Kaybolan kesin teminat mektubunda riskin ortadan kalkması ile hükümsüzlük

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2021/2176

KARAR NO 2024/846

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 22/09/2021

NUMARASI 2018/1064 Esas - 2021/597 Karar

DAVA

Banka Teminat Mektubunun Hükümsüzlüğünün Tespiti

Davanın reddine ilişkin verilen kararın, davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin kurucusu ve yöneticisi olduğu ... A.Ş. adına davalı ...'tan alınan 18/03/1999 tarihli, 6.039-TL bedelli, ... numaralı ve 18/03/1999 tarihli, 6.039-TL bedelli, ... numaralı teminat mektubunun dava dışı ... bank A.Ş.'nin Taksim; 25/05/1999 tarihli, 5.723,55-TL bedelli, ... numaralı ve 25/05/1999 tarihli, 5.723,55-TL bedelli, ... numaralı teminat mektubunun ... bank A.Ş.'nin Bahçekapı; 25/05/1999 tarihli, 6.665,62-TL bedelli, ... numaralı ve 25/05/1999 tarihli, 6.665,62-TL bedelli, ... numaralı teminat mektubunun ... bank A.Ş.'nin Bayrampaşa, şubelerinin tadilat ve dekorasyonu için ... şirketlerinden davalı ... ... A.Ş.'ye verildiğini; teminat mektuplarına konu işlerin tamamlandığını ancak teminat mektuplarının geri alınamadan 25/12/1999 tarihinde ...

bank'a el konulduğunu, yöneticilerinin tutuklandığını, davalı şirketin fiilen kapandığını, teminat mektuplarının akıbetinin bilinmediğini, davalı bankaya da sunulmadığını, müvekkilinin yaşından dolayı emekli olup ... A.Ş.'yi kapattığını, bunun üzerine davalı bankanın 19 yıldır kayıp olan teminat mektubu bedelleri kadar müvekkilinin şahsi banka hesabına bloke koyduğunu ve 3 aylık dönemlerde devre komisyon bedellerini talep ettiğini, bankanın 07/11/2018 tarihli yazısını sunduklarını; teminat mektupları için 10 yıllık genel zamanaşımı süresinin dolduğunu; 6 adet teminat mektubunun iptal ve hükümsüzlüğüne, aksi kabulde müvekkilinin şahsi banka hesabı üzerindeki blokenin kaldırılarak devre komisyon bedeli alacaklarının iptal edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı vekili, 14/07/2021 tarihinde dosyaya sunduğu dilekçesiyle, sadece bu dava için ve davanın uzamaması açısından dava dilekçesinde talep ettikleri devre komisyon bedeli alacaklarının tahsili talebini saklı tutarak atiye bıraktıklarını ve bu dava için vazgeçtiklerini beyan etmiştir.

CEVAP

1- Davalı ... A.Ş. vekili, müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini, husumetin diğer davalı şirkete yöneltilebileceğini; teminat mektuplarının davalı şirkete teslim edildiğini, mahkemeden bir hükümsüzlük kararı verilmediği müddetçe müvekkili bankanın teminat mektuplarını iptal etmesi gibi bir durumun yasal olarak mümkün olmadığını; müvekkilinin mahkemece verilecek hükmü uygulayacak 3. kişi durumunda olduğunu; ibra yazısı alıncaya kadar müvekkilinin taahhütlerinin devam ettiğini belirterek, davanın öncelikle husumet yokluğundan, aksi halde esastan reddine karar verilmesini istemiştir.

2- Davalı ... ... A.Ş., davaya cevap vermemiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, davalı bankanın teminat mektuplarının düzenleyicisi olması nedeniyle, yasal hasım olduğundan husumet itirazının reddedildiği; davacı vekilince devre komisyon bedeli alacaklarının iptal edilmesine ilişkin talepten vazgeçilmesi nedeniyle, bu yönden davanın feragat nedeniyle reddine; bilirkişi heyetinin kök ve ek raporlarına göre, davacının ticari defterlerini sunmadığından teminat mektubu konularının yerine getirilip getirilmediğinin, mektupların konusuz kalıp kalmadığının ispat edilmediği, davalı ... ... A.Ş.'nin en son 03/03/2000 tarihli TSG'de adres değişikliği hususunda ilanın bulunduğu, şirketin gayri faal olduğu; davacının, davalı muhatap ... A.Ş.'den teminat mektupların iptal edildiğine veya teminat mektuplardan dolayı muhatabın davalı bankayı ibra ettiğine ilişkin belge alarak garantör durumunda olan davalı bankaya ibraz etmesi gerektiği, davacı tarafından böyle bir belge sunulmadığı, böyle bir belge sunuluncaya kadar davalı bankanın komisyon alma hakkının devam edeceği ve teminat mektuplarının zamanaşımına uğramadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili, hem davalı şirketin hem de ... bank'ın 20 yılı aşkın süredir faal olmadığını, davalı şirkete ulaşılamadığını, tebligatın dahi 35. maddeye göre yapıldığını; teminat mektuplarına konu işin asıl muhatabı olan ... bank'a 1999 yılında el konulduğunu, bankanın fiilen ortadan kalktığını, hem davalı şirketin hem de bankanın yönetim kurulu başkanının ceza aldığını ve kaçak durumda olduğunu, yönetim kurulu üyesi ...'nın da 2001 tarihinde görevinden istifasını tebliğ edecek muhatab dahi bulamadığını, dolayısıyla davalı şirketin müvekkilini ibra edecek fiili imkanının olmadığını; 1999-2000 yıllarındaki ... bank soruşturmasında teminat mektuplarına el konulduğunu, Emniyet Müdürlüğü'nden gelen müzekkere cevabında verilen cevapta belgelerin kendilerinde olmadığının belirtildiğini, ...

bank'ın ana dosyasının İstanbul 1. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2012/286 esas sayılı dosyası olduğunu, karar verilen dosyanın temyiz için Yargıtay'a gönderileceğini, el konulan bir kısım evrakların TMSF'ye devredildiğini, teminat mektupları kayıp ise ceza dosyasından veya TMSF'den getirtilmesi gerektiğini, mahkemenin bu hususu yerine getirmeyerek eksik incelemeyle karar verildiğini, ancak mektuplara ulaşılsa dahi iade veya ibra edecek bir yönetim olmadığı için müvekkilinin hakkına kavuşamayacağını; bu nedenle zamanaşımı veya teminat mektuplarının zayii olduğunun kabulünden başka bir hak arama iddialarının kalmadığını; teminat mektuplarının düzenlenmesinin üzerinden 21 yıl geçtiğini, müvekkilinin ...

bank A.Ş. şubelerinin dekorasyonu işini tamamlayıp teslim etmiş olmasına karşın teminat mektupları kendisine teslim edilmediğini; davalı şirket fiilen ortada bulunmadığından bankaya da ibraz edilemeyeceğini, yani riskin gerçekleşemeyeceğini, buna rağmen müvekkilinin şahsi hesaplarına bloke konulmasının ve 3'er aylık teminat mektubu devre komisyon bedellerinin davalı banka tarafından tahsile devam edilmesinin hukuka aykırı olduğunu, böyle giderse müvekkilinin ölünceye kadar ödeme yapmaya devam edeceğini hatta mirasçılarının da sonsuza kadar ödeyeceğini, buradaki kanun boşluğunun adalete uygun şekilde doldurulmasını ve hüküm verilmesini talep ettiklerini; müvekkilinin davalı banka yetkilileriyle yaptığı görüşmelerde, teminat mektubu bedellerini bankaya ödemeyi teklif ettiğini, bu şekilde hukuki ilişkiyi sonladırmayı önerdiğini ancak banka yetkililerinin böyle bir yetkileri olmadığından sadece mahkemeden hükümsüzlük kararı getirilmesi durumunda hukuki ilişkinin sona erebileceğini bildirdiklerini;

TBK'da genel zamanaşımı süresinin 10 yıl kabul edildiğini, 21 yıldır kayıp olan teminat mektuplarına dayanan hukuki ilşkinin halen geçerli olduğunu kabul edilemeyeceğini; müvekkilinin teminat mektubu bedellerini ödeyerek bu hizmet ilişkisini sona erdirme hakkı bulunduğunun kabul edilmesi gerektiğini ve müvekkilin bu hizmet ilişkisini yürütmeye devam etmeye zorlanamayacağını belirterek, usule ve kanuna aykırı olan kararın kaldırılmasına, davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, muhatabı davalı şirket olan tadilat işlerini temin etmek üzere altı adet teminat mektubunun hükümsüzlüğüne karar verilmesi istemine ilişkindir. Niteliği gereği teminat mektubu hangi somut olaya ilişkin ve neyin teminatı olarak verilmiş ise ancak o sebepten kaynaklanan riskin gerçekleşmesi halinde paraya çevrilebilecektir. Dava konusu teminat mektupları ... A.Ş.'nin kesin teminatı olarak her birinin ... Grubu şirketlerinden ... bank'ın Taksim, Bayrampaşa ve Bahçekapı şubelerinin tadilat dekorasyon işleri için aynı Grup şirketlerinden olan davalı ... ... A.Ş. lehine verildiği; anılan Grup şirketlerine ... bank nedeniyle elkonulduğu; teminat mektuplarının o tarihten bu yana bulunamadığı ve şirketlere el konulması aşamasında kaybolduğu anlaşılmaktadır.

Aradan geçen zamana göre tadilat ve dekorasyon işinin yapılmadığı ve tamamlanamadığının kabulü halinde dahi, artık eser sözleşmesi nedeniyle verildiği anlaşılan teminat mektuplarının en yüksek zamanaşımı süresi dikkate alınsa bile bankanın davalı tarafından riskin kalmadığının kabulü gerekir. Hukuk, çözümsüzlük değildir. Ayrıca davacının şirketi sicilden terkin edilmiş olsa da, davacının şahsi hesabına konulan rehin nedeniyle işbu davaya açmakta hukuki yararı ve aktif husumet ehliyetinin varlığı kabul edilmiştir. Davalı ... ... Ltd. Şti.'nin yapılan tadilat işine ilişkin olarak 14/12/1999 tarihinde 36.234-TL, 39.993,75-TL ve 34.341,30-TL bedelli avans teminat mektuplarının davacı münferit yetkilisi ve tasfiye memuru olduğu şirkete tutanakla iade edildiği anlaşılmaktadır.

Yapılan işe ait avans teminat mektuplarının iade edilmesi yapılan işin tamamlanıp kabul edildiğine karine olduğu gibi, 1999 tarihli faturalar içeriklerinin kesin hakediş bedellerine ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. İşe ilişkin avans teminat mektuplarının iadesinden sonra davalı şirkete ve grup şirketleri ile ... bank A.Ş.'ye el konulduğu, yönetici ve hakim ortaklarına ceza davaları açıldığı kamunun bilgisinde olan bir husus olup, aradan geçen zamana göre, temel ilişkinin bağlı olduğu zamanaşımı süresi, aradan geçen zamana karşın bankadan tazmin talebinde bulunulmaması, muhatap şirketin sicildeki son tescilinin 2000 yılına ait olduğu gözetildiğinde kesin teminat mektuplarının riskinin devam ettiğinin kabulü mümkün görülmemiştir.

Bu sebeble teminat mektuplarının hükümsüzlüğü talebi açısından davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, reddine karar verilmesi doğru bulunmamıştır.Açıklanan nedenlerle, davaya konu altı adet teminat mektubunun hükümsüzlüğünün tespiti ile iptaline ve ödenen komisyon bedelleri talebinin feragat nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken, davanın reddine karar verilmesi doğru değil ise de, yapılan hata/eksiklik yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılarak, yeniden karar verilerek, davanın kısmen kabulü ile risk kalmadığından davaya konu teminat mektuplarının hükümsüzlüğünün tespiti ile iptaline, ödenen komisyon bedelleri talebinin feragat nedeniyle reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, İstanbul 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2018/1064 Esas - 2021/597 Karar sayılı 22/09/2021 tarihli kararının, HMK'nın 353(1)b-2 gereği KALDIRILMASINA; "Davanın kısmen kabulüne; davalı ... tarafından düzenlenen 18/03/1999 tarihli, 6.039-TL (6.039.000.000-eTL) bedelli, ...numaralı ve 18/03/1999 tarihli, 6.039-TL (6.039.000.000-eTL) bedelli, ... numaralı teminat mektubunun dava dışı ... bank A.Ş.'nin Taksim; 25/05/1999 tarihli, 5.723,55-TL (5.723.550.000-eTL) bedelli, ... numaralı, 25/05/1999 tarihli ve 5.723,55-TL (5.723.550.000-eTL) bedelli,... numaralı teminat mektubunun...bank A.Ş.'nin Bahçekapı; 25/05/1999 tarihli, 6.665,62-TL (6.665.625.000-eTL) bedelli, ...

numaralı ve 25/05/1999 tarihli, 6.665,62-TL (6.665.625.000-eTL) bedelli, ... numaralı dava dışı ... bank A.Ş.'nin Bayrampaşa, şubelerinin tadilat ve dekorasyon işi için davalı ...Ş. lehine düzenlenen altı adet teminat mektubunun risk kalmadığından hükümsüzlüğünün tespiti ile iptaline, Ödenen komisyon bedelleri talebinin feragat nedeniyle reddine," İlk derece mahkemesine ilişkin olarak; "Alınması gereken 2.517,66-TL karar ve ilam harcından, davacı tarafından yatırılan 629,42-TL nin mahsubu ile bakiye 1.888,24‬‬‬-TL harcın davalılardan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, Davacı tarafça yatırılan 665,32‬-TL peşin harçların davalılardan alınarak davacıya verilmesine, Davacı tarafından sarf edilen 1.700-TL bilirkişi ücreti, 310,40‬-TL tebligat ve müzekkere gideri olmak üzere toplam 2.010,4‬0-TL yargı giderinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine, Davacı vekili için AAÜT uyarınca takdir olunan 17.900-TL vekalet ücretinin davalılardan alınarak davacıya ödenmesine,Davalı ....

vekili için AAÜT uyarınca takdir olunan 5.528,45-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ....'ye ödenmesine, Talep halinde kullanılmayan gider avansının yatıran tarafa iadesine" Davacı tarafından yatırılan 629,41-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde kendisine iadesine, Davacı tarafından sarf edilen 97,5‬0-TL istinaf yargı giderinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.30/05/2024