Çekin çalındığı iddiasıyla açılan istirdat davasında ispat yükü

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2021/1755

KARAR NO 2024/61

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL ANADOLU 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 20/11/2020

NUMARASI 2018/1249 Esas 2020/724 Karar

DAVA

İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan Semenin Tenzili)

İSTİNAF KARAR TARİHİ 11/01/2024

Davanın reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; keşidecisi ...ltd. Şti., lehdarı davacı olan 05.03.2018 keşide tarihli, 35.000-TL bedelli çekin cirantalardan ... tarafından çalındığını, çekin iptali ve ödeme yasağı için İstanbul Anadolu 3. ATM nin 2018/253 Esas sayılı dosyasında açılan davada davalı tarafından bankaya ibraz edildiğinin bildirilmesi üzerine istirdat davası açılması için süre verildiğini, İstanbul Anadolu C Başsavcılığı'nın 2017/225718 soruşturma dosyasının halen sürdüğünü, davalı ile aralarında herhangi bir ticari ilişki de bulunmadığını, çeki çalan ...'den ciro silsilesi ile davalıya geçtiğini, ... ile ticari ilişkisinin olmadığının tespiti gerektiğini ileri sürerek dava konusu çekin iptaline karar verilmesini istemiştir.

CEVAP

Davalı vekili, çekin ... tarafından çalınmadığını, davacı tarafından tam ciro ile devredildiğini, çekin rızası ile elinden çıktığından bu nedenle istirdat davası açamayacağını, çek üzerinde ciro silsilesi tam olup kendisinin yetkili hamil olduğunu, kötü niyet ve kusurundan söz edilemeyeceğini, çeki geri verme yükümlülüğünün olmadığını, çekin rızası dışında elden çıktığını ispat yükünün davacıda olduğunu, davalının çeki iyiniyetle iktisap ettiğini ispatlama yükümlülüğü olmadığını savunarak davanın reddi ile kötü niyet tazminatına hükmedilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece dava konusu çekteki ciro silsilesi düzgün olup, aksi ispatlanamadığı için davalının iyiniyetli yetkili hamil konumunda olduğu, çalıntı iddialarının aynı zamanda suç oluşturması nedeniyle HMK nın 226 gereği yemin delilinin hatırlatılamadığı (Yarg.

19. HD'nin 2008/10970 E. 2009/7053 K.),dava konusu çekin kötüniyetle iktisap edildiği ve davalının iktisabında ağır kusurlu olduğunun ispat edilemediği, zayi nedeniyle iptal davasında verilen ihtiyati tedbir kararının istirdat davası kesinleşinceye kadar geçerli olduğu, bu kararın menfi tespit davası sırasında takibin durdurulması için verilen ihtiyati tedbir kararından farklı olduğu, bu nedenle kötüniyet tazminatı talebinin yerinde olmadığı kanaati ile davanın ve koşulları bulunmayan kötüniyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; ticari ilişki nedeniyle aldığı çekin ... tarafından çalındığını, bilirkişi raporu ile ... ile aralarında herhangi bir ticari ilişki olmadığının tespit edildiğini, çekin kötü niyetli olarak yahut ağır kusur ile ele geçirildiğinin ispatlandığını, ciro silsilesinin düzgün olmadığını, davalının da iyi niyetli hamil olmadığını ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, TTK 792 maddesi uyarınca açılmış çek istirdatı talebine ilişkindir.Davacı, ticari ilişki nedeniyle adına düzenlenen çekin dava dışı ... tarafından çalındığını, İstanbul Anadolu C.Başsavcılığı'nın 2017/225718 esas sayılı soruşturmada ,soruşturmanın devam ettiğini, İstanbul Anadolu 3. ATM nin 2018/253 sayılı çek iptali ve ödemeden men talebine ilişkin davada çeki davalının bankaya ibraz ettiğinin tespiti üzerine istirdat davası açması için süre verildiğini ileri sürerek çekin istirdatını talep etmiştir. TTK’nın 792. maddesine göre, "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' TTK'nın 790.

maddesinde ise, "cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır" hükmü düzenlenmiştir. Çek istirdatı davalarında davacı çekin yetkili hamili olduğunu, çekin rızası hilafına elinden çıktığını ve davalının çeki kötüniyetle iktisap etmiş veya çeki iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerekmektedir.Davaya konu 5.3.2018 tarihli 35.000-TL bedelli çekin keşidecisinin dava dışı ....Ltd. Şti., lehdarının davacı olduğu, davacı lehdarın cirosuyla ... geçtiği, akabinde ... en son davalı ...'a ciro edildiği, ciro silsilesinde kopukluk olmadığı görülmüştür. Bilirkişi incelemesi ile davacı defterlerinde dava konusu çek kaydının olmadığı, ...

ile herhangi bir ticari ilişkinin de olmadığı tespit edilmiş ise de, İstanbul Anadolu C. Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturma dosyasında davacı şirket yetkilisi şikayet dilekçesinde faktoringlerden tahsil için çeki ... rızaen verdiğini beyan ettiği ,kovuşturmaya yer olmadığına ilişkin kararın kesinleşmesi karşısında çekin ... tarafından çalındığı iddiası ispatlanamamıştır.Açıklanan nedenlerle ;Davacı, dava konusu çekin rızası dışında elinden çıktığını,davalının çeki kötüniyetli veya ağır kusurlu olarak iktisap ettiği yolunda bir delil bulunmadığından bu iddiasını da ispatlayamamıştır.Davalının çekin edinme nedenini açıklama mecburiyeti bulunmamakta olup aksi düşünce çekin “mücerretlik” vasfını ortadan kaldırır.Mahkemece,ispatlanamayan davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığından davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,Alınması gereken 427,60-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 59,30‬-TL harcın mahsubu ile kalan 368,3‬0-TL harcın davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,Davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 11/01/2024