamı ile iddiasını ispat edemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Davacı taraf ise davanın bilirkişi delili dışında kalan diğer delillerle ispatlandığını ileri sürmektedir. Somut olayda davacı alacağını 27/04/2015 tarihli 47.200-TL bedelli fatura konusu mal teslimine dayandırmaktadır. Bahse konu faturanın davalının ticari defterlerinde kayıtlı olduğu Gelir İdaresi Başkanlığı'na yazılan müzekkere cevabından anlaşılmaktadır. Buna karşılık davalı tarafça, davanın dayanağı olan faturanın kapalı olarak olarak düzenlendiği, faturanın kapalı olarak düzenlenmesinin ise bedelinin ödendiğine karine teşkil ettiğini savunmaktadır.
Dava konusu 27/04/2015 tarihli 47.200-TL bedelli fatura incelendiğinde açıklama kısmının hemen altında davacı satıcının kaşe ve imzasının bulunduğu, dolayısıyla faturanın kapalı fatura olarak düzenlendiği görülmektedir. Kapalı fatura borcun ödendiğine karine teşkil eder. Aksini iddia eden davacı alacaklı iddiasını yazılı delillerle ispatla yükümlüdür. (Emsal:Yargıtay 19.Hukuk Dairesi’nin 2015/8288 E., 2016/3102 K.
25. 02.2016 tarihli ve 2015/11621 E.,2016/5889 K.
05. 04.2016 tarihli kararları). Ancak davacı bu fatura bedelinin ödenmediği yönündeki iddiasını yazılı delille ispat edememiştir. Diğer taraftan yemin deliline başvurulabilmesi için yemin deliline açıkça dayanılmış olması gerekir. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Genel Kurulu'nun 03.03.2017 tarihli 2015/2 Esas 2017/1 Karar sayılı içtihadında da belirtildiği üzere açıkça yemin deliline dayanılmamış ise dilekçede yer alan sair deliller gibi bir ibare ile yemin deliline dayanıldığı kabul edilemez. Davacı tarafça dava dilekçesinde açıkça yemin deliline dayanılmamıştır. Yine davacı tarafından, davalının faturanın kapalı olarak düzenlendiği yönündeki iddianın cevap süresinde ileri sürülmediği belirtilmekte ise de, HMK'nın 128.
Maddesi gereğince süresi içinde cevap dilekçesi vermemiş olan davalı, davacının dava dilekçesinde ileri sürdüğü vakıaların tamamını inkâr etmiş sayılır. Ancak davalı HMK m.191 uyarınca dava dilekçesinde sunulan vakıalara karşı savunmasını genişletmediği sürece mukabil delillerini sunabilir, davacının iddiasının doğru olmadığını karşı delillerle ispat edebilir. Davalının faturanın kapalı olarak düzenlendiği yönündeki savunması ödeme itirazı niteliğinde olup dava dilekçesinde ileri sürülen iddiaların inkarı kapsamında bulunmaktadır. Davalı bu iddiasını ön inceleme duruşmasında ileri sürmüştür. Ödeme itirazının yargılamanın her aşamasında ileri sürülebilmesi mümkün olduğundan savunmanın genişletilmesi niteliğinde değildir.
Açıklanan nedenlerle, hükümde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığından davacı vekilinin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Peşin harcın karar harcına mahsubuna başkaca harç alınmasına yer olmadığına, İstinaf yoluna başvuran tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK.'nın 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere, oy birliği ile karar verildi.18/11/2021
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/133296 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi